Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα:
- έχουν κατανοήσει τα ειδικά χαρακτηριστικά και την πολυπλοκότητα της ΕΕ ως διεθνούς παράγοντα στην εποχή της παγκοσμιοποίησης
- θα έχουν πλήρη εικόνα των αιτιών για τις οποίες η εξωτερική πολιτική της ΕΕ είναι δομικά διαφορετική από τα κράτη και άλλους διεθνείς οργανισμούς.
- θα γνωρίζουν την ιστορική εξέλιξη του διεθνούς ρόλου της ΕΕ στο πλαίσιο της εξέλιξης του διεθνούς συστήματος·
- θα έχουν εξοικειωθεί με τον ρόλο της Ένωσης στη διαμόρφωση του διεθνούς συστήματος και στην εξέλιξη και διαχείριση της παγκόσμιας διακυβέρνησης, ιδίως σε θέματα όπως η προώθηση παγκόσμιων δημόσιων αγαθών (ειρήνη, ασφάλεια, δημοκρατία και ανθρώπινα δικαιώματα, ανάπτυξη και προστασία του περιβάλλοντος.)
- θα μπορούν, στο πλαίσιο αυτό, να εξηγήσουν τον ανταγωνισμό και τη συνεργασία της ΕΕ με ανερχόμενες δυνάμεις όπως η Κίνα και η Ρωσία, καθώς και τις σχέσεις της με την περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, την Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Ανατολική Ασία.
Περιεχόμενο Μαθήματος
- Εισαγωγή: Η έννοια του «διεθνούς ρόλου» και της «εξωτερικής πολιτικής» που εφαρμόστηκε στην ΕΕ στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Συμβατική και διαρθρωτική εξωτερική πολιτική της ΕΕ.
- Η ιστορική διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας (από την Ευρωπαϊκή Αμυντική Κοινότητα έως την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας και τη Συνθήκη της Λισαβόνας) και η ιστορία του ρόλου της ΕΕ στον κόσμο.
- Πώς βλέπει η ΕΕ τον κόσμο: Η στρατηγική ασφάλειας της ΕΕ (δόγμα Σολάνα) και η σύγκρισή της με τη στρατηγική των ΗΠΑ, η εξέλιξή της και οι επιπτώσεις της στην παγκόσμια διακυβέρνηση. Η European Global Strategy (2016).
- Το σύστημα εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ: παράγοντες, χάραξη πολιτικής και οι σχέσεις της με τις εθνικές εξωτερικές πολιτικές.
- Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) και κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας (ΚΠΑΑ): αρχές, στόχοι, πλαίσιο και δυναμική.
- Ο ρόλος της ΕΕ στον μετασχηματισμό του διεθνούς συστήματος και των διεθνών παραγόντων: η «διαρθρωτική εξωτερική πολιτική» της ΕΕ, η μη στρατιωτική διάσταση της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ και η συμβολή της στη διαμόρφωση της διεθνούς ταυτότητας της ΕΕ (διεύρυνση, εμπορική πολιτική, αναπτυξιακή πολιτική, πολιτική ανταγωνισμού, νομισματική πολιτική, περιβαλλοντική πολιτική). Ιδιαίτερη έμφαση στην πολιτική της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία (περιπτωσιολογικές μελέτες).
- Η ΕΕ και οι γειτονικές της χώρες, με ιδιαίτερη προσοχή στην εξωτερική πολιτική της ΕΕ έναντι της περιοχής ΜΑΒΑ (Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική).
- Η ΕΕ και η προώθηση του περιφερισμού. Διαπεριφερειακές σχέσεις της ΕΕ με την υποσαχάρια Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Ανατολική Ασία. Η διαπεριφερειοποίηση ως μέσο για την προώθηση της ειρήνης και της ασφάλειας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας και της ανάπτυξης.
- Ο ρόλος της ΕΕ στους διεθνείς οργανισμούς (ΟΗΕ, ΠΟΕ, FAO, Παγκόσμια Τράπεζα, ΔΝΤ) και η προώθηση της «αποτελεσματικής πολυμερούς προσέγγισης». Εταιρική σχέση ΕΕ-ΟΗΕ στη διαχείριση της παγκόσμιας διακυβέρνησης.
- Η ΕΕ και η διαχείριση κρίσεων: στόχοι, μέσα και επιχειρήσεις (περιπτωσιολογικές μελέτες).
- Συνεργασία και ανταγωνισμός με τις μεγάλες δυνάμεις: Ηνωμένες Πολιτείες, Κίνα, Ινδία, Βραζιλία και Νότια Αφρική.
- Συμπέρασμα: Εμπειρική πραγματικότητα και εξωτερικές αντιλήψεις για την ΕΕ ως παγκόσμιο παράγοντα: οι συνέπειές τους για τον διεθνή ρόλο της ΕΕ σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο.
