Μεταφυσική, φιλοσοφία της φύσης και γνωσιοθεωρία στον Leibniz
| Τίτλος | Μεταφυσική, φιλοσοφία της φύσης και γνωσιοθεωρία στον Leibniz / Metaphysics, Philosophy of Nature and Theory of Knowledge in Leibniz's Thought |
| Κωδικός | Φ390 |
| Σχολή | Φιλοσοφική |
| Τμήμα | Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής |
| Κύκλος / Επίπεδο | 1ος / Προπτυχιακό |
| Περίοδος Διδασκαλίας | Χειμερινή/Εαρινή |
| Υπεύθυνος/η | Δημήτριος Αθανασάκης |
| Κοινό | Όχι |
| Κατάσταση | Ενεργό |
| Course ID | 600000559 |
Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής (2011-σήμερα)
Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 3
| Κατεύθυνση | Τύπος Παρακολούθησης | Εξάμηνο | Έτος | ECTS |
|---|---|---|---|---|
| Κορμός | Ελεύθερη Επιλογή | Χειμερινό/Εαρινό | - | 6 |
| Φιλοσοφία | Υποχρεωτικό Κατ' Επιλ. Κατεύθυνσης | Χειμερινό/Εαρινό | - | 6 |
| Τίτλος | Μεταφυσική, φιλοσοφία της φύσης και γνωσιοθεωρία στον Leibniz |
| Ακαδημαϊκό Έτος | 2016 – 2017 |
| Περίοδος Τάξης | Χειμερινή |
| Ώρες Εβδομαδιαία | 3 |
| Class ID | 600068020
|
Τύπος Μαθήματος 2016-2020
- Επιστημονικής Περιοχής
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού
Τρόπος Παράδοσης
- Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
- e-Οδηγός Σπουδών https://qa.auth.gr/el/class/1/600068020
- Στον ιστοχώρο του Τμήματος: http://www.edlit.auth.gr
- eLearning (Moodle): https://elearning.auth.gr/course/view.php?id=8514
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές
προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
- Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
- Αγγλικά (Εξέταση)
- Γαλλικά (Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση:
- να κατανοούν τις βασικές έννοιες της μεταφυσικής, της φιλοσοφίας της φύσης και της γνωσιοθεωρίας του Λάιμπνιτς.
- να εντοπίζουν τις βασικές διαφορές της φιλοσοφίας του Λάιμπνιτς από τα άλλα μεγάλα φιλοσοφικά συστήματα της Ευρωπαϊκής Νεωτερικότητας.
- να εμβαθύνουν στην έρευνα επιμέρους πτυχών της φιλοσοφίας του Λάιμπνιτς με την κατάλληλη μεθοδολογία.
- να αξιοποιούν μαθησιακά και ερευνητικά τη σχετική ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία.
Γενικές Ικανότητες
- Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
- Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
- Λήψη αποφάσεων
- Αυτόνομη εργασία
- Ομαδική εργασία
- Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
- Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
- Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
- Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
- Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
- Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
- Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
- Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Η φιλοσοφία του Leibniz αναπτύσσεται σταδιακά ως απόπειρα μιας τριπλής αναίρεσης: 1ον, της καρτεσιανής φιλοσοφίας, και ειδικότερα του καρτεσιανού κριτηρίου της βεβαιότητας αφενός, δηλαδή της σαφήνειας και της ευκρίνειας των ιδεών, το οποίο ο Leibniz απορρίπτει ως «υποκειμενικό» και επιχειρεί να το αντικαταστήσει με ένα τυπικό ή λογικό κριτήριο της αλήθειας, και της καρτεσιανής μηχανιστικής φυσικής αφετέρου, στην οποία ο Leibniz αντιτάσσει