Αποκλεισμοί και Διακρίσεις στα σύγχρονα κράτη

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΑποκλεισμοί και Διακρίσεις στα σύγχρονα κράτη / Exclusions and discrimination in modern states
ΚωδικόςΠΙΣ04
ΣχολήΚοινωνικών και Οικονομικών Επιστημών
ΤμήμαΠολιτικών Επιστημών
Κύκλος / Επίπεδο2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
Υπεύθυνος/ηΜαρία Καβάλα
ΚοινόΌχι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600022811

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΜΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 15
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚΟΡΜΟΣΥποχρεωτικό2110

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΑποκλεισμοί και Διακρίσεις στα σύγχρονα κράτη
Ακαδημαϊκό Έτος2025 – 2026
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600267196
Τύπος Μαθήματος
Γενικού Υποβάθρου
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Γενικές Προαπαιτήσεις
Το μάθημα Αποκλεισμοί και Διακρίσεις στα Σύγχρονα Κράτη προσφέρεται ως υποχρεωτικό μάθημα στο εαρινό εξάμηνο του α' έτους του ΜΠΣ "Πολιτική Ιστορία" του τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Δεν υπάρχουν υποχρεωτικά προαπαιτούμενα μαθήματα. Προϋποθέτει, ωστόσο, καλή γνώση της Σύγχρονης Ευρωπαϊκής και Ελληνικής Ιστορίας, της ιστορίας του σύγχρονου κράτους, γενική γνώση για την ιδεολογική θεμελίωση κοινωνικών διακρίσεων και αποκλεισμών. Επίσης, κριτική σκέψη και ενδιαφέρον για την ιστορία και την πολιτική.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Οι φοιτητές/τριες καλούνται: – Να κατανοήσουν τις πολιτικές πρακτικές υποβάθμισης ανθρώπων και κοινωνικών ομάδων στα σύγχρονα κράτη. – Να εμβαθύνουν στην ιδεολογική θεμελίωση αποκλεισμών και διακρίσεων. – Να αναγνωρίσουν τις ιστορικές αφετηρίες και την εξέλιξη των παραπάνω ιδεών μέσα στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κρατών και των διακρατικών σχέσεων. – Να κατανοήσουν τη σύγχρονη πολιτική, κοινωνική και ιδεολογική τους διάσταση στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και τον κόσμο - Να μάθουν μέσα από επιμέρους παραδείγματα βασικές μεθόδους προσδιορισμούς και μέτρησης κοινωνικών αποκλεισμών και να προσδιορίσουν τις προσφορότερες πολιτικές για την αντιμετώπισή τους. - Να μάθουν να μελετούν τις πρωτογενείς ιστορικές πηγές και τη βιβλιογραφία και να παράγουν ιστορικά επιχειρήματα με τα οποία να εξηγούν τις αιτίες των γεγονότων, τα αποτελέσματά τους και τις μακροπρόθεσμες συνέπειές τους. - Να εξηγούν την ιστορική συνέχεια και αλλαγή.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σχεδιασμός και διαχείριση έργων
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα εμβαθύνει (επιμέρους παραδείγματα, μέθοδοι προσδιορισμού και μέτρησης κοινωνικών αποκλεισμών, βιβλιογραφία) στην ιστορία των κοινωνικών διακρίσεων με επίκεντρο και αφετηρία τα ευρωπαϊκά κράτη της νεωτερικότητας, από το τέλος του 19ου αιώνα και σε όλη τη διάρκεια του 20ού και τις αρχές του 21ου αιώνα. Αναφέρεται ειδικότερα: – Στις πολιτικές πρακτικές υποβάθμισης ανθρώπων και κοινωνικών ομάδων στα σύγχρονα κράτη (γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένοι, Εβραίοι, Ρομά, έγχρωμοι, ομοφυλόφιλοι, μειονότητες, πρόσφυγες, μετανάστες, σύγχρονοι δούλοι), μέσα από τους δημόσιους θεσμούς, όπως το νομικό σύστημα ή οι υπηρεσίες εκπαίδευσης και υγείας, καθώς και μέσα από τους κοινωνικούς θεσμούς, όπως η οικογένεια. – Στην ιδεολογική θεμελίωση αποκλεισμών και διακρίσεων (κοινωνικός δαρβινισμός, φυλετική θεωρία, εθνικισμός και η έννοια της μειονότητας, πατριαρχία, φασισμός, ναζισμός, πολιτικός και θρησκευτικός φονταμενταλισμός), – Στην αναζήτηση των ιστορικών αφετηριών και της εξέλιξης των παραπάνω ιδεών μέσα στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κρατών και των διακρατικών σχέσεων (αποικιοκρατία, δημιουργία εθνικών κρατών, πόλεμοι, δικτατορίες, εφαρμογή νέων τεχνολογιών, παγκόσμια ανισότητα, φτωχοποίηση, οικολογική καταστροφή), – Στη σημερινή πολιτική, κοινωνική και ιδεολογική τους διάσταση στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και τον κόσμο, – Στον προσδιορισμό των προσφορότερων πολιτικών για την αντιμετώπισή τους.
