Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα θεματοποιεί την ενδιαφέρουσα σχέση μεταξύ λογοτεχνίας και εικαστικών τεχνών και συγκεκριμένα τις έννοιες που οριοθετούν τη συζήτηση γύρω από τον όρο έκφρασις. Κατά βάση ο όρος έκφρασις μαρτυρεί από την αρχαία ρητορική τη δύναμη των λέξεων να περιγράψουν οπτικά φαινόμενα δηλ. πραγματικές ή μυθοπλαστικές εικόνες· το περιεχόμενό του έχει ωστόσο διευρυνθεί από τους νεότερους χρόνους ως τις μέρες μας, με αποτέλεσμα να συμπεριλαμβάνονται στο μεταξύ σε αυτόν εκδοχές ‘σκηνοθέτησης’ εικόνων σε άλλα μέσα (κινηματογράφος, μουσική, εγκατάσταση). Μετά από μια εισαγωγή στη θεωρητική συζήτηση αναφορικά με τα όρια ανάμεσα στην εικόνα και τη γλώσσα θα ασχοληθούμε σε ένα δεύτερο βήμα με φιλοσοφικά καθώς και με την ευρεία έννοια τεχνοκριτικά κείμενα, προκειμένου να ανακαλύψουμε τον εκάστοτε τρόπο του κειμένου να προκαλεί ή να διαμεσολαβεί εικόνες. Στο κυρίως μέρος του μαθήματός μας θα στραφούμε σε λογοτεχνικά κείμενα που πραγματεύονται εικαστικά έργα, προκειμένου να ανιχνεύσουμε την λεπτότητα με την οποία η λογοτεχνία συναναστρέφεται την τέχνη· θα μελετήσουμε κείμενα συγγραφέων όπως π.χ. ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε, ο Χάινριχ φον Κλάιστ, ο Ράινερ Μαρία Ρίλκε, ο Πέτερ Βάις, η Άννε Ντούντεν ή η Έρικα Πεντρέττι , στα οποία φανερώνεται η πολύπλοκη αλλά και πολύπλευρη διάσταση του όρου έκφρασις.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
• Δημήτρης Αγγελάτος: Λογοτεχνία και ζωγραφική. Προς μια ερμηνεία της διακαλλιτεχνικής (ανα)παράστασης. Αθήνα: Gutenberg 2017
• Beschreibungskunst – Kunstbeschreibung. Ekphrasis von der Antike bis zur Gegenwart. Hg. v. Gottfried Boehm und Helmut Pfotenhauer. München: Fink 1995
• Renate Brosch: „Verbalizing the Visual: Ekphrasis as a Commentary on Modes of Representation“. In: Mediale Performanzen. Historische Konzepte und Perspektiven. Hg. v. Annette Jael Lehmann u.a. Freiburg: Rombach 2002, 103-123
• Gilles Deleuze: Francis Bacon. Logik der Sensation. Übers. v. Joseph Vogl. München: Fink 1995
• Kunst im Text. Hrsg. v. Konstanze Fliedl. Frankfurt aM: Stroemfeld 2005
• Murray Krieger: Ekphrasis. The Illusion of the Natural Sign. Baltimore u.a.: John Hopkins UP 1992
• Carolin Meister: Legenden. Zur Sichtbarkeit der Bildbeschreibung. Zürich-Berlin: diaphanes 2005
• WJT Mitchell: „Ekphrasis and the Other“. In: ders.: Picture Theory. Essays on Verbal and Visual Representation. Chicago: Chicago: University of Chicago Press 1994, 151-181
• Sandra Poppe: Visualität in Literatur und Film. Eine medienkomparatistische Untersuchung moderner Erzähltexte und ihrer Verfilmungen. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 2007
• Anne-Kathrin Reulecke: Geschriebene Bilder. Zum Kunst- und Mediendiskurs in der Gegenwartsliteratur. München: Fink 2002
• Ruth Webb: „Ekphrasis Ancient and Modern: the invention of a genre“. Word and Image 15 (1999), 7-18