Υπολογιστική Γλωσσολογία
| Τίτλος | Υπολογιστική Γλωσσολογία / Computational Linguistics |
| Τίτλος στα Γερμανικά | Computerlinguistik |
| Κωδικός | ΓΔ_036 |
| Σχολή | Φιλοσοφική |
| Τμήμα | Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας |
| Κύκλος / Επίπεδο | 2ος / Μεταπτυχιακό |
| Περίοδος Διδασκαλίας | Χειμερινή/Εαρινή |
| Κοινό | Όχι |
| Κατάσταση | Ενεργό |
| Course ID | 600024720 |
Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΜΣ Γλώσσα και Πολιτισμός στο Γερμανόφωνο Χώρο (2012-σήμερα)
Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 0
| Κατεύθυνση | Τύπος Παρακολούθησης | Εξάμηνο | Έτος | ECTS |
|---|---|---|---|---|
| Γλωσσολογία-Διδακτική | Υποχρεωτικό Κατ' Επιλογήν | Χειμερινό/Εαρινό | - | 9 |
| Τίτλος | Υπολογιστική Γλωσσολογία |
| Ακαδημαϊκό Έτος | 2025 – 2026 |
| Περίοδος Τάξης | Χειμερινή |
| Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ |
|
| Ώρες Εβδομαδιαία | 3 |
| Ώρες Συνολικά | 39 |
| Class ID | 600277385
|
Τύπος Μαθήματος
Eιδίκευσης / Kατεύθυνσης
Τρόπος Παράδοσης
- Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
- e-Οδηγός Σπουδών https://qa.auth.gr/el/class/1/600277385
Γλώσσα Διδασκαλίας
- Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Γενικές Προαπαιτήσεις
Θεωρητική Γλωσσολογία (Μορφολογία, Σύνταξη, Σημασιολογία)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος αναμένεται ότι οι φοιτητές/φοιτήτριες θα:
έχουν αποκτήσει βασικές γνώσεις στην υπολογιστική γλωσσολογία,
γνωρίζουν τις τεχνικές και μεθόδους επεξεργασίας φυσικής γλώσσας,
εξοικειωθούν με τις νέες τάσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη στην εποχή των Μεγάλων Γλωσσικών Δεδομένων,
ευαισθητοποιηθούν αναφορικά με τα ηθικά και νομικά ζητήματα,
είναι σε θέση να χειρίζονται εργαλεία επεξεργασίας φυσικής γλώσσας, έχοντας κατανοήσει την αρχιτεκτονική τους,
μπορούν να συμμετέχουν στη σχεδίαση, ανάπτυξη και αξιολόγηση γλωσσικών πόρων (εργαλείων και εφαρμογών),
μπορούν να συμμετέχουν στη σχεδίαση, ανάπτυξη και αξιολόγηση γλωσσικών δεδομένων (datasets) με τρόπο (ημι-)αυτόματο, ακολουθώντας συγκεκριμένες προδιαγραφές επισημείωσης.
Γενικές Ικανότητες
- Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
- Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
- Λήψη αποφάσεων
- Αυτόνομη εργασία
- Ομαδική εργασία
- Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
- Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
- Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
- Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
- Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
- Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα αποτελεί σύντομη εισαγωγή στην Υπολογιστική Γλωσσολογία και την Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας, και αρθρώνεται στις ακόλουθες ενότητες:
1. Γλωσσική Τεχνολογία, Υπολογιστική Γλωσσολογία και Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας: εισαγωγή και βασικές έννοιες.
2. Σύντομη ιστορική αναδρομή και σημαντικοί σταθμοί: από τα νομοθετικά συστήματα στις πιθανοτικές προσεγγίσεις και τα Μεγάλα Γλωσσικά μοντέλα, την Παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη (Generative AI) και την ανθρωποκεντρική Τεχνητή Νοημοσύνη (Human-centered AI).
3. Υπολογιστική Γλωσσολογία και γλωσσολογική θεωρία στην κατανόηση και παραγωγή κειμένου. Επίπεδα γλωσσικής ανάλυσης. Βασική προ-επεξεργασία: μορφοσυντακτική ανάλυση και λημματοποίηση.
4. Δομή της πρότασης: συντακτική ανάλυση (Context-Free Grammars, Constituency Parsing, Dependency Parsing).
5. Από τη μορφή στη σημασία: λεξική σημασιολογία, δομή ορισμάτων και ανάθεση σημασιολογικών ρόλων. Σημασιολογική αναπαράσταση (Abstract Meaning Representation).
