Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Περιεχόμενο Μαθήματος
Ως Δημοκρατία της Βαϊμάρης είναι γνωστή η περίοδος της γερμανικής ιστορίας, η οποία ακολουθεί τον Ι. Παγκόσμιο Πόλεμο (1919-1933). Πολιτειακά αποτελεί την πρώτη Συνταγματική Κοινοβουλευτική Δημοκρατία επί γερμανικού εδάφους –μέχρι την κατάλυσή της από τον Χίτλερ με την ανάληψη της εξουσίας στις 30 Ιανουαρίου 1933. Πρόκειται για μια πολιτικά ταραχώδη περίοδο, που χαρακτηρίζεται ωστόσο από έναν ιδιαίτερο – συχνά αντιφατικό –τρόπο ζωής (εμπειρία της μεγαλούπολης, νέες εργασιακές σχέσεις, ταξική πόλωση, μαζική διασκέδαση και κατανάλωση, αλλαγή του ρόλου και της εικόνας των γυναικών), ενώ συγχρόνως καταγράφεται και μία πρωτοφανής πολιτισμική άνθιση με καινοτόμα επιτεύγματα στους τομείς της τέχνης, της σκέψης και της επιστήμης. Ο κινηματογράφος πρωτοστατεί στον χορό της καινοτομίας: εκκινεί από τις σκοτεινές δημιουργίες του γερμανικού εξπρεσιονισμού με ταινίες τρόμου, αστυνομικές και θρίλερ που συμβολικά αντικατοπτρίζουν τον ζόφο των πρώτων χαοτικών ετών της Δημοκρατίας (Mabuse, Caligari, Nosferatu), συνεχίζεται με συναισθηματικά αποφορτισμένα οιονεί-ντοκιμαντέρ, όπως πχ. το Menschen am Sonntag, τα οποία καταγράφουν την καθημερινότητα στην «περίοδο σταθεροποίησης» της εποχής που εξετάζουμε, ενώ, αίφνης, Ο δράκος του Ντύσελντορφ, η αριστουργηματική και ανησυχαστική αστυνομική ιστορία του Φριτς Λανγκ εικονογραφεί την κυριαρχία του εγκλήματος και την απώλεια του ελέγχου από τους θεσμούς της πολιτείας, διαλυτικά φαινόμενα που, μεταξύ άλλων οδηγούν στο τέλος της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Λίγο νωρίτερα (1927) ο ίδιος σκηνοθέτης υπογράφει το θρυλικό Metropolis, κράμα ταξικής δυστοπίας, ερωτικού μελοδράματος και επιστημονικής φαντασίας –σημείο αναφοράς για τους κινηματογραφιστές μέχρι τις μέρες μας. Η τέχνη της κινούμενης εικόνας περιλαμβάνει χιλιάδες ταινίες και εκτείνεται σε όλα τα είδη: εκτός από τα προαναφερθέντα έχουμε περιπέτειες (συχνά εξωτικές), ιστορικά δράματα, ειδυλλιακές αποτυπώσεις της φύσης, προλεταριακά έργα κ.ά. Ο κινηματογράφος, λοιπόν, θα χρησιμεύσει ως κύριος οδηγός στην περιδιάβασή μας μέσα στη συναρπαστική εποχή που αποτελεί το αντικείμενο του μαθήματος. Παράλληλα, ωστόσο, στην εξέτασή μας θα συμπεριληφθούν και άλλες μορφές τέχνης –ιδίως μυθοπλαστικά κείμενα –έτσι ώστε το πάζλ της περιόδου να συμπληρωθεί με τον ακριβέστερα δυνατό τρόπο.
*Οι περισσότερες από τις εξεταζόμενες ταινίες διατίθενται στο YouTube, τα λογοτεχνικά κείμενα υπάρχουν στη βιβλιοθήκη (ή διαδικτυακά), ενώ πολλές από τις δευτερεύουσες πηγές που απαιτούνται για τις παρουσιάσεις ή τις εξετάσεις είναι online προσβάσιμες.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
1) Epoche (Gesamtdarstellungen –Geschichte –Kultur)
Albrecht Clemens, Behrmann Günter C. u.a. (1999). Die intellektuelle Gründung der Bundesrepublik. Eine Wirkungsgeschichte der Frankfurter Schule. Frankfurt a. M./New York: Campus.
von Ankum Katharina (ed.) (1997).Women in the Metropolis: Gender and Modernity in Weimar Culture. Berkeley: University of California Press.
Erdmann Karl Dietrich (1991). Die Weimarer Republik. München: dtv.
Γκαίυ Πήτερ (2010). Η πνευματική ζωή στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης (Γερμανία 1919-1933), μτφ. Βασίλης Τομανάς. Θεσσαλονίκη: Νησίδες.
Knopp Guido (2008). Die Deutschen im 20. Jahrhundert. Vom Ersten Weltkrieg bis zum Fall der Mauer. München: Bertelsmann.