Λέξεις Κλειδιά
κοινωνική διάκριση, αποκλεισμός, ρατσισμός, ανισότητα, κοινωνική πολιτική
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Πολυμεσικό υλικό
  • Ηλεκτρονικά άρθρα και βιβλία
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Αξιολόγηση των Φοιτητών
Περιγραφή
Πραγματοποιείται χρήση Τ.Π.Ε. στη διδασκαλία. Συγκεκριμένα, γίνεται χρήση του διαδικτύου στη διάρκεια του μαθήματος για την πρόσβαση και προβολή στους φοιτητές ιστοσελίδων, πληροφοριών, ταινιών, ντοκιμαντέρ που σχετίζονται με το μάθημα. Πραγματοποιείται τακτική χρήση Τ.Π.Ε στην επικοινωνία με τους φοιτητές για συνεννοήσεις σχετικά με την εκπαιδευτική διαδικασία, για απορίες και προβληματισμούς γύρω από τη μελέτη τους.
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις652,4
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων652,4
Εκπαιδευτικές επισκέψεις και παρακολούθηση συνεδρίων / σεμιναρίων / εκδηλώσεων301,1
Συγγραφή εργασίας / εργασιών652,4
Εξετάσεις501,8
Σύνολο27510
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Η βαθµολογία σε κάθε µάθηµα καθορίζεται από τον διδάσκοντα, ο οποίος υποχρεώνεται να οργανώσει κατά την κρίση του γραπτές ή και προφορικές εξετάσεις ή και να στηριχθεί σε εργασίες. Η βαθµολογία σε κάθε µάθηµα ακολουθεί την κλίµακα των ακέραιων αριθµών από ένα (1) έως δέκα (10). Βάση επιτυχίας είναι ο αριθµός πέντε (5). Σύµφωνα µε το Ν. 3549/2007 και µε την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 27 του Ν. 1404/1983, κάθε µάθηµα εξετάζεται στο τέλος του εξαµήνου στο οποίο διδάχθηκε και επιπλέον στην εξεταστική περίοδο του Σεπτεµβρίου.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Αποκλεισμοί και Διακρίσεις στα σύγχρονα κράτη Ενδεικτική Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία Αβδελά Έφη, Αρβανιτάκης Δ., Δελβερούδη Ελ.-Άννα, Ματθιόπουλος Ευγ., Πετμεζάς Σωκρ., Σακελλαρόπουλος Τάσος, 2017, Φυλετικές θεωρίες στην Ελλάδα, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο. Αβδελά Έφη-Ψαρρά Αγγέλικα, 1997, Σιωπηρές Ιστορίες. Γυναίκες και φύλο στην ιστορική αφήγηση, Αλεξάνδρεια, Αθήνα. Βαξεβάνογλου, Α., 2001, Έλληνες τσιγγάνοι περιθωριακοί και οικογενειάρχες, Αθήνα. Βλαχάδη, 2009, Μετανάστευση – Κοινωνικός αποκλεισμός και Πολιτικές Ένταξης στην Ελλάδα, Gutenberg, Αθήνα. Δασκαλάκη, Η., Δαφέρμος, Μ., Λυδάκη, Α., Μωραΐτου, Β., Παπαδημητρακόπουλος, Β., Pronai, C., Χρονάκη, Α., 2013, Ρομά: Πρόσωπα πίσω από τα στερεότυπα, Αθήνα. Έβανς Ρίτσαρντ (Evans, Richard J.), 2013, Η έλευση του Γ΄ Ράιχ, Αλεξάνδρεια, Αθήνα. Έβανς Ρίτσαρντ (Evans, Richard J.), 2014, Το Γ’ Ράιχ στον πόλεμο, Αλεξάνδρεια, Αθήνα. Καβάλα Μ., Μαργαρίτης Γ., Μπουρούτης Α., Τζαφλέρης Ν., Φράγκου Μ., 2014, Άνθρωποι του Κάτω Κόσμου: Ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισμού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός, Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση, Σελ.