Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γενικές Προαπαιτήσεις
Στόχος του μαθήματος είναι να παρουσιάσει κοινωνιογλωσσικές πτυχές της διγλωσσίας και των εκπαιδευτικών της προεκτάσεων. Συζητείται ο κεντρομόλος ρόλος της εκπαίδευσης να προωθεί έναν συγκεκριμένο γλωσσικό κώδικα, την «πρότυπη ποικιλία», που βρίσκεται σε ανταγωνισμό με τους γλωσσικούς κώδικες που φέρνουν πολλοί μαθητές και πολλές μαθήτριες από το σπίτι. Εξετάζονται οι γλωσσικές προκαταλήψεις στο σχολείο. Αναλύεται η έννοια της διγλωσσίας ως ενός σημαντικού παράγοντα γλωσσικής ετερογένειας στο σύγχρονο (ελληνικό) σχολείο. Ακόμη, παρουσιάζονται οι κυριότεροι τύποι διγλωσσίας. Τέλος, εξετάζονται οι ευρέως διαδεδομένες απόψεις, στάσεις και ιδεολογίες στην κοινωνία γενικότερα και στην εκπαιδευτική κοινότητα ειδικότερα (εκπαιδευτικοί, γονείς, μαθητές) για τη διγλωσσία, συνδέοντάς τες με τα ευρύτερα κοινωνιογλωσσολογικά φαινόμενα των γλωσσικών στάσεων και ιδεολογιών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διάκριση μεταξύ λαϊκής (που προκύπτει σε μεταναστευτικά περιβάλλοντα) και ελίτ διγλωσσίας (που συνδέεται με την εκμάθηση ισχυρών ευρωπαϊκών γλωσσών, όπως η Γερμανική) και των γλωσσικών στάσεων που συνδέονται με αυτούς τους τύπους διγλωσσίας.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτήτριες και οι φοιτητές θα είναι σε θέση:
- να κατανοήσουν βασικές έννοιες της διγλωσσίας
- να αντιληφθούν τα πλεονεκτήματα της ταυτόχρονης και μέγιστης διγλωσσικής ανάπτυξης
- να συνειδητοποιήσουν τις κοινωνικές προκαταλήψεις με τις οποίες συνδέεται η διγλωσσία
- να διακρίνουν τις συμβολικές επενδύσεις της γλώσσας και να εκτιμήσουν τις κοινωνικές ανισότητες με τις οποίες συνδέονται συγκεκριμένες χρήσεις της γλώσσας στην εκπαίδευση
Περιεχόμενο Μαθήματος
- Η έννοια της σχολικής γλώσσας και ο ομογενοποιητικός μηχανισμός της εκπαίδευσης
- Η γλωσσική ετερογένεια των μαθητών/τριών και γλωσσικές προκαταλήψεις στο σχολείο
- Εννοιολογικές αποσαφηνίσεις της διγλωσσίας και τυπολογίες της διγλωσσίας
- Παράγοντες που προσδιορίζουν τη διγλωσσία
- Θεωρίες διγλωσσικής ανάπτυξης
- Στάσεις και ιδεολογίες για τη διγλωσσία
- Στάσεις και ιδεολογίες για τη λαϊκή και ελίτ διγλωσσία
Λέξεις Κλειδιά
διγλωσσία, σχολείο, στάσεις, πρότυπη ποικιλία
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Baker, C. (2001) Εισαγωγή στη Διγλωσσία και τη Δίγλωσση Εκπαίδευση (μτφ. Α. Αλεξανδροπούλου, Επιμ. Μ. Δαμανάκης). Αθήνα: Gutenberg.
Bernstein, B (1991). Παιδαγωγικοί Κώδικες και Κοινωνικός Έλεγχος (2η έκδοση) (μτφ. Ι. Συμεών). Αθήνα: Αλεξάνδρεια.
Cummins, J. (1999). Ταυτότητες υπό Διαπραγμάτευση – Εκπαίδευση με σκοπό την Ενδυνάμωση σε μια Κοινωνία της Ετερότητας, (επιμ. Σκούρτου, Ε, μτφρ. Αργύρη, Σ.). Αθήνα: Gutenberg.
Παϊζη, Λ.Α. & Καβουκόπουλος, Φ.Α. (2001). Η Γλώσσα στο Σχολείο: Κοινωνιογλωσσικές Διαφορές και Σχολική Πρόοδος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Αθήνα: Νεφέλη.
Σελλά-Μάζη, Ε. (2001) Διγλωσσία και Κοινωνία. Η Κοινωνιογλωσσολογική Πλευρά της Διγλωσσίας. Θεωρία και Πράξη. Η ελληνική πραγματικότητα Αθήνα: Προσκήνιο-Άγγελος Σιδεράτος.
Σκούρτου, Ε. (επιμ.) (1997). Θέματα Διγλωσσίας και Εκπαίδευσης. Αθήνα: Νήσος.
Τριάρχη-Herrmann, B.(2000). H Διγλωσσία στην Παιδική Ηλικία: Μία Ψυχογλωσσολογική Προσέγγιση. Aθήνα: Gutenberg.
Τσοκαλίδου, Ρ. (2012): Χώρος για δύο. Θέματα διγλωσσίας και εκπαίδευσης. Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Ζυγός.