ΝΕΟΤΕΡΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΝΕΟΤΕΡΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ / Modern European Philosophy
ΚωδικόςΦ112
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΦιλοσοφίας και Παιδαγωγικής
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό, 2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
Υπεύθυνος/ηΔημήτριος Αθανασάκης
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID280009359

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής (2011-σήμερα)

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 430
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚορμόςΥποχρεωτικόΧειμερινό/Εαρινό-5

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΝΕΟΤΕΡΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Ακαδημαϊκό Έτος2016 – 2017
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600056735
Τύπος Μαθήματος 2016-2020
  • Υποβάθρου
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Γενικού Υποβάθρου
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Να γνωρίσουν τα βασικά χαρακτηριστικά της φιλοσοφικής έρευνας Να μάθουν διάφορους τρόπους συλλογής βιβλιογρφικών δεδομένων Να εξασκηθούν στην ανάλυση και την ερμηνεία ποιοτικών δεδομένων
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σχεδιασμός και διαχείριση έργων
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Με τον όρο Νεότερη Φιλοσοφία εννοούμε την φιλοσοφία του 17ου, του 18ου και του 19ου αιώνα, η οποία, εν συνόλω λαμβανόμενη, έχει ως κύριο χαρακτηριστικό την ανεξαρτησία από κάθε καθιερωμένη θεολογική και φιλοσοφική αυθεντία. Η κριτική που ασκεί ο Friedrich Nietzsche στην μεταφυσική εν γένει κατά τα τέλη του 19ου αιώνα μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί την ολοκλήρωση της νεότερης φιλοσοφίας. Παρά το γεγονός ότι οι ιστορικοί συμφωνούν στο ότι η νεότερη φιλοσοφία λήγει με τον Friedrich Nietzsche, εν τούτοις η αρχή της δεν μπορεί να καθοριστεί με βεβαιότητα. Ο Ε.Cassirer (νεοκαντιανός φιλόσοφος) στο έργο του Das Erkenntnisproblem in der Philosophie und Wissenschaft der neueren Zeit (το πρόβλημα της γνώσης στην Φιλοσοφία και την Επιστήμη των χρόνων μας) υποστηρίζει ότι η Νεότερη Φιλοσοφία άρχεται από τον Ν.Cusanus. Αυτή η άποψη, βέβαια, προκύπτει από το συνολικό έργο του Γερμανού φιλοσόφου και, ιδιαίτερα, από το βιβλίο του De coniecturis (περί Εικασιών), στο οποίο πραγματεύεται γνωσιολογικά θέματα. Λαμβάνοντας, όμως, υπ’ όψιν την κρατούσα άποψη μπορούμε μάλλον να τοποθετήσουμε την αρχή της Νεότερης Φιλοσοφίας στον ύστερο 16αι. με την δράση του Άγγλου φιλοσόφου Francis Bacon (1561-1626). Στο έργο του Novum Organum (Νέο Όργανο) καταδεικνύει σε τι συνίσταται η διαφορά της νέας επιστημονικής εποχής από την αρχαιότητα. Το βασικό του επιχείρημα έχει ως εξής: Η Αρχαία Φιλοσοφία (ειδικότερα ο Αριστοτέλης) θεωρεί ότι η γνώση στηρίζεται στην απόδειξη, τουτέστιν στον συλλογισμό. Το συμπέρασμα κατά την αρχαία μέθοδο πρέπει να προκύπτει από καθολικές παραδοχές. Ο Bacon πιστεύει ότι όταν