Νεότερη και σύγχρονη Τοπική Εκκλησιαστική Ιστορία
| Τίτλος | Νεότερη και σύγχρονη Τοπική Εκκλησιαστική Ιστορία / Νεότερη και σύγχρονη Τοπική Εκκλησιαστική Ιστορία |
| Κωδικός | Χ369 |
| Σχολή | Θεολογική |
| Τμήμα | Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού |
| Κύκλος / Επίπεδο | 1ος / Προπτυχιακό |
| Περίοδος Διδασκαλίας | Χειμερινή/Εαρινή |
| Υπεύθυνος/η | Εμμανουήλ Ξυνάδας |
| Κοινό | Ναι |
| Κατάσταση | Ενεργό |
| Course ID | 600026693 |
Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού (2023 και εξής)
Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 1
| Κατεύθυνση | Τύπος Παρακολούθησης | Εξάμηνο | Έτος | ECTS |
|---|---|---|---|---|
| ΚΟΡΜΟΣ | Ελεύθερη Επιλογή | Χειμερινή | - | 5 |
| Τίτλος | Νεότερη και σύγχρονη Τοπική Εκκλησιαστική Ιστορία |
| Ακαδημαϊκό Έτος | 2025 – 2026 |
| Περίοδος Τάξης | Χειμερινή |
| Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ | |
| Ώρες Εβδομαδιαία | 3 |
| Ώρες Συνολικά | 39 |
| Class ID | 600280757
|
Τύπος Μαθήματος
Γενικού Υποβάθρου
Τρόπος Παράδοσης
- Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
- e-Οδηγός Σπουδών https://qa.auth.gr/el/class/1/600280757
Γλώσσα Διδασκαλίας
- Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα μπορούν να εφαρμόζουν τη μεθοδολογία της Τοπικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας χρησιμόποιώντας διάφορες Πηγές, προκειμένου να αναλύσουν και να τεκμηριώσουν σχετικά ζητήματα. Επίσης, θα έχουν κατανοήσει της σχέτης της Τοπικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας με την Προφορική Ιστορία και θα μπορούν να συνθέτουν ερωτηματολόγια για την άντληση στοιχείων από πληροφορητές. Τέλος, θα κατανοήσουν πώς πτυχές της Τοπικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας συμβάλουν στη διαμόρφωση της Γενικής Ιστορίας.
Γενικές Ικανότητες
- Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
- Αυτόνομη εργασία
- Ομαδική εργασία
- Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
- Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
- Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Στο πλαίσιο του μαθήματος παρουσιάζονται θεωρητικά ζητήματα που αφορούν τη σχέση Γενικής - Τοπικής Ιστορίας, τα οποία εξειδικεύουν και εξετάζουν τη σχέση Γενικής - Τοπικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας. Επίσης, αναδεικνύεται και ερευνάται η σχέση Τοπικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας με την Προφορική Ιστορία. Επιπλέον, οι φοιτητές πληροφορούνται για τις Πηγές και τη Μεθοδολογία Έρευνας της Τοπικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας και εργάζονται ενδεικτικά πάνω σε αυτές. Τέλος, στο μάθημα παρουσιάζονται και αναλύονται ζητήματα που αντλούν τη θεματολογία τους από τη Νεότερη και Σύγχρονη Τοπική Εκκλησιαστική Ιστορία, κυρίως, επαρχιών του κλίματος του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
1.Εισαγωγικά. Ιστορία ως Επιστήμη και Τοπική Ιστορία.
2.Εκκλησιαστική Ιστορία και Τοπική Εκκλησιαστική Ιστορία Από την Μακροϊστορία στην Μικροϊστορία.
3.Πηγές Τοπικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας και Μεθοδολογία εργασίας.
4.Εκπαιδευτική επίσκεψη στο Ιστορικό Αρχείο της Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης.
5.Τοπική Ιστορία και Προφορική Ιστορία - Σύνταξη ερωτηματολογίου Προφορικής Συνέντευξης.
6.Μητροπόλεις του κλίματος του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
7.Κοινοτισμός και Τοπική Εκκλησιαστική Διοίκηση.
8.Εκπαιδευτική επίσκεψη στο Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας.
9.Ξένες προπαγάνδες στην Ήπειρο και τη Μακεδονία στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα.
10.Εκπαιδευτική Επίσκεψη στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα.
11.Οι Μητροπόλεις των Νέων Χωρών στο μεταίχμιο από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στο Εθνικό Κράτος.
12.Σχέσεις Ορθόδοξων Χριστιανών με άλλες εθνοτικές και θρησκευτικές ομάδες στο α΄ μισό του 20ου αιώνα.
13.Η στάση των τοπικών εκκλησιαστικών διοικήσεων κατά τη διάρκεια της Κατοχής και του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου.