μια νέα κατανόηση της φύσης των σωμάτων και της κίνησης, βασισμένη στη Δυναμική· 2ον, της σπινοζικής φιλοσοφίας, και ειδικότερα της απόλυτης σπινοζικής αιτιοκρατίας αφενός, στην οποία ο Leibniz αντιπαραθέτει την αντίληψη ενός Θεού που επιλέγει, χάρη στη σοφία Του, να δημιουργήσει τον τελειότερο από όλους τους δυνατούς κόσμους, και της μοναδικότητας της υπόστασης αφετέρου, στην οποία αντιτάσσει το πλήθος των «μονάδων» ως «ζωντανών κατόπτρων του σύμπαντος»: «Αν δεν υπήρχαν οι μονάδες, βεβαιώνει ο Leibniz, ο Spinoza θα είχε δίκιο»· 3ον, της εμπειρικής φιλοσοφίας του Locke, στην οποία ο Leibniz αντιτάσσει μια θεωρία της ιδέας σύμφωνα με την οποία η τελευταία ανάγεται ουσιωδώς στην αυτοτελή και αυτόνομη δυναμική του σκέπτεσθαι την οποία εκφράζει ή «πραγματώνει» από τη σκοπιά της, και συνεπώς ο σχηματισμός της δεν εξαρτάται αποκλειστικά, όπως υποθέτει ο Locke, από ένα περιστασιακό αντιληπτικό γεγονός (της εξωτερικής ή της εσωτερικής εμπειρίας). Μέσα από αυτήν την τριπλή αντιπαράθεση, ο Leibniz κατορθώνει να συγκροτήσει ένα εντελώς πρωτότυπο φιλοσοφικό σύστημα, το οποίο εγγράφεται στον θεωρητικό πυρήνα της Νεότερης Φιλοσοφίας. Στόχος του μαθήματος είναι η παρουσίαση του συστήματος αυτού στην εξέλιξή του, με έμφαση στη μεταφυσική, στη φιλοσοφία της φύσης και στη θεωρία της γνώσης, από τα πρώιμα γραπτά (Hypothesis physica nova, Confessio philosophi, De summa rerum, De veritatibus, de mente, de Deo, de universo, De corporum concursu) μέχρι τα ύστερα συνθετικά έργα (Μεταφυσική Πραγματεία, Γενικές έρευνες σχετικά με την ανάλυση των εννοιών και των αληθειών, Νέο σύστημα της φύσης και της επικοινωνίας των υποστάσεων, Δοκίμια Θεοδικίας, Μοναδολογία, Αρχές της φύσης και της Θείας χάρης, Νέα δοκίμια για την ανθρώπινη νόηση).
Λέξεις Κλειδιά
Λάιμπνιτς, Μεταφυσική, Φιλοσοφία της φύσης, Γνωσιοθεωρία, Αλήθεια, Βεβαιότητα, Ιδέα, Μονάδα, Προκαθορισμένη αρμονία, Κίνηση, Σώμα
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
- Σημειώσεις
- Πολυμεσικό υλικό
- Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
- Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Οργάνωση Μαθήματος
| Δραστηριότητες | Φόρτος Εργασίας | ECTS | Ατομικά | Ομαδικά | Erasmus |
|---|---|---|---|---|---|
| Διαλέξεις | 150 | 6 | ✓ | ✓ | |
| Σύνολο | 150 | 6 |
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Γραπτές εξετάσεις στο τέλος του εξαμήνου.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
- Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
1. G. W. Leibniz, Μεταφυσική Πραγματεία/Discours de métaphysique, εισαγωγή - μετάφραση - σχόλια Π. Καϊμάκη, Θεσσαλονίκη, Βάνιας, χ.χ.
2. G. Deleuze, Η πτύχωση. Ο Λάιμπνιτς και το μπαρόκ, μτφρ. Ν. Ηλιάδης, Αθήνα, Πλέθρον, 2006.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Ι. ΠΗΓΕΣ
Ι.1. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ LEIBNIZ
Leibniz G. W., Μεταφυσική Πραγματεία/Discours de métaphysique, εισαγωγή - μετάφραση - σχόλια Π. Καϊμάκη, Θεσσαλονίκη, Βάνιας, χ.χ.
Leibniz G. W., La Monadologie/Η Μοναδολογία, εισαγωγή Γ. Βώκος, μετάφραση Στ. Λαζαρίδης, Θεσσαλονίκη, Υπερίων, 1997.
Λάιμπνιτς Γκ. Β., Η Μοναδολογία, μετάφραση Στ. Λαζαρίδης, εισαγωγή - επιμέλεια Δ. Αναπολιτάνος, δίγλωσση έκδοση, Αθήνα, Εκκρεμές, 2006.
