Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Περιεχόμενο Μαθήματος
Eάν ο αναλφάβητος του μέλλοντος θα είναι αυτός που δεν θα μπορεί να χειριστεί τη φωτογραφική μηχανή όπως έγραφε στο μεσοπόλεμο o Moholy Nagy, σήμερα θα λέγαμε ότι είναι αυτός που δεν μπορεί να ‘διαβάσει’ τις φωτογραφικές εικόνες. Παιδί της φύσης (φως) και του πολιτισμού (γραφή), η φωτο-γραφία είναι ένας διπλός δείκτης (index): του δημιουργού και της πραγματικότητας· του αντικειμενικού γεγονότος και της υποκειμενικής επινόησης. Ντοκουμέντο ή τέχνη, εμπορικό ή πολιτικό μάρκετινγκ, παράθυρο στο κόσμο ή καθρέπτης του εαυτού μας (σέλφι), σε κάθε περίπτωση, η φωτογραφία είναι μία σημειολογική μήτρα που γεννάει νόημα. Κατά τη διάρκεια του μαθήματος θα συζητηθούν οι προϋποθέσεις και το εύρος αυτού του νοήματος διατρέχοντας την ιστορία του μέσου. Πιo συγκεκριμένα θα εξεταστούν:
- η φωτογραφία ως εικόνα, δείκτης, σύμβολο, καταδήλωση, συνδήλωση, σπουδή, στίξη
- η σημειολογική διαφορά της από τις άλλες εικόνες (σχέδιο, ζωγραφική, κινηματογράφος)
- η φωτογραφία ως δοκίμιο ανατομίας της κοινωνίας (από τον Walker Evans και μετά)
- φωτογραφία και λόγος
- εφαρμοσμένη φωτογραφία: διαφήμιση, πολιτική, έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος, μέσα κοινωνικής δικτύωσης
- η νοηματική μετατόπιση που επιφέρει η ψηφιακή επανάσταση στην παραδοσιακή λειτουργία της φωτογραφίας ως ίχνους της πραγματικότητας.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Barthes, R. (2007). Μυθολογίες. Μάθημα (μτφρ. Γ. Κρητικός). Αθήνα: Κέδρος.
Barthes, R. (1983). Ο φωτεινός θάλαμος. Σημειώσεις για τη φωτογραφία. Αθήνα: Κέδρος.
Barthes, R. (2007). Εικόνα-Μουσική-Κείμενο (μτφρ. Γ. Σπανός). Αθήνα: Πλέθρον.
Black, M. (1972). ''How do pictures represent?'' In M. Mandelbaum (ed.), Art, perception, and reality. Baltimore: John Hopkins University Press.
Dondero, M. G.& Pierluigi, B. (2011). Sémiotique de la photographie. Limoges: Presses Universitaires de Limoges.
Espe, H. (1983). “Realism and some semiotic functions of photographs. In T. Borbé (ed.), Semiotics unfolding. Proceedings of the second congress of the International Association for Semiotic Studies, vol. III. Berlin: Mouton, 1435–1442.
Hall, S. (1981 [1974]). “The determination of news photographs”. In S. Cohen & J. Young (Eds.), The manufacture of news London: Constable, 147–156.
Κόντος, Ν. (2014). Αναζητώντας το νήμα της ερμηνείας. Για τη ρητορική και σημειωτική του μαζικού πολιτισμού. Θεσσαλονίκη: University Studio Press.
Kress, G. & Van Leeuwen, T. (2010 [1996]). Η ανάγνωση των εικόνων. Η γραμματική του οπτικού σχεδιασμού (επιμ. Φ. Παπαδημητρίου). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.
Πασχαλίδης, Γ. (2012). Τα νοήματα της φωτογραφίας. Θεσσαλονίκη: University Studio Press.
Sonesson, G. (1989). Semiotics of Photography - On tracing the index. Report 4 from the Project “Pictorial meanings in the society of information, http://faculty.georgetown.edu/irvinem/theory/Sonesson-Semiotics_of_Photography.pdf
Sonesson, G. (2015). Semiotics of Photography: The State of the Art. In P. P. T Trifonas (ed.), International Handbook of Semiotics. Dordrecht: Springer Science+Business Media, 417-483.