6. Άλλες όψεις της σημασίας: λογικός συμπερασμός, παράφραση, απλοποίηση.
7. Κατανοώντας την πρόταση και πέρα από αυτή: επίλυση συναναφοράς (coreference resolution), συνοχή και συνεκτικότητα κειμένου (Discourse Coherence).
8. Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας και Γλωσσικοί πόροι: Σώματα κειμένων, λεξιλογικοί πόροι και εργαλεία. Επισημείωση σωμάτων κειμένων (αρχές, μέθοδοι και εργαλεία): τέχνη ή τεχνική;
9. Εφαρμογές. Μηχανική Μετάφραση. Εξαγωγή Πληροφορίας: γεγονότα, ονοματικές οντότητες, σχέσεις μεταξύ οντοτήτων.
10. Εφαρμογές. Αναγνώριση συναισθήματος, αναγνώριση προσβλητικού λόγου. Ειρωνεία, χιούμορ, επιχειρηματολογία.
11. Υπολογιστική Γλωσσολογία: νομικά και ηθικά ζητήματα.
12. Παρουσίαση εργασιών
Λέξεις Κλειδιά
Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας, κατανόηση φυσικής γλώσσας, (Παραγωγική) Τεχνητή Νοημοσύνη, γλωσσικοί πόροι, επισημείωση σωμάτων κειμένων
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
- Σημειώσεις
- Διαφάνειες
- Πολυμεσικό υλικό
- Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
- Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Εργαστηριακή Εκπαίδευση
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Οργάνωση Μαθήματος
| Δραστηριότητες | Φόρτος Εργασίας | ECTS | Ατομικά | Ομαδικά | Erasmus |
|---|---|---|---|---|---|
| Διαλέξεις | 39 | 1,6 | ✓ | ||
| Εργαστηριακή Άσκηση | 90 | 3,6 | ✓ | ✓ | |
| Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων | 60 | 2,4 | ✓ | ✓ | |
| Συγγραφή εργασίας / εργασιών | 36 | 1,4 | ✓ | ||
| Σύνολο | 225 | 9 |
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
1. Συμμετοχή 30% (ενεργή συμμετοχή στο μάθημα, ασκήσεις στο σπίτι)
2. Εργασία με προφορική παρουσίαση 70%
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
- Γραπτή Εργασία (Συμπερασματική)
- Δημόσια Παρουσίαση (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Αλεξανδρή, Χριστίνα (2018) Υπολογιστική Γλωσσολογία-Linguistik und ihre Anwendungen in der Computerlinguistik. Εκδόσεις Παπασωτηρίου
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Γιούλη, Π. (2024) Υπολογιστική Γλωσσολογία: Μέθοδοι και εφαρμογές. Από τις συμβολικές προσεγγίσεις στη Μηχανική Μάθηση και την Παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη. Σημειώσεις μαθήματος.
Παναγιωτακόπουλος, Χ., Τσαλίδης, Χ., Γάκης, Π. και Κόκκινος, Θ. (2022). Υπολογιστική γλωσσολογία. Από τον προγραμματισμό μέχρι τη διδακτική πράξη. [Προπτυχιακό εγχειρίδιο]. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις. https://dx.doi.org/10.57713/kallipos-127
Τάντος, Α., Μαρκαντωνάτου, Σ., Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Ά., Κυριακοπούλου, Π. (2015). Υπολογιστική γλωσσολογία. [ηλεκτρ. βιβλ.] Αθήνα: Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. http://hdl.handle.net/11419/2205 https://repository.kallipos.gr/handle/11419/2205
Jurafsky, D. and Martin, J. H. (2020-2021) Speech and Language Processing (3rd ed. draft) https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/
Jacob Eisenstein. (2019). Natural Language Processing. MIT Press. https://cseweb.ucsd.edu/~nnakashole/teaching/eisenstein-nov18.pdf
Bender, Emily M. and Alex Lascarides. (2019). Linguistic Fundamentals for Natural Language Processing II: 100 Essentials from Semantics and Pragmatics. Synthesis Lectures on Human Language Technologies. Morgan & Claypool Publishers
Goldberg, Y. (2015). A Primer on Neural Network Models for Natural Language Processing. ArXiv, abs/1510.00726. https://www.semanticscholar.org/paper/A-Primer-on-Neural-Network-Models-for-Natural-Goldberg/56edaa1368ff4dfa45388e4be24fdfbded7d88a7
Τελευταία Επικαιροποίηση
30-09-2024