Λέξεις Κλειδιά
Νεότερη Εκκλησιαστική Ιατορία, Τοπική Εκκληιαστική Ιστορία, Προφορική Ιστορία, Οικομενικό Πατριαρχείο
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
- Σημειώσεις
- Διαφάνειες
- Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
- Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Οργάνωση Μαθήματος
| Δραστηριότητες | Φόρτος Εργασίας | ECTS | Ατομικά | Ομαδικά | Erasmus |
|---|---|---|---|---|---|
| Διαλέξεις | 39 | 1,6 | ✓ | ✓ | |
| Σεμινάρια | 9 | 0,4 | |||
| Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων | 35 | 1,4 | ✓ | ✓ | |
| Εκπαιδευτικές επισκέψεις και παρακολούθηση συνεδρίων / σεμιναρίων / εκδηλώσεων | 15 | 0,6 | |||
| Συγγραφή εργασίας / εργασιών | 25 | 1 | ✓ | ||
| Εξετάσεις | 2 | 0,1 | ✓ | ✓ | |
| Σύνολο | 125 | 5 |
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Προφορική εξέταση και γραπτή εργασία. Προσμετράται θετικά η συμμετοχή στο μάθημα.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
- Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική)
- Προφορική Εξέταση (Συμπερασματική)
- Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Εμμανουήλ Γ. Ξυνάδας, Η ΣΥΛΛΟΓΗ ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΠΑΛΑΙΤΥΠΩΝ ΤΗΣ ΑΕΑ ΒΕΛΛΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ. Αναδιφώντας στην ιστορία της Ψαλτικής Τέχνης μέσα από μικροϊστορικά τεκμήρια. Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 133030037, Διαθέτης (Εκδότης) ΚΑΡΑΖΑΦΕΙΡΗΣ ΣΤΑΜΠΟΥΛΙΔΗΣ ΟΕ (τηλ. 2310 285631)
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Α. Διομήδης Κυριακός, Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τῆς Ἐκκλησίας μέχρι τῶν καθ᾽ήμᾶς χρόνων, Ἐν Ἀθῆναις, 1881.
Φιλάρετος Βαφείδης, Ἐπίτομος Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία, Ἐν Κωνσταντινουπόλει, 1892.
Ιωάννης Αναστασίου, Εκκλησιαστική Ιστορία, Θεσσαλονίκη 2005
Βασίλειος Στεφανίδης (αρχιμ.), Εκκλησιαστική Ιστορία απ’ αρχής μέχρι σήμερον, Αθήνα 1998.
Γεώργιος Μεταλληνός (Πρωτ.), Πηγές Εκκλησιαστικής Ιστορίας, Αθήνα, 1998.
Ελπίδα Βόγλη, Τι πρέπει να γνωρίζει ο ιστορικός για την επιστήμη και το επάγγελμά του; Αθήνα, 2015 Διαθέσιμο στο διαδίκτυο: https://repository.kallipos.gr/handle/11419/3821?locale=el
Αθανάσιος Καραθανάσης, Ιστορία της Θεσσαλονίκης 323 π.Χ.-2012, Θεσσαλονίκη 2012
Αθανάσιος Καραθανάσης, Θεσσαλονίκεια και Μακεδονικά (Πρώτος Τόμος): Θεσσαλονίκη και Μακεδονία - Η νεώτερη. Θεσσαλονίκη, Θεσσαλονίκη 2005
Αθανάσιος Καραθανάσης, Θεσσαλονίκεια και μακεδονικά (Δεύτερος Τόμος): Πόλεις και πρόσωπα της Μακεδονίας 14ος-20ός αιώνας, Θεσσαλονίκη 2006.
Αθανάσιος Καραθανάσης, Περί την Θράκην, Θεσσαλονίκη 1996.
Bradley, James E.; Muller, Richard A., Church History: An Introduction to Research Methods and Resources, Cambridge, 2016.
