Ερμηνεία της Καινής Διαθήκης: Ιστορία, κείμενο και πρόσληψη

Ανάπτυξης Δεξιοτήτων

Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού

Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση της παρακολούθησης του μαθήματος οι φοιτητές θα μπορούν: (α) να αναλύουν κριτικά και να μελετούν συγκριτικά με τη γραμματεία της εποχής μία Επιστολή της Καινής Διαθήκης, με βάση τα γραμματολογικά χαρακτηριστικά του κειμένου (β) να εντοπίζουν τις διάφορες φιλολογικές μορφές και παραδόσεις μέσα στα ευαγγελικά κείμενα (γ) να εφαρμόζουν τους τρόπους εξήγησης και ερμηνείας των καινοδιαθηκικών κειμένων λαμβάνοντας υπόψη και την ιστορία της πρόσληψής τους (δ) να συγκρίνουν τα καινοδιαθηκικά κείμενα με κείμενα του περιβάλλοντος της Καινής Διαθήκης (ε) να κάνουν συγκρίσεις και συνδέσεις του θεολογικού μηνύματος των καινοδιαθηκικών κειμένων με τις σύγχρονες προκλήσεις και να επικαιροποιούν με αυτόν τον τρόπο το βιβλικό κείμενο

Το μάθημα της Ερμηνείας της Καινής Διαθήκης πληροφορεί για το αντικείμενο, τη μεθοδολογία και τον σκοπό της επιστήμης της Ερμηνείας, διδάσκει τα βήματα ερμηνείας των καινοδιαθηκικών κειμένων (επιστολών και ευαγγελίων) και προτείνει τρόπους σύνδεσης της ερμηνείας με προβληματισμούς και προκλήσεις του σύγχρονου ανθρώπου. Διαιρείται σε δύο μέρη: α) Ερμηνεία Επιστολών της Καινής Διαθήκης, και β) Ερμηνεία Συνοπτικών Ευαγγελίων. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ: Tο πρώτο μέρος επικεντρώνεται στην προς Φιλιππησίους Επιστολή. Παρουσιάζονται τα εισαγωγικά θέματα της Επιστολής και τα κοινωνικο-ιστορικά δεδομένα της εποχής, στα οποία εντάσσεται η κατάσταση των παραληπτών και τα οποία σχετίζονται με τα θέματα της Επιστολής. Γίνεται εξήγηση του κειμένου και παράλληλα ερμηνεία και θεολογική ανάπτυξη των νοημάτων του, καθώς επίσης κι η σύνδεσή του με σύγχρονα ζητήματα. Για την ερμηνεία χρησιμοποιούνται η παραδοσιακή πατερική ερμηνευτική προσέγγιση σε συνδυασμό με σύγχρονες ερμηνευτικές μεθόδους, ανάλογα με την περίπτωση. ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. Γενικά για το μάθημα της Ερμηνείας της Καινής Διαθήκης. Η επιστολή ως γραμματειακό είδος. Εισαγωγικά ζητήματα των Παύλειων Επιστολών. 2. Εισαγωγικά ζητήματα της προς Φιλιππησίους Επιστολής. 3. Η επίσκεψη του Παύλου στους Φιλίππους σύμφωνα με τις Πράξεις των Αποστόλων και την προς Φιλιππησίους Επιστολή. 4. Φιλ. 1, 1-2: Χαιρετισμός. Τα συστατικά της εν Χριστώ κοινωνίας. 5. Φιλ. 1, 3-11: Ευχαριστία και προσευχή για τους Φιλιππησίους. Συμμετοχή στον κοινό αγώνα. 6. Φιλ. 1, 12-26: Οι συνθήκες φυλάκισης του αποστόλου. Χαρά μέσα στις θλίψεις. 7. Φιλ. 1, 27-2, 4: Προτροπές για ταπείνωση και ενότητα, ομοφροσύνη και αγάπη. Η πνευματική ζωή ως αγώνας και άθλημα. 8. Φιλ. 2. 5-18: Το παράδειγμα του Χριστού. Η ταπείνωση που υψώνει και ενώνει. 9. Φιλ. 2, 19-30: Το παράδειγμα του Τιμοθέου και του Επαφροδίτου. Διακονία και θυσία. 10. Φιλ. 3, 1-21: Οι κακοί εργάτες και το παράδειγμα του Παύλου. Αξίες υπαρξιακής καταξίωσης που κατακτώνται με αγώνα και αγγίζουν την εν Χριστώ τελειότητα. 11. Φιλ. 4, 1-9: Πρακτικές προτροπές για μία ζωή σύμφωνα με το ευαγγέλιο. Ο ρόλος των γυναικών στην εκκλησία. 