-εξώφ. Θωμάς Γκινούδης, Θεσσαλονίκη. Καβάλα Μαρία, 2015, Η καταστροφή των Εβραίων της Ελλάδας (1941-1944), Ελληνικά Ακαδημαϊκά Συγγράμματα και Βοηθήματα www.kallipos.gr. (ηλεκτρονική έκδοση). Καμινιώτη Ολυμπία, 2018, «Η μέτρηση του κοινωνικού αποκλεισμού», στο Εθνικό Ινστ. Εργασίας και Ανθρ. Δυναμικού, Κοινωνικές ανισότητες, κοινωνικά δικαιώματα και κοινωνική πολιτική, Αθήνα. Καβάλα Μαρία - Ιωαννίδου Ελένη: «… δέκα χρονών παιδί και πήγαινα στη δουλειά…» Παιδική εργασία των προσφύγων στη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου (1922-1932), στο Ρ. Βαν Μπούχοτεν, Β. Δαλκαβούκης, Ελ. Καλλιμοπούλου (επιμ.), Προφορική ιστορία και αντιαρχεία. Φωνές, εικόνες και τόποι, Ένωση Προφορικής Ιστορίας, Αθήνα 2021, σ. 61-82. Καυταντζόγλου, Δ. 2006, «Κοινωνικός αποκλεισμός: εντός , εκτός και υπό- Θεωρητικές, ιστορικές και πολιτικές καταβολές μιας διφορούμενης έννοιας», στο Θέσεις και αντιθέσεις γύρω από εάν αμφισβητούμενο όρο: οι παραλλαγές και οι μεταβολές της ορολογίας, Αθήνα, Σαββάλας. Μαζάουερ Μαρκ (Mazower, Mark), 2009, Η αυτοκρατορία του Χίτλερ, Αλεξάνδρεια, Αθήνα. Μαργαρίτης Γιώργος, 2014, Πλημμυρίδα και Άμπωτη. Ο ευρωπαϊκός 20ός αιώνας, Βιβλιόραμα, Αθήνα. Μουσούρου, 1998, «Κοινωνικός αποκλεισμός και κοινωνική προστασία» στο Κασιμάτη Κούλα (επιμ.), Κοινωνικός αποκλεισμός: Η ελληνική εμπειρία, Gutenberg, Αθήνα. Νικολαϊδου-Κυριανίδου Βάνα (επιμ.), 2021, Ανατέμνοντας τον ρατσισμό, Επίκεντρο, Αθήνα. Νικολαϊδου-Κυριανίδου Βάνα (επιμ.), 2022, Οι πολλαπλές εκφάνσεις του αντι-εβραϊσμού, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο. Νούτσος Π., 1998, «Κοινωνικός αποκλεισμός και ανθρώπινα δικαιώματα», στο Κοινωνικές ανισότητες και κοινωνικός αποκλεισμός, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Εξάντας, Αθήνα. Ντόμπρατζ Α. Μπέτι, Γουόλτνερ Κ. Λίζα, Μπάζελ Τίμοθι, 2021, Εξουσία, Πολιτική και Κοινωνία, Κλειδάριθμός, Αθήνα. Πάξτον Ρόμπερτ (Paxton Robert), 2006, Η ανατομία του φασισμού, Κέδρος, Au’hna Παπαδόπουλος Γιάννης, 2012, Ρομά στην Ελλάδα. Η πραγματικότητα σε 22 δήμους με 55 οικισμούς, Παρισιανού, Αθήνα. Πετμεζίδου, Μαρία (επιμ.), 2004, Φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός, Εξάντας, Αθήνα Πετράκη Γ., 1998, «Κοινωνικός αποκλεισμός: Παλαιές και νέες αναγνώσεις του κοινωνικού προβλήματος», στο Κοινωνικές ανισότητες και κοινωνικός αποκλεισμός, Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα, Αθήνα. Τζαντ Τόνι (Judt Tony), 