Σκοπός του μαθήματος είναι η προσέγγιση της αξιοποίησης των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση και ειδικότερα η παρουσίαση του τρόπου ενσωμάτωσης της Ηλεκτρονικής Μάθησης στις σύγχρονες εκπαιδευτικές πρακτικές. Γίνεται λόγος για την ανάγκη ύπαρξης ευέλικτων μορφών Δια Βίου Μάθησης και για το πώς οι μαθησιακές παρεμβάσεις επηρεάζονται από τις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές συγκυρίες. Το μάθημα ασχολείται με τη γενική οριοθέτηση του όρου Ηλεκτρονική Μάθηση (e-learning) και την αναγκαιότητα εφαρμογής της συγκεκριμένης μεθόδου στο πλαίσιο των διαρκών εξελίξεων στον τομέα των Νέων Τεχνολογιών. Συνοπτικά παρουσιάζονται η εξελικτική της πορεία μέσα στο χρόνο, όπως και η εισαγωγή και εφαρμογή της σε διάφορους τομείς της ζωής, συμπεριλαμβανομένης και της εκπαίδευσης. Γίνεται αναφορά στους τρόπους κατηγοριοποίησης της Ηλεκτρονικής Μάθησης και στις μορφές της: τη σύγχρονη και την ασύγχρονη, καθώς και καταγραφή των διαφοροποιήσεων μεταξύ της παραδοσιακής διδασκαλίας σε αίθουσα και της εξ αποστάσεως μάθησης. Ακόμη πραγματοποιείται ανάλυση της έννοιας της Μικτής και Ευέλικτης Μάθησης. Αναλύονται τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της Ηλεκτρονικής Μάθησης. Καταγράφονται και αξιολογούνται οι παράγοντες που επηρεάζουν τη συμμετοχή των ενηλίκων σε επιμορφωτικά προγράμματα Ηλεκτρονικής Μάθησης και εξετάζονται τα εμπόδια αλλά και οι διευκολυντές που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευόμενοι κατά τη χρήση των Νέων Τεχνολογιών στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση. Το περιεχόμενο του μαθήματος ακόμη πραγματεύεται το ζήτημα των κριτηρίων επιλογής των επιμορφούμενων, καθώς και τα χαρακτηριστικά των ενηλίκων εκπαιδευομένων που λαμβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασμό επιμορφωτικών προγραμμάτων. Καταγράφονται οι σημαντικότερες παράμετροι που αφορούν την ενσωμάτωση της Ηλεκτρονικής Μάθησης στις επιμορφωτικές δράσεις. Γίνεται παρουσίαση των σχεδιαστικών αρχών που αφορούν την εξ αποστάσεως ηλεκτρονική επιμόρφωση, ενώ παρατίθενται οι λόγοι συμμετοχής των εκπαιδευομένων, όπως και άλλες παράμετροι που σχετίζονται με τη συμμετοχή στη συγκεκριμένη μέθοδο επιμόρφωσης. Παρουσιάζονται εκτενώς τα τεχνολογικά μέσα, τα εργαλεία και οι υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται για την αξιοποίηση των Νέων Τεχνολογιών στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση. Τονίζονται τα τεχνικά και λειτουργικά τους χαρακτηριστικά και οι δυνατότητες που προσφέρουν για επικοινωνία και συνεργασία. Γίνεται λόγος για τις εκπαιδευτικές πλατφόρμες και τις δυνατότητες αξιοποίησης του ίντερνετ. Καταγράφονται και αναλύονται ποικίλες μελέτες περίπτωσης (casestudies) από την εφαρμογή των ανωτέρω στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση. Τέλος, στόχος του μαθήματος, κατά την ολοκλήρωση των ενοτήτων, είναι να είναι σε θέση οι συμμετέχοντες φοιτητές να παρουσιάσουν μια ενδεικτική δοκιμή ενός εξ αποστάσεως μαθήματος.
Δομή και διάρθρωση του μαθήματος
ΕΝΟΤΗΤΑ Α’ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣ: Βασικές αρχές και χαρακτηριστικά της Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης και της Δια βίου Μάθησης, η Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση ως πεδίο μελέτης των επιστημών της αγωγής, ζητήματα έρευνας και συσχετισμού με τις κοινωνικές επιστήμες.
