ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ-ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΕ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ 20ου ΚΑΙ 21ου ΑΙΩΝΑ

Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού

Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.

Η κριτική του πολιτισμού δείχνει να είναι τόσο παλιά όσο και η ίδια η ύπαρξη του πολιτισμού. Σ’ αυτό το σεμινάριο θα εστιάσουμε την προσοχή μας ειδικά στην κριτική της τεχνολογίας ως μια μορφή κριτικής του πολιτισμού μέσα σε διαφορετικά κείμενα του 20ου και του 21ου αιώνα, η οποία αντιτάσσεται στην ευφορική πίστη στην πρόοδο. Η ουμανιστική και κοινωνικοπολιτική ευθύνη του επιστήμονα για την έρευνά του, π.χ. ενόψει ενός πυρηνικού κινδύνου, αποτελεί εξίσου αντικείμενο του τεχνολογικού σκεπτικισμού, όπως τα θέματα του αλλοτριωμένου τρόπου ζωής, του κατεστραμμένου κόσμου/ της καταστροφής του περιβάλλοντος, του ηλεκτρονικού ελέγχου και της γενετικής τεχνολογίας. Παράλληλα με θεωρητικά και φιλοσοφικά κείμενα θα εξετάσουμε κυρίως μυθοπλαστικά λογοτεχνικά κείμενα, για να δούμε ποια αισθητικά μέσα προσφέρουν για εφαρμογή στην επεξεργασία τέτοιων πεδίων προβλημάτων. Franz Kafka: Ein Bericht für eine Akademie (Erzählung in „Ein Landarzt“ 1918) Georg Kaiser: Gas (1917/18), Gas. Zweiter Teil (1918/19) Bertolt Brecht: Das Leben des Galilei (1938/39) Friedrich Dürrenmatt: Die Physiker (1962) Heinar Kipphardt: In der Sache J. Robert Oppenheimer (1964) Günter Kunert: Gedichtbände: Abtötungsverfahren (1980) und Stilleben (1983) Marlen Haushofer: Die Wand (1963) Marlene Streeruwitz: Norma Desmond. A gothic SF-novel (2002) Juli Zeh: Corpus Delicti. Ein Prozess (2009) Οι φοιτητές καλούνται να ανταπεξέλθουν (1) στη συνεπή και ενεργή συνεργασία και συμμετοχή, (2) στην προφορική παρουσίαση θεμάτων και (3) σε γραπτή εξέταση. Ασκούνται έτσι (1) σε μεθόδους κειμενικής ανάλυσης και ερμηνείας (2) στη χρήση δευτερογενούς βιβλιογραφίας καθώς και (3) στο χειρισμό και την παραγωγή επιστημονικού λόγου. Η γλώσσα του μαθήματος είναι η γερμανική κι έτσι βελτιώνεται ταυτόχρονα και η γλωσσική κατάρτιση των φοιτητών.