Εμμανουήλ Ξυνάδας,Ο Μητροπολίτης Κοσμάς Ευμορφόπουλος (1860-1901), Βέροια, Ε.Μ.Ι.Π.Η., 2014.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Η ίδρυση της μητρόπολης Νικοπόλεως (1881) και η αρχιερατεία του πρώτου μητροπολίτη της Αμβροσίου Κωνσταντινίδη (1881-1885), Ψηφίδες Ιστορίας της Πρέβεζας, Α΄, Πρέβεζα, 2018, 109-140.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Οι επιπτώσεις της παραίτησης του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Σωφρόνιου στα κοινοτικά ζητήματα της Ορθόδοξης Κοινότητας της Βέροιας», The Eusebius Lab International Working Papers Series Eusebius Lab International Working Paper 2020/06, School of Pastoral and Social Theology Aristotle University of Thessaloniki σ.σ. 1-10.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Η εκλογή και τοποθέτηση του επισκόπου Καμπανίας Διόδωρου, την άνοιξη του 1913», Χρονικά Ιστορίας & Πολιτισμού Ν. Ημαθίας, 25 (Ιαν.- Απρ. 2015), 40-47.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Επιδράσεις της ρουμανικής προπαγάνδας στη θρησκευτική ζωή των κατοίκων της επαρχίας Βεροίας 1880-1945» Χρονικά Ιστορίας & Πολιτισμού Ν. Ημαθίας, 39 (Σεπ.-Δεκ. 2019), 133-162.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Οι επιδράσεις των ξένων προπαγανδών στη λειτουργική ζωή των κατοίκων της Ημαθίας, κατά την ύστερη οθωμανοκρατία μέσα από δημοσιεύματα του ημερήσιου και περιοδικού τύπου. Η προσπάθεια κατάληψης εκκλησιών της Βέροιας από μερίδα Βλάχων ρουμανιζόντων και το επακολουθούμενο «πραξικόπημα», Χρονικά Ιστορίας και Πολιτισμού Ν. Ημαθίας, 21 (Σεπτ.-Δεκ.. 2013), 32-37.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Οι επιδράσεις των ξένων προπαγανδών στη λειτουργική ζωή των κατοίκων της Ημαθίας, κατά την ύστερη οθωμανοκρατία μέσα από δημοσιεύματα του ημερήσιου και περιοδικού τύπου. Πρώτες προσπάθειες ένταξης της ρουμανικής γλώσσας στη λειτουργική ζωή των κατοίκων του χωριού Σέλι», Χρονικά Ιστορίας και Πολιτισμού Ν. Ημαθίας, 20 (Μάι-Αύγ. 2013), 39-42.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Οι επιδράσεις των ξένων προπαγανδών στη λειτουργική ζωή των κατοίκων της Ημαθίας, κατά την ύστερη οθωμανοκρατία μέσα από δημοσιεύματα του ημερήσιου και περιοδικού τύπου. Η προσπάθεια εισαγωγής της βουλγαρικής γλώσσας στην Ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου Σφίνιτσας», Χρονικά Ιστορίας & Πολιτισμού Ν. Ημαθίας, 19, (Ιαν–Απρ. 2013), 34-39.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Βέροια 16 Οκτωβρίου 1912 - Από την Αυτοκρατορία στο Εθνικό Κράτος», Βέροια 16 Οκτωβρίου 1912- Η απελευθέρωση της Βέροιας μέσα από κείμενα του 20ου αιώνα, Βέροια, 2012, 13-32.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Το εκλογικό σύστημα της Ορθόδοξης Ελληνικής Κοινότητας Βεροίας με βάση τους κοινοτικούς κανονισμούς του 1892, 1903 και 1912», Μιλάμε για τη Βέροια του 20ού αιώνα (1890-1910) - Στο λυκόφως της οθωμανικής περιόδου, Βέροια, (Πρακτικά Επιστημονικής Ημερίδας), 2012, 161-187.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Χορηγήματα υπέρ των Σχολών της Επαρχίας Βεροίας και Υποτροφίες από την «Επιτροπή προς Ενίσχυσιν της Ελληνικής Εκκλησίας και Παιδείας» του Ελληνικού Κράτους 1886-1890», Χρονικά Ιστορίας & Πολιτισμού Ν. Ημαθίας, 9 (Απρ. - Ιουν. 2010), 12-14.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Όργανα Διοίκησης της Ελληνικής ορθόδοξης Κοινότητας Βέροιας κατά την ύστερη Οθωμανοκρατία», Χρονικά Ιστορίας & Πολιτισμού Ν. Ημαθίας, 8 (Ιαν. – Μαρ. 2010), 12-15.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Η στάση της τοπικής εκκλησίας της Βέροιας στην Κατοχή και τον Εμφύλιο όπως αυτή αποτυπώνεται στον εκκλησιαστικό λόγο», Μιλάμε για τη Βέροια του 20ού αιώνα. Η δεκαετία των μεγάλων ανατροπών και συγκρούσεων. Κατοχή – Αντίσταση – Εμφύλιος, Πρακτικά Δ΄ Επιστημονικής Ημερίδας Τοπικής Ιστορίας, Βέροια, 2017, 89-115.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Η Εβραϊκή Κοινότητα Βέροιας. Μια προσπάθεια πληθυσμιακής ανασύστασης της Κοινότητας στην περίοδο του Μεσοπολέμου (1927)», Χρονικά Ιστορίας & Πολιτισμού Ν. Ημαθίας, 37 (Ιαν. – Απρ. 2019), 93-118.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, Εκ του τύπου… «Η Απελευθέρωση της Βέροιας από τις δυνάμεις Κατοχής (29-10-1944), Χρονικά Ιστορίας & Πολιτισμού Ν. Ημαθίας, 30 (Αυγ.- Δεκ. 2016), 36-41.
Εμμανουήλ Ξυνάδας, «Η ίδρυση και τα εγκαίνια της Παιδόπολης ”Καλή Παναγιά” Βέροιας», Χρονικά Ιστορίας & Πολιτισμού Ν. Ημαθίας, 32 (Μάιος - Αύγ. 2017), 42-49.
Τελευταία Επικαιροποίηση
27-09-2025