ΜΑΘΗΜΑ 1o ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
Ερμηνείες, ορισμοί και τυπολογίες, σταθμοί στην οργάνωση της εκπαίδευσης ενηλίκων και της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και ο ρόλος των διεθνών οργανισμών, παράγοντες εξέλιξης και μορφές οργάνωσης της εκπαίδευσης των ενηλίκων με παραδείγματα από χώρες της Ευρώπης.
ΜΑΘΗΜΑ 2o ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ
Δράσεις, διαδικασίες και φορείς, διεθνείς εξελίξεις στο χώρο της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και της δια βίου μάθησης, επαγγελματική κατάρτιση, ανάπτυξη ζωτικών δεξιοτήτων και επένδυση στους ανθρώπινους πόρους.
ΜΑΘΗΜΑ 3o ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Επαναπροσδιορισμός του ρόλου του κράτους και η σημασία του κοινωνικού κεφαλαίου στην ανάπτυξη του σύγχρονου ενεργού πολίτη, εκπαίδευση στην κοινότητα, οικονομία της γνώσης και παγκοσμιοποίηση, ο ρόλος του οργανισμού μάθησης και τα όρια του οικονομικού ντετερμινισμού, η εκπαιδευτική πολιτικήγια τη δια βίου μάθηση στην
Ε.Ε.
ΜΑΘΗΜΑ 4o Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ ΠΕΔΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ
Ζητήματα συσχετισμού με τις επιστήμες της αγωγής και οργάνωση του πλαισίου αναφοράς , η επίδραση των θεωριών της αγωγής στην ανάπτυξη μιας ολιστικής θεωρητικής προσέγγισης για το ρόλο και την ταυτότητα του νέου πεδίου μελέτης, φιλοσοφική θεμελίωση του πεδίου, ιδεολογικές επιδράσεις και επιστημολογικές αναζητήσεις, η έρευνα στο χώρο τηςσυνεχιζόμενης εκπαίδευσης, θεματικές και ερευνητικά πεδία, η επίδραση του θετικισμού, ανθρωπιστικές και νεο‐ανθρωπιστικές θεωρήσεις μάθησης ενηλίκων, πραγματισμός και η εργαλειακή αντίληψη στην εκπαίδευση των ενηλίκων.
ΕΝΟΤΗΤΑ Β’ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: Ψυχολογικές και ανθρωπιστικές προσεγγίσεις στην ανάπτυξη και τη μάθηση των ενηλίκων, ενηλικίωση και ανάπτυξη, στρατηγικές και τρόποι μάθησης στους ενηλίκους, ο ρόλος της μνήμης και των συναισθημάτων, εμπειρική και μετασχηματιστική μάθηση, ο ρόλος του κριτικού στοχασμού.
ΜΑΘΗΜΑ 5o ΕΝΗΛΙΚΙΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Προσδιορισμός των χαρακτηριστικών του ενήλικου ατόμου και συσχέτισή τους με τις έννοιες της εκπαίδευσης και της μάθησης, στρατηγικές και τρόποι μάθησης στους ενηλίκους, ετοιμότητα για μάθηση, συνειρμική, κοινωνική, μεταβατική, οργανωσιακή, ενορατική και αυτό‐διαχειριζόμενη μάθηση, e‐learning.
ΜΑΘΗΜΑ 6o ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ, ΓΝΩΣΤΙΚΟ‐ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ
Κύκλοι μάθησης ενηλίκων (Neugarten, Havinghurst), η ψυχο‐κοινωνική προσέγγιση στη μάθηση σε σχέση με τα στάδια ανάπτυξης (Erickson, Loevinger, Perry), Watson και η προσέγγιση S-R, μάθηση αντιδράσεων και ενεργητική μάθηση (Skinner), Sears και θεωρία κοινωνικής μάθησης, Bandura και γνωστικο‐κοινωνική μάθηση, Werner και το οργανισμικό μοντέλο μάθησης.
ΜΑΘΗMΑ 7o ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΕΣ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ
Τι σημαίνει ανθρωπισμός και πως συνδέεται με την εκπαίδευση ενηλίκων, Freire και το αίτημα της ‘Εκπαίδευσης για Όλους’, Gagné και η μάθηση μέσω της παρατήρησης, τα βασικά χαρακτηριστικά της εμπειρικής μάθησης (Dewey, Lewin, Piaget και Kolb), Knowles και ανδραγωγική θεωρία, Rogers και η σημασία της αυτο‐αντίληψης στη μάθηση των ενηλίκων, Kanter και η μάθηση στον οργανισμό, Field‐Belenky και φεμινιστικές προσεγγίσεις στη μάθηση ενήλικων γυναικών.