Kolb Eberhard (1984). Die Weimarer Republik. München: Oldenburg.
Laqueur Walter (1974). Weimar: A Cultural History 1918-1933. New York: Putnam.
Müller Helmut (1990). Deutsche Geschichte in Schlaglichtern. Mannheim: Meyers Lexikonredaktion
Parry Christoph (1993). Menschen, Werke, Epochen. Ismaning: Hueber.
Schildt Axel (1997). Die Republik von Weimar : Deutschland zwischen Kaiserreich und "Drittem Reich" (1918-1933). Erfurt: LZT
Schulze Hagen (1996). Kleine Deutsche Geschichte. München: Beck.
Studt Christoph (Hrsg.) (1999). Die Deutschen im 20. Jahrhundert: ein historisches Lesebuch. München: Beck.
Tatar Maria (1995). Lustmord : sexual murder in Weimar Germany. Princeton N/Y: Princeton University Press.
Weigel Bjoern (2017). Die Weimarer Republik : Politik, Kultur und Gesellschaft: 1918-1933. Berlin: Palm.
Internet
Bundeszentrale für politische Bildung, unter
http://www.bpb.de/izpb/55944/weimarer-republik
http://www.bpb.de/izpb/55958/kampf-um-die-republik-1919-1923
http://www.bpb.de/izpb/55964/zwischen-festigung-und-gefaehrdung-1924-1929
http://www.bpb.de/izpb/55973/zerstoerung-der-demokratie-1930-1933
Lebendiges Museum Online (Haus der Geschichte der BRD/Deutsches Historisches Museum/Das Bundesarchiv) unter
https://www.dhm.de/lemo/kapitel/weimarer-republik/
Open courses – PowerPoint „Weimarer Republik“ unter
https://opencourses.auth.gr/modules/units/?course=OCRS475&id=5019
2) Kino-Literatur
Beutin Wolfgang u.a. (2001). Deutsche Literaturgeschichte. Stuttgart: Metzler.
Beicken Peter (2004). Wie interpretiert man einen Film Stuttgart: Reclam.
Bordwell David & Thompson Kristin (2006). Εισαγωγή στην τέχνη του κινηματογράφου, μτφ.-εισαγωγή Κατερίνα Κοκκινίδη. Αθήνα: ΜΙΕΤ.
Bozza Maik, Herrmann Michael (2009). Schattenbilder, Lichtgestalten : das Kino von Fritz Lang und F.W. Murnau : Filmstudien. Bielefeld: transcript.
Brecht Christoph (2004). Im Reich der Schatten : Siegfried Kracauers 'From Caligari to Hitler'. Marbach am Neckar: Deutsche Schillergesellschaft.
Brenicker Ilona, Hembus Joe (1983). Klassiker des deutschen Stummfilms. 1910-1930. München: Goldmann.
Dick Bernard F. (1998). Anatomy of Film. New York: St. Martins Press.
Deutsches Literaturarchiv (1976): Hätte ich das Kino! : die Schriftsteller und der Stummfilm: eine Ausstellung des Deutschen Literaturarchivs im Schiller-Nationalmuseum Marbach a. N. vom 24. April bis 31. Oktober 1976. München: Kösel.
Eisner Lotte (1987). Η δαιμονική οθόνη: ο εξπρεσιονισμός στον Γερμανικό κινηματογράφο και η επιρροή του Μαξ Ράινχαρτ. Αθήνα: Αιγόκερως.
Fähnders Walter, Karrenbrock Helga (Hrsg.) (2008). Autorinnen der Weimarer Republik. Bielefeld: Ästhesis.
Hansen Miriam (2012): Cinema and experience : Siegfried Kracauer, Walter Benjamin, and Theodor W. Adorno. Berkeley : University of California Press.
Jacobsen Wolfgang, Kaes Anton, Prinzler Hans Helmut, Filmmuseum Berlin –Deutsche Kinemathek (2004). Geschichte des deutschen Films. Stuttgart: Metzler.
Karrenbrock Helga (1995). Märchenkinder- Zeitgenossen: Untersuchungen zur Kinderliteratur der Weimarer Republik. Stuttgart: M. und P. Verlag für Wissenschaft und Forschung.
Kracauer Siegfried (1979): Von Caligari zu Hitler: eine psychologische Geschichte des deutschen Films. Frankfurt a. M.: Suhrkamp.
Leiss Ingo (2007). Weimarer Republik 1918-1933. (Deutsche Literaturgeschichte Bd. 9). München: dtv.
Neumann, Dietrich, Albrecht, Donald (1997). Film architecture: set designs from Metropolis to Blade runner. New York: Prestel.
Nowell-Smith, Geoffrey (Hrsg.) (2006). Geschichte des internationalen Films. Stuttgart; Weimar: Metzler.
Reinhardt Stephan (Hrsg.) (1992). Die Schriftsteller und die Weimarer Republik: ein Lesebuch. Berlin: Wagenbach.
Schütz Erhard (1986). Romane der Weimarer Republik. München: Fink.