Η κριτική του πολιτισμού δείχνει να είναι τόσο παλιά όσο και η ίδια η ύπαρξη του πολιτισμού. Σ’ αυτό το σεμινάριο θα εστιάσουμε την προσοχή μας ειδικά στην κριτική της τεχνολογίας ως μια μορφή κριτικής του πολιτισμού μέσα σε διαφορετικά κείμενα του 20ου και του 21ου αιώνα, η οποία αντιτάσσεται στην ευφορική πίστη στην πρόοδο. Η ουμανιστική και κοινωνικοπολιτική ευθύνη του επιστήμονα για την έρευνά του, π.χ. ενόψει ενός πυρηνικού κινδύνου, αποτελεί εξίσου αντικείμενο του τεχνολογικού σκεπτικισμού, όπως τα θέματα του αλλοτριωμένου τρόπου ζωής, του κατεστραμμένου κόσμου/ της καταστροφής του περιβάλλοντος, του ηλεκτρονικού ελέγχου και της γενετικής τεχνολογίας. Παράλληλα με θεωρητικά και φιλοσοφικά κείμενα θα εξετάσουμε κυρίως μυθοπλαστικά λογοτεχνικά κείμενα, για να δούμε ποια αισθητικά μέσα προσφέρουν για εφαρμογή στην επεξεργασία τέτοιων πεδίων προβλημάτων. Franz Kafka: Ein Bericht für eine Akademie (Erzählung in „Ein Landarzt“ 1918) Georg Kaiser: Gas (1917/18), Gas. Zweiter Teil (1918/19) Bertolt Brecht: Das Leben des Galilei (1938/39) Friedrich Dürrenmatt: Die Physiker (1962) Heinar Kipphardt: In der Sache J. Robert Oppenheimer (1964) Günter Kunert: Gedichtbände: Abtötungsverfahren (1980) und Stilleben (1983) Marlen Haushofer: Die Wand (1963) Juli Zeh: Corpus Delicti. Ein Prozess (2009) 1. Sitzung: 22.02.2016 - Auswahl der obligatorischen Referatsthemen und Auswahl der fakultativen Hausarbeitsthemen - Wie fertige ich ein Referat an? 2. Sitzung: 29.02.2016 - Auswahl der obligatorischen Referatsthemen und Auswahl der fakultativen Hausarbeitsthemen - Diese Sitzung bereiten die Teilnehmer_innen des Seminars gemeinsam vor, indem sie in Gruppen Referate (für einen Bonuspunkt) zu folgenden Themen übernehmen: a) Armin Pongs (2007): In welcher Gesellschaft leben wir eigentlich? Auf dem Weg zu einem neuen Gesellschaftsvertrag, Band 1, München. [in Bib. vorhanden] Daraus: - Ulrich Beck: Die Risikogesellschaft (S. 43-80) [3 Studierende] - Claus Offe: Die Arbeitsgesellschaft (S. 273-306) [2 Studierende] - Ralf Dahrendorf: Die Bürgergesellschaft (S. 115-152) [3 Studierende] b) Dietmar Dath (2008): Maschinenwinter. Wissen, Technik, Sozialismus. Eine Streitschrift, Frankfurt a.M. [von Dozentin ausleihen und für alle scannen] Daraus in folgender Reihenfolge: jeweils 1 Studierender - Maschinen Muskeln Magie - Horde - Demokratenjagd - Existenzgeld - Kaputtmachen - Rückwärts nimmer - Dumme Bomben - Widerstand und Überwindung Ab hier halten die Studierenden obligatorisch Referate zu folgenden Texten: 3. Sitzung: 07.03.2016 Franz Kafka: Ein Bericht für eine Akademie (Erzählung in „Ein Landarzt“ 1918) [in Bib. vorhanden] 4. Sitzung: 21.03.2016 Georg Kaiser: Gas (1917/18), Gas. Zweiter Teil (1918/19) [von Dozentin ausleihen] 5. Sitzung: 28.03.2016 Bertolt Brecht: Das Leben des Galilei (1938/39) [in Bib. vorhanden] 6. Sitzung: 04.04.2016 Friedrich Dürrenmatt: Die Physiker (1962) [in Bib. vorhanden] Heinar Kipphardt: In der Sache J. Robert Oppenheimer (1964) [in Bib. vorhanden] 7. Sitzung: 11.04.2016 Günter Kunert: Gedichtband: Stilleben (1983) [PT2621.U665 S74 1983] oder Erinnerung an einen Planeten. Gedichte aus fünfzehn Jahren [PT2621.U665 E7 1963] 8. Sitzung: 18.04.2016 Marlen Haushofer: Die Wand (1963) [in Bib. vorhanden] 9. Sitzung: 09.05.2016 Gastdozentin: Dr. Stefanie Kugler (Universität Trier) 10. Sitzung: 16.05.2016 Juli Zeh: Corpus Delicti. Ein Prozess (2009) [in Bib. vorhanden] 11. Sitzung: 23.05.2016 - Wie fertige ich eine Hausarbeit an?

κριτική του πολιτισμού, κριτική της τεχνολογίας, κείμενα του 20ου και του 21ου αιώνα

09-02-2016