Leibniz G. W., Νέα δοκίμια για την ανθρώπινη νόηση, μετάφραση Νίκος Μακρής, Αθήνα, Δρόμων, 2009.
Ι.2. ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΕΣ ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ/ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ LEIBNIZ
Leibniz G. W., Opuscules philosophiques choisis, texte latin établit et traduit par P. Schrecker, Paris, Vrin, 1959 ; éd. de poche, 2001.
Leibniz G. W., Essais de Théodicée sur la bonté de Dieu, la liberté de l’homme et l’origine du mal, chronologie et introduction par J. Brunschwig, Paris, GF-Flammarion, 1969.
Leibniz G. W., Confessio Philosophi (La profession de foi du philosophe), texte, traduction et notes par Y. Belaval, Paris, Vrin, 1970 ; nouv. éd. revue et augmentée, 1993.
Leibniz G. W., Nouveaux Essais sur l’entendement humain, chronologie, bibliographie, introduction et notes par J. Brunschwig, Paris, GF-Flammarion, 1990.
Leibniz G. W., Discours de métaphysique, Sur la liberté, le destin, la grâce de Dieu, Correspondance avec Arnauld, introduction et notes par J.-B. Rauzy, Paris, Pocket, 1993 (coll. « Agora »).
Leibniz G. W., La réforme de la dynamique. De corporum concursu (1678) et autres textes inédits, édition, présentation, traductions et commentaires par M. Fichant, Paris, Vrin, 1994.
Leibniz G. W., Système nouveau de la nature et de la communication des substances, et autres textes (1690-1703), présentation et notes de Ch. Frémont, Paris, GF-Flammarion, 1994.
Leibniz G. W., Principes de la nature et de la grâce, Monadologie et autres textes (1703-1716), présentation et notes de Ch. Frémont, Paris, GF-Flammarion, 1996.
Leibniz G. W., Discours de métaphysique et autres textes (1663-1689), présentation et notes de Ch. Frémont, traductions de Ch. Frémont revues par C. Eugène, Paris, GF-Flammarion, 2001.
Leibniz G. W., Discours de métaphysique, suivi de Monadologie et autres textes, éd. établie, présentée et annotée par M. Fichant, Paris, Gallimard, 2004 (coll. « Folio Essais »).
Correspondance Leibniz - Clarke, présentée d’après les manuscrits originaux des bibliothèques de Hanovre et de Londres par A. Robinet, Paris, Presses Universitaires de France, 1957 ; 2e éd., 1991.
Leibniz G. W., Philosophical Essays, translated by R. Ariew and D. Garber, Indianapolis, Indiana, Hackett, 1989.
Leibniz G. W., Discourse on Metaphysics and Other Essays: On the Ultimate Origination of Things. Preface to the New Essays. The Monadology, translated by D. Garber and R. Ariew, Indianapolis, Indiana, Hackett, 1991.
Leibniz G. W., New Essays on Human Understanding, translated and edited by P. Remnant and J. Bennett, Cambridge, Cambridge University Press, 1996, «Cambridge Texts in the History of Philosophy».
Leibniz G. W., Philosophical Texts, edited and translated by R. S. Woolhouse and R. Francks, with introduction and notes by R. S. Woolhouse, Oxford, Oxford University Press, 1998.
G. W. Leibniz and Samuel Clarke: Correspondence, edited, with introduction, by R. Ariew, Indianapolis, Indiana, Hackett, 2000.
II. ΜΕΛΕΤΕΣ
Andrault R., La vie selon la raison : physiologie et métaphysique chez Spinoza et Leibniz, Paris, Champion, 2014 (coll. « Travaux de philosophie », 23).
Antognazza M. R., Leibniz: An Intellectual Biography, Cambridge, Cambridge University Press, 2009.
Belaval Y., Leibniz critique de Descartes, Paris, Gallimard, 1960.
Belaval Y., Études leibniziennes. De Leibniz à Hegel, Paris, Gallimard, 1976.
Belaval Y., Leibniz de l’âge classique aux Lumières. Lectures leibniziennes, présentées par M. Fichant, Paris, Beauchesne, 1995.
