ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

Γενικού Υποβάθρου

Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.

Mαθαίνουν: - την ανάγκη προγραμματισμού, δηλαδή την ανάλυση της υπάρχουσας κατάστασης και των ερευνητικών δεδομένων που πρέπει προηγηθούν του σχεδιασμού ο οποίος έπεται του προγραμματισμού, - την ανάγκη εξοικείωσης εξίσου με τον νοηματικό προγραμματισμό και σχεδιασμό όσο και με τον αρχιτεκτονικό-χωρικό προγραμματισμό και σχεδιασμό - τη σχέση νοηματικού προγραμματισμού και σχεδιασμού με τον αρχιτεκτονικό χωρικό προγραμματισμό και σχεδιασμό - τη σχέση της ανάλυσης των επιμέρους, (μέσα και από το σχήμα swot), με τη δημιουργική ολιστική προσέγγιση επίλυσης σχεδιαστικών προβλημάτων - την εξοικείωση με έννοιες της Νέας Ιστορίας και Νέας Μουσειολογίας, καθώς και της Σημειολογίας, όπως και με τις έννοιες της ταυτότητας, της πολυπολιτισμικότητας και του ρόλου του υλικού πολιτισμού, ανάδειξης μνημείων και της βιομηχανίας της κουλτούρας στη σύγχρονη κοινωνία