η Επιστήμη εκκινεί από καθολικές αρχές, οδηγείται αναπόφευκτα στην πλάνη. Ο Άγγλος φιλόσοφος ασκεί έντονη κριτική στον αριστοτελικό συλλογισμό. Κατά τον Bacon, στην σημερινή εποχή έχουμε ανάγκη πιο πολύ από ποτέ μία νέα μέθοδο για την Επιστήμη. Στρέφεται στην επιστήμη της φύσης και στην μέθοδο της επαγωγής (inductio-εκ των επιμέρους εις τα καθόλου). Με λίγα λόγια, δίδεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην έννοια του πειράματος και στην επιστημονική παρατήρηση των επιμέρους περιπτώσεων με σκοπό την εξαγωγή καθολικών αρχών και όχι το αντίστροφο, δηλαδή την παραγωγή από καθολικές αρχές (εκ των καθόλου εις τα επιμέρους). Ο 17ος αιώνας εισηγείται συστήματα ετεραρχίας, δηλαδή προσκόλλησης της ανθρώπινης νόησης σε αντικειμενικές περιγραφές της αλήθειας. Ο 18ος αιώνας θέτει στο επίκεντρο του φιλοσοφικού ενδιαφέροντος μία έννοια αλήθειας, η οποία δεν εδράζεται στην αντιστοιχία του νοείν προς ένα αντικειμενικό πράγμα αλλά στην συνθέτουσα πράξη της ίδιας της αυτοσυνείδησης. Στον 19ο αιώνα κυριαρχεί η φιλοσοφία του Γερμανικού Ιδεαλισμού, οι έρευνες του οποίου επικεντρώνονται σε μία έννοια ελευθερίας που αίρει την διάσταση μεταξύ του νοείν και του πράττειν. 1. Διαίρεση της νεότερης φιλοσοφίας. 2. Πηγές και βοηθήματα της νεότερης φιλοσοφίας. 3. Η καινούργια έννοια της επιστήμης: Bacon. 4. Ο ορθολογισμός: Descartes. Spinoza. Leibniz. 5. Ο εμπειρισμός: Hobbes, Locke, Hume. 6. Ο διαφωτισμός: Rousseau, Kant. 7. O ιδεαλισμός: Fichte, Schelling, Hegel. 8. Ο χριστιανικός υπαρξισμός: Kierkegaard. 9. Η κριτική της μεταφυσικής: Nietzsche.
Λέξεις Κλειδιά
φιλοσοφία, κριτική επαγωγή, ουσία, έννοια
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Εργαστηριακή Εκπαίδευση
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
Επικοινωνία μέσω διαδικτύου
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων602,4
Συγγραφή εργασίας / εργασιών502
Εξετάσεις
Σύνολο1104,4
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Γραπτές εξετάσεις και συγγραφή πρακτικών
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Θ. Πενολίδης, Μέθοδος και Συνείδηση, Μεταίχμιο 2004 Φίχτε, Ο προορισμός του ανθρώπου, Κράτερος 2010
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Alessio F., Ιστορία της Νεότερης Φιλοσοφίας, μετάφραση Θ. Θυμιοπούλου, επιστημονική επιμέλεια Σ. Φουρνάρος, Αθήνα, Τραυλός, 2012. Berkeley G., Πραγματεία πάνω στις αρχές της ανθρώπινης γνώσης, μετάφραση Δ. Ν. Σφενδόνη, Θεσσαλονίκη, Κωνσταντινίδης, χ.χ. Cottingham J., Φιλοσοφία της επιστήμης, Α΄: Οι ορθολογιστές, μετάφραση Σ. Τσούρτη, Αθήνα, Πολύτροπον, 2003. Descartes R., Λόγος περί της μεθόδου για την καλή καθοδήγηση του λογικού μας και την αναζήτηση της αλήθειας στις επιστήμες, εισαγωγή – μετάφραση – σημειώσεις Χρ. Χρηστίδη, 2η αναθεωρημένη έκδ., Αθήνα, Παπαζήσης, 1976. ― Στοχασμοί περί της πρώτης φιλοσοφίας, μετάφραση – σημειώσεις – σχόλια Ευ. Βανταράκης, Αθήνα, Εκκρεμές, 2003. ― [Regulae ad directionem ingenii] Κανόνες για τον κατευθυσμό της γνωστικής δύναμης, δίγλωσση έκδ., πρόλογος, εισαγωγή, μετάφραση Θ. Πενολίδης, Αθήνα, Κράτερος, 2011. ― Οι Αρχές της φιλοσοφίας Ι & ΙΙ, εισαγωγή, μετάφραση, σχολιασμός Β. Γρηγοροπούλου, Αθήνα, Εκκρεμές, 2012. Kenny A. (επιμ.), Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας, μετάφραση Δ. Ρισσάκη, Αθήνα, Νεφέλη, 2005. Leibniz G. W., Μεταφυσική Πραγματεία/Discours de métaphysique, εισαγωγή – μετάφραση – σχόλια Π. Καϊμάκη, Θεσσαλονίκη, Βάνιας, χ.