Περιγραφή
ΜΈΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΊΑΣ
Τα μαθήματα πραγματοποιούνται εν μέρει ως διαλέξεις και σεμινάρια, εν μέρει ως δραστηριότητες σε ομάδες εργασίας.
- Στις πρώτες διαλέξεις διδάσκονται γενικά θέματα του μαθήματος, προκειμένου οι φοιτητές να γνωρίσουν και να κατανοήσουν την ιστορική διαδικασία οικοδόμησης της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, τα χαρακτηριστικά της, την πλαισίωση της στο διεθνές σύστημα και την παγκόσμια διακυβέρνηση και τη διεξαγωγή της.
- Ο διδάσκων θα οργανώσει συνεδρίες με μικρότερες ομάδες φοιτητών σε τακτική βάση, προκειμένου να συζητήσει μαζί τους τις κύριες έννοιες που έχουν ήδη καλυφθεί από τις διαλέξεις, να τις εφαρμόσει στην τρέχουσα παγκόσμια πολιτική, να βοηθήσει τους μαθητές να τις κατανοήσουν πλήρως και να αναπτύξουν μια κριτική στάση απέναντί τους.
- Οι φοιτητές θα χωριστούν σε ομάδες σύμφωνα με τις προτιμήσεις τους, αναλύοντας ο καθένας μια μελέτη περίπτωσης που βρίσκεται επί του παρόντος στη διεθνή ατζέντα της ΕΕ. Κάθε φοιτητής θα μελετήσει και θα εκπροσωπήσει τη θέση ενός σχετικού παράγοντα (π.χ. ένα κράτος μέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ, ένα τρίτο κράτος, ένας διεθνής οργανισμός). Μέσω αυτής της μεθόδου εργασίας, η προσέγγιση της ΕΕ σε συγκεκριμένα θέματα και η αλληλεπίδρασή της με τρίτους θα μελετηθούν, θα παρουσιαστούν και θα συζητηθούν στην τάξη. Οι φοιτητές μπορούν να κάνουν χρήση παρουσιάσεων ppt ή παρόμοιων, οι οποίες θα αναρτηθούν στην ιστοσελίδα του μαθήματος μετά το μάθημα.
- Περιοδικά και εκ περιτροπής, οι φοιτητές θα παρουσιάζουν στην τάξη τα τελευταία νέα σχετικά με το ρόλο της ΕΕ στην παγκόσμια πολιτική και θα τα σχολιάζουν με τους συναδέλφους και τον διδάσκοντα (γωνιά του ομιλητή).
- Οι διαλέξεις για την ΕΕ στην παγκόσμια πολιτική από Ιταλούς και διεθνείς συναδέλφους διοργανώνονται από τον διδάσκοντα. Αυτές περιλαμβάνουν μια σειρά έξι σεμιναρίων με τίτλο «Η Ευρώπη από το εξωτερικό», η οποία επικεντρώνεται στις εξωτερικές αντιλήψεις για την ΕΕ ως παγκόσμιο παράγοντα, με τη συμμετοχή έξι εμπειρογνωμόνων από την Ευρώπη, την Αφρική, την Ασία, την Αμερική και διεθνείς οργανισμούς.
ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
Το μάθημα περιλαμβάνει την επίσκεψη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ), την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) και το ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες (μόνο για 40-50 φοιτητές), όπου οι φοιτητές θα παρακολουθήσουν σεμινάρια και συναντήσεις με αξιωματούχους και μέλη του ΕΚ, επικεντρωμένα σε συγκεκριμένες πτυχές της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ και του ρόλου της στον κόσμο. Η επίσκεψη θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια του μαθήματος ή τις επόμενες εβδομάδες. Όλες οι λεπτομέρειες θα δοθούν κατά τη διάρκεια των πρώτων μαθημάτων.
Οι παρουσιάσεις ppt του διδάσκοντος θα είναι σταδιακά διαθέσιμες στη σελίδα Moodle του μαθήματος.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
- S. Keukeleire and T. Delreux, The Foreign Policy of the European Union, Bloomsbury 2022
Students regularly attending classes will study also on the materials provided during the course.
Students who will not regularly attend classes will study also a book among the following:
- R. A. Del Sarto, Borderlands. Europe and the Mediterranean Middle East
Oxford University Press 2021
- E. Baracani, EU-Turkey Relations. A New Direction for EU Foreign Policy?, Edward Elgar 2021
- A. Michalski, Z. Pan, Unlikely Partners?: China, the European Union and the Forging of a Strategic Partnership, Palgrave MacMillan 2017
- T. Bordachev, Europe, Russia and the Liberal World Order: International Relations after the Cold War, Routledge 2021