Belaval Y., Leibniz. Initiation à sa philosophie, 6ème éd., Paris, Vrin, 2015.
Bouveresse R., Spinoza et Leibniz. L’idée d’animisme universel. Étude suivie de la traduction inédite d’un texte de Leibniz sur l’Éthique de Spinoza et d’un texte de Louis Meyer, Paris, Vrin, 1992.
Carraud V., Causa sive ratio. La raison de la cause, de Suarez à Leibniz, Paris, Presses Universitaires de France, 2002.
Couturat L., La logique de Leibniz d’après des documents inédits, Paris, Alcan, 1901 ; Hildesheim, Olms, 1985.
Deleuze G., Le pli. Leibniz et le baroque, Paris, Minuit, 1988 [ελληνική μετάφραση: Η πτύχωση. Ο Λάιμπνιτς και το μπαρόκ, Αθήνα, Πλέθρον, 2006].
Devillairs L., Descartes, Leibniz. Les vérités éternelles, Paris, Presses Universitaires de France, 1998.
Duchesneau F., La dynamique de Leibniz, Paris, Vrin, 1994 (coll. « Mathesis »).
Duchesneau F., Les modèles du vivant de Descartes à Leibniz, Paris, Vrin, 1998 (coll. « Mathesis »).
Fichant M., Science et métaphysique dans Descartes et Leibniz, Paris, Presses Universitaires de France, 1998.
Garber D., Leibniz: Body, Substance, Monad, Oxford, Oxford University Press, 2009.
Griffin M. V., Leibniz, God and Necessity, Cambridge, Cambridge University Press, 2013.
Gueroult M., Leibniz. Dynamique et métaphysique, Paris, Aubier - Montaigne, 1967 (coll. « Analyse et raisons »).
Jolley N., Leibniz, London and New York, Routledge, 2005.
Jolley N. (ed.), The Cambridge Companion to Leibniz, Cambridge, Cambridge University Press, 1995.
Jorgensen L. M., Newlands S. (eds), New Essays on Leibniz’s Theodicy, Oxford, Oxford University Press, 2014.
Laerke M., Leibniz lecteur de Spinoza. La genèse d’une opposition complexe, Paris, Champion, 2008 (coll. « Travaux de philosophie », 16).
Laerke M., Les Lumières de Leibniz. Controverses avec Huet, Bayle, Regis et More, Paris, Classiques Garnier, 2015 (coll. « Les Anciens et les Modernes », 20).
Leduc Ch., Pépin F., Rey A.-L., Rioux-Beaulne M. (dir.), Leibniz et Diderot. Rencontres et transformations, Les Presses de l’Université de Montréal / Vrin, 2015 (coll. « Analytiques », 20).
Lodge P. (ed.), Leibniz and His Correspondents, Cambridge, Cambridge University Press, 2004.
Moreau P.-F., Andrault R., Laerke M. (dir.), Spinoza / Leibniz. Rencontres, controverses, réceptions, Paris, Presses de l’Université Paris-Sorbonne, 2014 (coll. « Groupe de Recherches spinozistes »).
Nita A. (ed.), Leibniz’s Metaphysics and Adoption of Substantial Forms. Between Continuity and Transformation, New York, Springer, 2015.
Okruhlik K., Brown J. R. (eds), The Natural Philosophy of Leibniz, Dordrecht, Reidel, 1985.
Parmentier M., Leibniz – Locke : une intrigue philosophique. Les Nouveaux Essais sur l’entendement humain, Paris, Presses de l’Université Paris-Sorbonne, 2008 (coll. « Expériences et raisons »).
Rutherford D., Cover J. A. (eds), Leibniz. Nature and Freedom, Oxford, Oxford University Press, 2005.
Smith J. E. H., Divine Machines: Leibniz and the Sciences of Life, Princeton, Princeton University Press, 2011.
Wilson C., Leibniz’s Metaphysics. A Historical and Comparative Study, Princeton, Princeton University Press, 1990.
Woolhouse R. S. (ed.), Leibniz: Metaphysics and Philosophy of Science, Oxford, Oxford University Press, 1981, «Oxford Readings in Philosophy».
Τελευταία Επικαιροποίηση
09-09-2016