χ. ― La Monadologie/Η Μοναδολογία, δίγλωσση έκδοση, εισαγωγή Γ. Βώκος, μετάφραση Στ. Λαζαρίδης, Θεσσαλονίκη, Υπερίων, 1997. ― Η Μοναδολογία, μετάφραση Στ. Λαζαρίδης, εισαγωγή – επιμέλεια Δ. Αναπολιτάνος, δίγλωσση έκδοση, Αθήνα, Εκκρεμές, 2006. Locke J., Δοκίμιο για την ανθρώπινη νόηση, επιμέλεια Κ. Μετρινού, μετάφραση Γρ. Λιονή, Αθήνα, Αναγνωστίδης, χ.χ. Losee J., Φιλοσοφία της Επιστήμης. Μια ιστορική εισαγωγή, μετάφραση – επιμέλεια Θ. Μ. Χρηστίδης, Θεσσαλονίκη, Βάνιας, 1991. Μπενιέ Ζ.-Μ., Ιστορία της Νεωτερικής και Σύγχρονης Φιλοσοφίας. Φυσιογνωμίες και έργα, μετάφραση Κ. Παπαγιώργης, 2η έκδ., Αθήνα, Καστανιώτης, 2001. Πατηνιώτης Μ., «Νεύτων και Νευτωνισμός στην Ευρώπη του 18ου αιώνα», στο Καλδής Β. (επιμ.), Κείμενα Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών, Πάτρα, ΕΑΠ, 2008, σ. 39-54. Πλάγγεσης Γ., Νεότερη Ευρωπαϊκή Φιλοσοφία. Φιλοσοφικός λόγος, κριτική της θρησκείας και ιδεολογία, Αθήνα, Κριτική, 2009. Σπινόζα, Ηθική, μετάφραση Ευ. Βανταράκης, εισαγωγή Β. Γρηγοροπούλου, Αθήνα, Εκκρεμές, 2009. Woolhouse R. S., Φιλοσοφία της επιστήμης, Β΄: Οι εμπειριστές, μετάφραση Σ. Τσούρτη, Αθήνα, Πολύτροπον, 2003. Χιουμ Ντ., Πραγματεία για την Ανθρώπινη Φύση: Απόπειρα Εισαγωγής της Πειραματικής Μεθόδου Συλλογισμού στα Ηθικά Θέματα. Βιβλίο Ι: Για τη Νόηση, εισαγωγή – μετάφραση Μ. Πουρνάρη, Αθήνα, Πατάκης, 2005. ― Κείμενα αυτοβιογραφικά, γνωσιολογικά, ηθικά, μετάφραση Μ. Πουρνάρη – Χ. Μητσοπούλου, εισαγωγή – επιμέλεια Μ. Πουρνάρη, Αθήνα, Εκκρεμές, 2006. Καντ, Ιμμάνουελ, Κριτική του καθαρού Λόγου, μετάφραση Αναστάσιος Γιαννάρας, εκδόσεις Παπαζήση, 1976, 1979. Νικόλαος Κουζανός, Περί Εικασιών (De Coniecturis), Μετάφραση: Γεώργιος Δαρδιώτης, Θεόδωρος Πενολίδης. Πρόλογος, Εισαγωγή, Σχόλια, Επιλεγόμενα, Θεόδωρος Πενολίδης, Εκδόσεις Κράτερος 2007 Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ, Πρώτος Τόμος, Η αντικειμενική Λογική, Δεύτερο Βιβλίο, Δεύτερο και Τρίτο Τμήμα, Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ (β 1-2), Μετάφραση, Πρόλογος, Σημειώσεις, Επιλεγόμενα, Θεόδωρος Πενολίδης, Κράτερος 2010, 2014. Johann Gottlieb Fichte, Ο ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ, Πρόλογος εισαγωγή, μετάφραση Θεόδωρος Πενολίδης, εκδ. Κράτερος 2010. Friedrich Wilhelm Josef Schelling, ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΥΠΕΡΒΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΙΔΕΑΛΙΣΜΟΥ (1800), δίγλωσση έκδοση, ελληνική μετάφραση, επίμετρο: Παναγιώτης Δάφνος. Πρόλογος, εισαγωγή, επιμέλεια μετάφρασης: Θεόδωρος Πενολίδης, εκδ. ΚΡΑΤΕΡΟΣ 2015. Ernst Cassirer, Das Erkenntnisproblem in der Philosophie und Wissenschaft der neueren Zeit, I, II, Wissenschatliche Buchgesellschaft, 1974. Belaval Y., Leibniz critique de Descartes, Paris, Gallimard, 1960. ― Études leibniziennes. De Leibniz à Hegel, Paris, Gallimard, 1976. ― Leibniz de l’âge classique aux Lumières. Lectures leibniziennes, présentées par M. Fichant, Paris, Beauchesne, 1995. Beyssade J.