ΜΑΘΗΜΑ 8o Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΡΙΤΙΚΟΥ ΣΤΟΧΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ
Κριτική σκέψη, κριτικός στοχασμός και ex post facto στοχασμός, Mezirow και μετασχηματιστική μάθηση, Brookfield και η ενίσχυση της κριτικής αντίληψης στους ενηλίκους, η σημασία της κριτικής στη μάθηση για τον Schön, η σημασία της κατασκευής εννοιών στη μάθηση ενηλίκων (νοηματοδότηση), αποτίμηση της έννοιας ‘νοηματοδότηση’ (meaning making) ως λειτουργικό κομμάτι της διαδικασίας που οδηγεί σε μια νέα αναθεωρημένη ερμηνεία της εμπειρίας και στοχεύει στη διεύρυνση του εμπειρικού συστήματος και κατ’ επέκταση στην ανάπτυξη και στην αλλαγή.
ΕΝΟΤΗΤΑ Γ’ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ: Κίνητρα συμμετοχής ενηλίκων σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες, ζητήματα πρόσβασης και διευκόλυνσης της μάθησης στους ενηλίκους, ο ρόλος και τα χαρακτηριστικά του εκπαιδευτή ενηλίκων.
ΜΑΘΗΜΑ 9o ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
Ιεράρχηση αναγκών κατά τον Maslow, σύγχρονες προσεγγίσεις κινήτρων μάθησης και συμμετοχής, συμμετοχή και μη‐συμμετοχή, παράγοντες που επιδρούν στην επιλογή των ενηλίκων να συμμετέχουν σε οργανωμένες εκπαιδευτικές δραστηριότητες, εσωτερικά και εξωτερικά κίνητρα, ζητήματα πρόσβασης και τρόπoι ενίσχυσης της συμμετοχής των ενηλίκων σε προγράμματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης.
ΜΑΘΗΜΑ 10o ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ, ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΚΑΙ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ
Επιθυμίες, κίνητρα και προσδοκίες, κύκλος μάθησης διδασκαλίας του Mezirow, κύκλος διευκόλυνσης μάθησης του Jarvis, συνθήκες μάθησης και αρχές διδασκαλίας, διαχείριση του χώρου μάθησης, και κατανομή του μαθησιακού χρόνου, διάγνωση μαθησιακών αναγκών και συμβουλευτική, μάθηση και μαθησιακά περιβάλλοντα, αποτίμηση και αναγνώριση άτυπων τρόπων μάθησης.
ΜΑΘΗΜΑ 11o ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΜΕΘΟΔΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ
Μαθησιακοί σκοποί και στόχοι, επιθυμητές μέθοδοι διδασκαλίας ενηλίκων (προσεγγίσεις των Long, Knox, Brunner, Dewey, Illich, Freire, Knowles, Rogers), μεθόδευση της εκπαιδευτικής διαδικασίας στους ενηλίκους κατά τον Houle, χρήση νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση των ενηλίκων.
ΜΑΘΗΜΑ 12o ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ
Αυτο‐αξιολόγηση των εκπαιδευόμενων σε προγράμματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης, μεθόδευση οριζοντίων μορφών αξιολόγησης, η χρήση των φακέλων των εκπαιδευομένων (portfolios) στη διαδικασία αξιολόγησης, συνολική αξιολόγηση προγραμμάτων, εσωτερική και εξωτερική αξιολόγηση, αναγνώριση και πιστοποίηση της άτυπης μάθησης, ανάλυση της ανάγκης για αποτίμηση της μαθησιακής εμπειρίας στο χώρο εργασίας.
ΜΑΘΗΜΑ 13o Ο ΡΟΛΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ
Ο εκπαιδευτής ενηλίκων και ο διευκολυντικός του ρόλος, σχέση εκπαιδευτή‐εκπαιδευόμενου, η σημασία του κριτικού στοχασμού και της έρευνας για τον εκπαιδευτή ενηλίκων, συστηματοποίηση του ρόλου του εκπαιδευτή ενηλίκων, η ταυτότητα του εκπαιδευτή ενηλίκων, ο εκπαιδευτής ενηλίκων ως επαγγελματίας.