Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Στόχος του μαθήματος είναι η παρουσίαση και η κατανόηση θεμάτων αναφορικά με την έννοια της παιδικής ηλικίας, έτσι όπως αυτή αναλύεται και εξετάζεται από τη σκοπιά της επιστήμης της κοινωνιολογίας. Το μάθημα επικεντρώνει στην έννοια της παιδικής ηλικίας ως κοινωνικής κατηγορίας, εξετάζοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, τις διαδικασίες κοινωνικής της συγκρότησης και τις αλλαγές που τη διακρίνουν ως προς την κοινωνικό τόπο και χώρο.Ειδικότερα, οι φοιτητές/τριες αναμένεται στο πλαίσιο του μαθήματος:
- να εξοικειωθούν με έννοιες και ερωτήματα σχετικά με το τι σημαίνει παιδική ηλικία, πώς δομείται και κατασκευάζεται κοινωνικά, πώς ορίζονται οι σχέσεις μεταξύ παιδικής ηλικίας και ενηλικιότητας
- να αποκτήσουν γνώσεις σχετικά με τις αλλαγές που έχουν επέλθει ιστορικά, στη σημασία και στον κοινωνικό ορισμό της παιδικής ηλικίας καθώς και τις σύγχρονες εκδοχές της
- να αναγνωρίσουν την πολλαπλότητα της παιδικής ηλικίας ξεπερνώντας την αντίληψη ότι πρόκειται για ένα παγκόσμιο, ομοιογενές και αμετάβλητο φαινόμενο, δεδομένου ότι υπάρχουν μορφές παιδικής ηλικίας που υφίστανται ταυτόχρονα, καθιστώντας έτσι προβληματική κάθε απόπειρα γενίκευσης και δημιουργίας ενός ενιαίου παιδικού προτύπου
- να μπορούν να κρίνουν την κοινωνική σημασία και τις συνέπειες αφενός της εφαρμογής προγραμμάτων και πολιτικών που αφορούν στο παιδί, αφετέρου της επικράτησης ορισμένων επιστημονικών και επαγγελματικών Λόγων που αρθρώνονται γύρω από την έννοια του παιδιού και της παιδικής ηλικίας
Περιεχόμενο Μαθήματος
• Κοινωνιολογία της Παιδικής Ηλικίας: Μία εισαγωγή
• Κλασικές θεωρίες κοινωνικοποίησης:
- το παιδί ως παθητικό κοινωνικό υποκείμενο
- η διαμόρφωση της παιδικής ταυτότητας ως διαλεκτική διαδικασία
- η ψυχαναλυτική προσέγγιση
• Η παιδική ηλικία, ο χρόνος και οι γενεακές σχέσεις:
- η ηλικία ως συστατικό των ασύμμετρων σχέσεων εξουσίας μεταξύ ανηλίκων και ενηλίκων
- η έννοια και η σημασία της γενιάς
• Μη δυτικές κοινωνίες: πρακτικές κοινωνικοποίησης και μάθησης διαμέσου τελετών μύησης - παραδείγματα
• Η ιστορική και κοινωνική θεώρηση της παιδικής ηλικίας
- η παιδική ηλικία ως δημιούργημα των σύγχρονων κοινωνιών
- από την επινόηση στην «εξαφάνιση» της παιδικής ηλικίας
• Η νέα κοινωνιολογία της παιδικής ηλικίας
- το παιδί ως ενεργητικό κοινωνικό υποκείμενο
- η δομική προσέγγιση στην κοινωνιολογική μελέτη της παιδικής ηλικίας
• Κοινωνικός έλεγχος και δικαιώματα του παιδιού
- Η παιδική ηλικία ως πεδίο παρέμβασης και ρύθμισης
- Το σχολείο ως θεσμός συμβολικού ελέγχου και χειραγώγησης της παιδικής ηλικίας
- Η σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού
• Αποκλίνουσες κατηγορίες παιδικής ηλικίας (παιδιά εργαζόμενοι, παιδιά θύτες, παιδιά του δρόμου, παιδιά στρατιώτες)
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Jenks, Chris, Παιδική ηλικία, Αθήνα, Gutenberg, 2020
Μακρυνιώτη Δ. (επιμ.), Παιδική Ηλικία, Αθήνα, νήσος, 1997.