-M., La philosophie première de Descartes. Le temps et la cohérence de la métaphysique, Paris, Flammarion, 1979. ― Études sur Descartes. L’histoire d’un esprit, Paris, Seuil, 2001. Blay M., Les raisons de l’infini. Du monde clos à l’univers mathématique, Paris, Gallimard, 1993. ― Les «Principia» de Newton, Paris, Presses Universitaires de France, 1995. Bouveresse R., Spinoza et Leibniz. L’idée d’animisme universel, Paris, Vrin, 1992. Brahami F., Introduction au Traité de la nature humaine de David Hume, Paris, Presses Universitaires de France, 2003. Couturat L., La logique de Leibniz: d’après des documents inédits (Éd. 1901), Paris, Hachette, 2013. Deleuze G., Empirisme et subjectivité. Essai sur la nature humaine selon Hume, 4e éd., Paris, Presses Universitaires de France, 1988. ― Le pli. Leibniz et le baroque, Paris, Les Éditions de Minuit, 1988. Descartes, Œuvres philosophiques, textes établis, présentés et annotés par F. Alquié, Paris, Garnier, 1988-1992, 3 vol. [vol. I: 1618-1637; vol. II: 1638-1642; vol. III: 1643-1650]. ― Discours de la méthode, texte et commentaire par E. Gilson, 6e éd., Paris, Vrin, 1987. ― Meditationes de prima philosophia/Méditations de philosophie première, présentation et traduction de Michelle Beyssade, Paris, Librairie Générale Française, 1990. ― Règles pour la direction de l’esprit, traduction et notes par J. Brunschwig, préface, dossier et glossaire par K. S. Ong-Van-Cung, Paris, Librairie Générale Française, 2002. Devillairs L., Descartes, Leibniz. Les vérités éternelles, Paris, Presses Universitaires de France, 1998. Dubouclez O., Descartes et la voie de l’analyse, Paris, Presses Universitaires de France, 2013. Fichant M., Science et métaphysique dans Descartes et Leibniz, Paris, Presses Universitaires de France, 1998. Garber D., Descartes’ Metaphysical Physics, Chicago and London, The University of Chicago Press, 1992. ― Descartes embodied: reading Cartesian philosophy through Cartesian Science, Cambridge, UK, Cambridge University Press, 2001. ― «Motion and Metaphysics in the Young Leibniz», in Hooker M. (ed.), Leibniz. Critical and Interpretive Essays, Manchester, Manchester University Press, 1982, p. 160-184. Gilson E., Index Scolastico-Cartésien, 2e éd., Paris, Vrin, 1979. Gueroult M., Descartes selon l’ordre des raisons, Paris, Aubier, 1968, 2 vol. [vol. I: L’âme et Dieu; vol. II: L’âme et le corps]. ― Leibniz. Dynamique et métaphysique, Paris, Aubier Montaigne, 1977. Hume D., A Treatise of Human Nature, Edited, with an Analytical Index, by L. A. Selby-Bigge, 2nd edition with text revised and variant readings by P. H. Nidditch, Oxford, New