12. Φιλ. 4, 10-20: Ευχαριστία του Παύλου για τη βοήθεια των Φιλιππησίων. Το δώρο και η κοινωνική θεολογία του δώρου. 13. Φιλ. 4, 21-23: Χαιρετισμοί. Η αδελφική αγάπη των χριστιανών. EΡΜΗΝΕΙΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΩΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΩΝ Το δεύτερο μέρος του μαθήματος επικεντρώνεται στην ερμηνεία επιλεγμένων περικοπών των συνοπτικών ευαγγελίων. Εξετάζονται συγκριτικά τα κείμενα προκειμένου να αναδειχθούν οι ιδιαιτερότητές τους (ως προς τη γλώσσα και το ύφος, τις παραδόσεις και κυρίως τα θεολογικά τους θέματα). Το μήνυμα των περικοπών αυτών, στη συνέχεια, συνδέεται με σύγχρονους προβληματισμούς της κοινωνίας και προκλήσεις της Εκκλησίας σήμερα. Κατά την ερμηνεία/εξήγηση αξιοποιούνται τα ερμηνευτικά εργαλεία κι οι κριτικές μέθοδοι ερμηνείας της σύγχρονης καινοδιαθηκικής έρευνας, ο διεπιστημονικός διάλογος με άλλες επιστήμες (κυρίως ανθρωπιστικές) καθώς επίσης και η μακρόχρονη ιστορία της πρόσληψης αυτών των κειμένων. ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. Εισαγωγικά για την ερμηνεία των βιβλικών κειμένων - Βήματα ερμηνείας των ευαγγελικών περικοπών 2. Οι πρόλογοι των συνοπτικών ευαγγελίων: η περίπτωση του κατά Μάρκον ευαγγελίου 3. Οι παραβολές στους τρεις συνοπτικούς: ιδιαίτερα γνωρίσματα, ιστορία της ερμηνείας, η δυνατότητα αξιοποίησής τους σήμερα. Το παράδειγμα της παραβολής του Σπορέως (Μκ 4:3-20 και παρ.) 4. Η Βασιλεία του Θεού ως δυναμική παρουσία μέσα στον κόσμο: παραβολή ζιζανίων (Μτ 13:24-43), παραβολή κόκκου σινάπεως και της ζύμης (Μκ 4:31-35) 5. Η Βασιλεία του Θεού ως κάλεσμα χωρίς κοινωνικές, θρησκευτικές και εθνικές διακρίσεις: η παραβολή του χαμένου προβάτου (Μτ 18:12-14 και παρ.), η παραβολή του Ασώτου (Λκ 15:11-32), η παραβολή του Καλού Σαμαρείτη (Λκ 10:25-37) 6. Η Βασιλεία του Θεού ως πρόκληση για ένα νέο ήθος ζωής: παραβολή των 10 παρθένων (Μτ 25:1-13), παραβολή της Τελικής Κρίσης (Μτ 25:31-46), παραβολή του κακού οφειλέτη (Μτ 18:23-35). 7. Η Βασιλεία του Θεού ως κατάφαση στον κόσμο: η παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου (18:9-14) και το περιστατικό της συνάντησης του Ιησού με τον Ζακχαίο (Λκ 19:1-10) 8. Τα θαύματα στη συνοπτική παράδοση: ιδιαίτερα γνωρίσματα και είδη. Θέματα και μοτίβα. Σύγκριση με τα θαύματα του κατά Ιωάννην. Προβλήματα ερμηνείας 9. Ερμηνευτικά παραδείγματα θαυμάτων (1): εκδιώξεις δαιμονίων. Πολιτισμικό πλαίσιο και ερμηνευτικές/θεολογικές προκλήσεις για το σήμερα 10. Ερμηνευτικά παραδείγματα θαυμάτων (2): θαύματα ανάστασης / θεραπειών - ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στο κατά Μάρκον. Ενδοκειμενικές συνδέσεις και θεολογικές προεκτάσεις του θέματος της ανάστασης 11. Ερμηνευτικά παραδείγματα θαυμάτων (3): θαύματα δωρεάς και θαύματα σωτηρίας. Κοινωνικές προεκτάσεις. 12. Η επί του όρους ομιλία στο κατά Ματθαίον: οι μακαρισμοί (Μτ 5:1-11). Κοινωνικές και εκκλησιολογικές προεκτάσεις 13. Το τέλος των τριών ευαγγελίων – Η περιγραφή του Πάθους και της Ανάστασης στους τρεις συνοπτικούς. Θεολογικά θέματα και εκκλησιολογικές προεκτάσεις

ερμηνεία Καινής Διαθήκης, ιστορία πρόσληψης, ιστορικοκριτική μέθοδος, αφηγηματολογία, επιστολές, ευαγγέλια, παραβολές, θαύματα

08-08-2025