Βαλκανική Γλωσσολογία

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΒαλκανική Γλωσσολογία / Balkan Linguistics
ΚωδικόςΙΓΕ919
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΦιλολογίας
Κύκλος / Επίπεδο2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600024839

Πρόγραμμα Σπουδών: Π.Μ.Σ. ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ, ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 0
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣΚατ' Επιλογήν ΥποχρεωτικάΧειμερινό/Εαρινό-10
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΑΦΗΥποχρεωτικό Κατ' ΕπιλογήνΧειμερινό/Εαρινό-10

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΒαλκανική Γλωσσολογία
Ακαδημαϊκό Έτος2025 – 2026
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600257039
Τύπος Μαθήματος
Eιδίκευσης / Kατεύθυνσης
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Γενικές Προαπαιτήσεις
Το μάθημα προϋποθέτει οι φοιτητές/φοιτήτριες να έχουν λάβει γνώσεις Βαλκανικής Γλωσσολογίας, Γλωσσικής Επαφής και Βαλκανικών Γλωσσών, από τα αντίστοιχα μαθήματα που προσφέρονται στο προπτυχιακό πρόγραμμα του Τομέα Γλωσσολογίας ή με προσωπική μελέτη, σε περίπτωση που προέρχονται από αλλά τμήματα ή πανεπιστήμια.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα σχηματίσουν μια πληρέστερη εικόνα της παραγωγής δίγλωσσων/πολύγλωσσων λεξικών στα Βαλκάνια του 18ου και 19ου αιώνα, μέσα από τα αποία μπορούμε να ανιχνεύσουμε κοινά στοιχεία των βαλκανικών γλωσσών-μελών της Balkansprachbund, αλλά και να καταλάβουμε τι σημαίνει και πώς αντικατοπτρίζεται στη λεξικογραφία ή μετάβαση από την προεθνική στην εθνική φάση των Βαλκανίων. Μια άλλη σημαντική παράμετρος είναι η παρακολούθηση της θέσης και του ρόλου της ελληνικής κατά τις προαναφερθείσες περιόδους, κι αυτό είναι χρήσιμο για να κατανοήσουμε πώς διαμορφώθηκαν τα νεότερα Βαλκάνια και πώς άλλαξε το βαλκανικό γλωσσικό τοπίο με το πέρασμα του χρόνου.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ: ΔΙΓΛΩΣΣΑ/ΠΟΛΥΓΛΩΣΣΑ ΛΕΞΙΚΑ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΡΙΑ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 18o KAI 19o ΑΙΩΝΑ Στο μάθημα εξετάζονται μια σειρά από δίγλωσσα/πολύγλωσσα λεξικά και γλωσσάρια που εμφανίστηκαν στα Βαλκάνια κατά τον 18ο και 19ο αιώνα και στα οποία η ελληνική αποτελεί ξεχωριστή στήλη και (συνήθως) τη γλώσσα αφετηρίας. Προβληματιζόμαστε πάνω στους στόχους και τη δομή των έργων αυτών αναζητώντας τις διαφορές ανάμεσα στη λεξικογραφική παραγωγή της προεθνικής και της εθνικής περιόδου των Βαλκανίων. Ξεκινάμε με το Τρίγλωσσον λεξικόν του Θ.Καβαλλιώτη (1770), συνεχίζουμε με το Τετράγλωσσον λεξικόν του Δ.Μοσχοπολίτη (1802), εστιάζουμε στο [Ιταλο]ελληνοαλβανικόν λεξικόν του Μ. Μπότσαρη (1809), «ξεφυλλίζουμε» το Ελληνοβουλγαρικόν λεξικόν του Ν.Ρίλσκι (γύρω στα 1840), περνάμε στο Αλβανοελληνικό και Ελληνοαλβανικό λεξικό του Ε. Μήτκου (γύρω στα 1880) και καταλήγουμε στο Λεξικόν της Αλβανικής Γλώσσης του Κ. Χριστοφορίδη (συντάχθηκε γύρω στα 1870-1890, εκδόθηκε το 1904), του οποίου γλώσσα ερμηνείας είναι η ελληνική. Πόσο χρήσιμα είναι τελικά τα έργα αυτά για τη βαλκανική γλωσσολογία; Ποια είναι η θέση και ο ρόλος της ελληνικής στην εν λόγω λεξικογραφική παραγωγή; Αυτά και άλλα συναφή ερωτήματα θα απαντηθούν μέσα από τη συζήτηση στην ώρα του μαθήματος, αλλά και με τις εργασίες που θα αναλάβουν οι φοιτητές/φοιτήτριες.
Λέξεις Κλειδιά
Λεξικογραφία, δίγλωσσα/πολύγλωσσα λεξικά, βαλκανική γλωσσολογία, ελληνική γλώσσα στα Βαλκάνια
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Πολυμεσικό υλικό
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
Περιγραφή