Το μάθημα έχει δύο σκέλη ένα πρώτο θεωρητικό και ένα δεύτερο σχεδιαστικό-συνθετικό.Το θεωρητικό σκέλος του μαθήματος προσπαθεί να εξοικειώσει τους φοιτητές με τα θεωρητικά εργαλεία την Νέας Μουσειολογίας στον πυρήνα της οποίας βρίσκεται η θεωρία του υλικού πολιτισμού. Επίσης περιλαμβάνει μαθήματα για τη Νέα Ιστορία, στο πλαίσιο της οποίας εξετάζεται αναστοχαστικά η μνήμη, η λήθη και η επιλογή στη δημιουργία ιστορικών αφηγημάτων, καθώς και η σχέση μεταξύ ιστορικού γραπτού ή προφορικού και υλικού τεκμηρίου. Περιλαμβάνει ακόμα μαθήματα σημειολογίας, η οποία κατέχει κεντρική θέση στο συνθετικό σχεδιασμό εκθεσιακών περιβαλλόντων ή ανάδειξης μνημείων. Δηλαδή αυτό το «επιστημονικό» - θεωρητικό σκέλος ασχολείται με την ιστορία, την κατανόηση και την ερμηνεία του πολιτιστικού προϊόντος (εκθέματος ή μνημείου ή αρχαιολογικού χώρου), εντός του ευρύτερου πολιτιστικού, πολιτικού και κοινωνικού κάθε φορά συγκείμενου Το δεύτερο συνθετικό-σχεδιαστικό σκέλος έχει δύο μέρη: Ένα πρώτο που ασχολείται με το σχεδιασμό νοημάτων (νοηματικός σχεδιασμός) και ένα δεύτερο που ασχολείται με το σχεδιασμό χώρου (φυσικός-χωρικός σχεδιασμός). Το δεύτερο αυτό διμερές σκέλος έχει προθέσεις αλλαγής: τόσο της αντίληψης περί του τι είναι πολιτιστικό προϊόν, όσο και του τρόπου επικοινωνίας του, προβολής του, ανάδειξής του και πρόσληψής του από το κοινό. ‘Ετσι το μάθημα της Μουσειολογίας περιλαμβάνει τόσο διαλέξεις όσο και εργαστήριο, το οποίο υποστηρίζει την εκπαίδευση του αρχιτέκτονα στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό με παράδειγμα το μουσείο και τη μουσειακή έκθεση ή την ανάδειξη ενός πολιτιστικού περιβάλλοντος, όπως ένα μνημείο, ή σύνολο μνημείων, ή ένας αρχαιολογικός χώρος. Αναλυτικότερα: Η συνθετική πρακτική του αρχιτέκτονα προϋποθέτει μια δεξιότητα πολυπαραμετρική, η οποία όμως στηρίζεται στην εσωτερική γνώση του συγκεκριμένου περιεχομένου του εκάστοτε ειδικού θέματος της σύνθεσης. Δίδεται επομένως σημασία στο να παρέχεται το θεωρητικό πλαίσιο μέσα στο οποίο, και δια του οποίου, προσεγγίζεται ο σχεδιασμός του θέματος, όπως μια έκθεση ή η ανάδειξη ενός πολιτιστικού αγαθού, δηλαδή το κοινωνικό, θεσμικό, πολιτισμικό και λειτουργικό συγκείμενο, μέσα στο οποίο πρόκειται να κινηθεί η σύνθεση. Η «παροχή» αυτή βασίζεται στη συνεργασία και στη συνεχή ανατροφοδότηση της διδασκαλίας, των νοηματικών σχεδιαστών, δηλαδή των μουσειολόγων και των χωρικών σχεδιαστών, δηλαδή των αρχιτεκτόνων. Ο νοηματικός σχεδιασμός συνδιαμορφώνεται από διδάσκοντες και φοιτητές στη βάση του νοηματικού προγραμματισμού και της ανάλυσης της συλλογής εκθεμάτων ή των μνημείων και συνόλων τους και προηγείται του χωρικού σχεδιασμού. Η ανάλυση, αφού σταθεί στα πραγματικά ιστορικά στοιχεία, στις παρούσες συνθήκες και στους λόγους έκθεσης ή ανάδειξης, ακολουθείται από το συνθετικό σχεδιασμό νοημάτων (αφηγημάτων) υπό το φως των σύγχρονων θεωρητικών προσεγγίσεων περί κουλτούρας και πολιτισμού, περί υλικού πολιτισμού και μεταδιαδικαστικής αρχαιολογίας, περί φαινομενολογίας του τοπίου και σημειολογίας του χώρου, περί νέας ιστορίας και νέας μουσειολογίας. Εξετάζει ακόμα, αναλόγως με την περίπτωση, και τα περί βιομηχανίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και αστικής ανάπλασης, περί μνήμης και αναπαράστασης, περί ταυτότητας και αυθεντικότητας. Αυτές οι θεωρητικές προσεγγίσεις δεν παρατίθενται in abstracto, αλλά λαμβάνουν υπόψη κάθε φορά τόσο τον τόπο και το κτίριο, όσο και τη συλλογή που θα εκτεθεί (αν πρόκειται για αντικείμενα σε μουσειακό χώρο) ή θα αναδειχθεί (αν πρόκειται για μνημεία), σε συνάρτηση πάντα με τις απαραίτητες λειτουργίες, το κοινό και τον υποτιθέμενο κύριο του έργου. Η μελέτη του νοήματος και η χωρική του έκφραση επομένως θεωρείται το κλειδί της «ιδεολογικής τοποθέτησης» του μαθήματος, που ευελπιστεί να αποδώσει στο υποκείμενο, - φοιτητή εν προκειμένω,- τον ρόλο συνθέτη-σχεδιαστή που σχεδιάζει για να αναδείξει τα νοήματα που πάντα ενυπάρχουν πίσω από τα προς έκθεση ή ανάδειξη υλικά αντικείμενα η το σχεδιασμό μουσείων. Η ειδική μεθοδολογία που προτείνεται βοηθά στο να χειριστεί κανείς τις πολυσήμαντες διαπλοκές μεταξύ διαφόρων νοηματικών επιπέδων που προκύπτουν τόσο από την ερμηνεία της υφιστάμενης κατάστασης, όσο και από τις εν δυνάμει ερμηνείες της αρχιτεκτονικής επέμβασης και μπορεί να προφυλάξει, ως ένα βαθμό, τον σχεδιαστή από αστοχίες, καθώς ο σχεδιασμός, διαχειριζόμενος νοήματα, προτείνει συνήθως μια ακροβασία υλικών χειρισμών. Καταβάλλεται προσπάθεια στο να εμπεδωθεί στους φοιτητές η άρρηκτη και κυκλική σχέση μεταξύ νοηματικού-μουσειολογικού και χωρικού-αρχιτεκτονικού σχεδιασμού, όπου ο νοηματικός σχεδιασμός τροφοδοτεί τον αρχιτεκτονικό αλλά και επανατροφοδοτείται από αυτόν σε μια συνεχή ως το τέλος διαντίδραση, Με τον τρόπο αυτό δεν επιδιώκεται η παραγωγή «αρχιτεκτόνων-μουσειολόγων», αλλά αρχιτεκτόνων που θα έχουν βιώσει παραδειγματικά μια πλήρη συνθετική και με «νόημα» διαδικασία.

Νέα Μουσειολογία, Θεωρία Υλικού Πολιτισμού, Ερμηνεία Πολιτιστικού Προϊόντος, Νοηματικός- Μουσειολογικός Σχεδιασμός, Φυσικός-Χωρικός Αρχιτεκτονικός Σχεδιασμός, Ανάδειξη Μνημείων και Αρχαιολογικών Χώρων

25-09-2013