York, Oxford University Press, 1978. ― L’entendement. Traité de la nature humaine. Livre I et Appendice, traduction inédite par Ph. Baranger et Ph. Saltel, présentation, notes, index, bibliographie et chronologie par Ph. Saltel, Paris, GF-Flammarion, 1995. ― An Enquiry concerning Human Understanding, edited by T. L. Beauchamp, Oxford, New York, Oxford University Press, 1999. Koyré A., From the Closed World to the Infinite Universe, Baltimore, John Hopkins Press, 1957. ― Études newtoniennes, avertissement d’Yvon Belaval, Paris, Gallimard, 1968. ― Études galiléennes, Paris, Hermann, 2001 [1ère éd. 1966]. Laporte J., Le rationalisme de Descartes, 4e éd., Paris, Presses Universitaires de France, 2000. Leibniz G. W., Essais de Théodicée sur la bonté de Dieu, la liberté de l’homme et l’origine du mal, chronologie et introduction par J. Brunschwig, Paris, GF-Flammarion, 1969. ― Système nouveau de la nature et de la communication des substances, et autres textes 1690-1703, présentation et notes de Ch. Frémont, Paris, GF-Flammarion, 1994. ― Principes de la nature et de la grâce, Monadologie, et autres textes (1703-1716), présentation et notes de Ch. Frémont, Paris, GF-Flammarion, 1996. ― Opuscules philosophiques choisis, texte latin établi et traduit par P. Schrecker, Paris, Vrin, 2001. Locke J., An Essay concerning Human Understanding, edited with a forward by P. H. Nidditch, Oxford, Clarendon Press, 1975. Malherbe M., La philosophie empiriste de David Hume, 4e éd. corrigée, Paris, Vrin, 2001. Marion J.-L., Questions cartésiennes. Méthode et métaphysique, Paris, Presses Universitaires de France, 1991. ― Questions cartésiennes II. Sur l’ego et sur Dieu, Paris, Presses Universitaires de France, 1996. ― Sur l’ontologie grise de Descartes. Science cartésienne et savoir aristotélicien dans les Regulae, 4e éd. revue et augmentée, Paris, Vrin, 2000. Newton I., The Principia. Mathematical Principles of Natural Philosophy, A new translation by I. Bernard Cohen and A. Whitman, preceded by a Guide to Newton’s Principia by I. Bernard Cohen, Berkeley – Los Angeles – London, University of California Press, 1999. ― Philosophical Writings, edited by A. Janiak, Cambridge, UK, Cambridge University Press, 2004. ― Principia. Principes mathématiques de la philosophie naturelle, traduction, analyse et commentaires par la Marquise du Châtelet, préface de Voltaire, Paris, Dunod, 2005. Parmentier M., Introduction à l’Essai sur l’entendement humain de Locke, Paris, Presses Universitaires de France, 1999. Rabouin D., Mathesis Universalis. L’idée de «mathématique universelle» d’Aristote à Descartes, Paris, Presses Universitaires de France, 2009. Rosmorduc J., Une histoire de la physique et de la chimie, Paris, Seuil, 1985. Spinoza, Éthique, texte original et traduction nouvelle par Bernard Pautrat, Paris, Seuil, 1988. Van Bunge W. (ed.), The Early Enlightenment in the Dutch Republic 1650-1750, Leiden, Brill, 2003.
Τελευταία Επικαιροποίηση
25-11-2015