Το περιεχόμενο του μαθήματος επιβάλλει τη χρήση διαφανειών και power point προκειμένου να παρουσιάσουμε τα υπό εξέταση λεξικά, τα οποία είναι σήμερα δυσεύρετα ή είναι διαθέσιμα μόνο σε ηλεκτρονική μορφή. Επίσης, μεγάλο μέρος εξ αυτών σώζονται σήμερα σε χειρόγραφη μορφή.
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις100
Σεμινάρια50
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων40
Συγγραφή εργασίας / εργασιών60
Σύνολο250
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Η αξιολόγηση θα βασιστεί στην παρακολούθηση των διαλέξεων, τη συμμετοχή στη συζήτηση μέσω σεμιναρίων και στην ατομική εργασία του/της μεταπτυχιακού/ής.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Hetzer, A. 1981. Das dreisprachige Woerterverzeichnis von Theodoros Anastasiu Kavalliotis aus Moschopolis. Hamburg. Kristophson, J. 1974. Das Lexikon tetraglosson des Daniil Moscopolites, Zeitschrift für Balkanologie 10, München. Kyriazis, D. 2015. “Why Gypsies and Albanians do not have their own Letters”. Greek Attitudes towards neighbouring Languages during the 19th Century. Slavia Meridionalis 15, 228-240. Lloshi, Xh. 1995. A New Interpretation of Marko Botzari’s Dictionary. Zeitschrift für Balkanologie 31/2, 182-185. Lloshi, Xh. 2000. Greek Albanian Dictionaries and D. Moskopolitis “Lexicon Tetraglosson”, in: Chr. Tzitzilis, Char. Symeonidis (Hrsg.) Balkanlinguistik. Synchronie und Diachronie. Thessaloniki, 151-157. Mackridge, P. 2009. Language and national identity in Greece, 1766-1976. Oxford. Skendi, S. 1964. The emergence of the modern Balkan literary languages – a comparative approach, in: G. Reichenkron & A. Schmaus (Hrsg.) Die Kultur Südosteuropas, ihre Geschichte und ihre Ausdrucksformen, Wiesbaden, 303-321. Stoianovich, Τ. 1960. “The Conquering Balkan Orthodox Merchant”, The Journal of Economic History, Volume 20, Issue 2, 234-313. Γιοχάλας, Τ. 1980. Τὸ ἑλληνο-ἀλβανικὸν λεξικὸν τοῦ Μάρκου Μπότσαρη (φιλολογικὴ ἔκδοσις ἐκ τοῦ αὐτογράφου), Athens. Κίγκα, Ε. 2015. Η συμβολή της Ηπείρου στη λεξικογραφία της εποχής του νεοελληνικού διαφωτισμού (18ος-19ος αιώνας), in: Πρακτικά Α΄ Πανηπειρωτικού Συνεδρίου «Ιστορία-Λογιοσύνη: η Ήπειρος και τα Ιωάννινα από το 1430 έως το 1913», Ioannina, Β΄ 915-950. Κιτρομηλίδης, Π. 1999. «Νοερές κοινότητες και οι απαρχές του εθνικού ζητήματος στα Βαλκάνια», in Θ. Βερέμης (ed.) Εθνική ταυτότητα και εθνικισμός στη νεότερη Ελλάδα, Athens, 53-131. Κουρίλας, Ε. 1935. Νέα Ἀκαδημεία Μοσχοπόλεως, ὁ ἰδιάζων αὐτῆς χαρακτήρ καὶ οἱ εὐρύτεροι σκοποί. Athens. Κυριαζής, Δ. 2003. Η ελληνική ως μεταγλώσσα (η περίπτωση της ‘Γραμματικῆς τῆς Ἀλβανικῆς Γλώσσης’ και του ‘Λεξικοῦ τῆς Ἀλβανικῆς Γλώσσης’ του Κ. Χριστοφορίδη), in: CD with Proceedings of 6th International Conference on Greek Linguistics, Rethymno. ISBN: 960-88268-0-2. http://www.philology.uoc.gr Κυριαζής, Δ. 2013. «Λαϊκές λέξεις και νεολογισμοί: λεξιλογική διαστρωμάτωση στα Ελληνο-Αλβανικά λεξικά των E. Μήτκου και Π. Κουπιτώρη», Albanohellenica V 85-105. Κυριαζής, Δ. 2014. Ευθύμιος Μήτκος, Λεξιγραφία Αλβανο-Ελληνική / Ελληνο-Αλβανική & άλλες λεξικογραφικές συμβολές (Επιμέλεια έκδοσης χειρογράφων και εισαγωγική μελέτη Δώρης Κ. Κυριαζής) Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tirana. Κωνσταντακοπούλου, A. 1988. Η ελληνική γλώσσα στα Βαλκάνια (1750 - 1850). Το τετράγλωσσο λεξικό του Δανιήλ Μοσχοπολίτη, Ioannina. Τζουβάνη, A. 1961. Λεξικὸν Ἀλβανο-Ἑλληνικὸν ὑπὸ Κωνσταντίνου Χριστοφορίδου συνταχθὲν πρῶτον μὲ τὸ ἑλληνικὸν ἀλφάβητον καὶ δημοσιευθὲν ἐν Ἀθήναις τῷ 1904, μεταγραφὲν νῦν εἰς τὸ ἀλβανικὸν ἀλφάβητον καὶ ἐπεξεργασθὲν ὑπὸ Ἀλεξάνδρου Τζουβάνη, καθηγητοῦ. [Tirana]. Χριστοφορίδης, Κ. 1904. Λεξικὸν τῆς Ἀλβανικῆς Γλώσσης. Athens.
Τελευταία Επικαιροποίηση
09-06-2025