2005, Η Ευρώπη μετά τον πόλεμο, Αλεξάνδρεια, Αθήνα. Τζεντίλε Εμίλιο, 2011, Φασισμός, ιστορία και ερμηνεία, Ασίνη, Αθήνα. Τζιάρας Κώστας, 2023, Tο κόκκινο και το γκρίζο. Φτώχεια και πολιτική στη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα. Τσιάκαλος, Γ. ,1998, «Κοινωνικός αποκλεισμός: ορισμοί, πλαίσιο και σημασία», Κοινωνικός αποκλεισμός: Η ελληνική εμπειρία, Gutenberg, Αθήνα. Τσιάκαλος, Γ., 2009, Απέναντι στα εργαστήρια του ρατσισμού, Τυπωθήτω/Δάρδανος, Αθήνα. Τσιτιρίδης Γιώργος, 2020, Οι Τσιγγάνοι της Θεσσαλονίκης, Μέθεξις, Θεσσαλονίκη. Φραγκουδάκη Άννα, 2022, Ορατός και αόρατος ρατσισμός στον 21ο αιώνα, Αλεξάνδρεια, Αθήνα. Ενδεικτική Ξενόγλωσση βιβλιογραφία Atkinson, 2000, Combating Social Exclusion in Europe: The New Urban Policy Challenge, University of the West of England, Bristol. Atkinson, R. & Davoudi, S., 2000, «The Concept of Social Exclusion in the European Union: Context, Development and Possibilities », Journal of Common Market Studies, 38(3):427-448 Dilli Selin, Carmichael Sarah G., Rijpma Auke, Gender equality since 1900, https://www.oecd-ilibrary.org/sites/d005dfaf-en/index.html?itemId=/content/component/d005dfaf-en#chapter-d1e55868 Dirk Moses, 2021, The problems of Genocide. Permanent Security and the Language of Transgression, Cambridge University Press. Guy, Will, 2001, Between past and future: the Roma of Central and Eastern Europe. Hatfield, Hertfordshire, University of Hertfordshire Press, Uk. Hilberg, Raul, 1985, The Destruction of the European Jews, Holmes & Meier, New York. Judt Tony, 2008, Reappraisals. Reflections on the forgotten 20th century, Penguin Press, New York. Kavala Maria, “The Scale of Jewish Property Theft in Nazi-occupied Thessaloniki”, in Giorgos Antoniou-Dirk Moses (ed.), The Holocaust in Greece, Cambridge University Press, 2018, σ. 183-207 Kendall Oswald, Gender Discrimination: an overview of historical and contemporary issues, Journal of the International Academy for Case Studies, 2023, 29 (1), pp.1-2. Kolev, Deyan, 2004, Shaping modern identities: social and ethnic changes in Gypsy community in Bulgaria during the Communist period, CEU Press, Budapest. Levitas Ruth, 2000, «What is social exclusion», Breadline Europe: The measurement of poverty, The Policy Press, Bristol. Lewy, Guenter, 2000, The Nazi persecution of the Gypsies, Oxford University Press, New York. Lindemann, Albert S., and Richard S. Levy, eds. Antisemitism: A history (Oxford UP, 2010) Littlewood Paul, Ignace Glorieux, Ingrid Jönsson, 2017, Social Exclusion in Europe: Problems and Paradigms, Routledge, New York. Marushiakova, Elena & Popov, Vesselin, 2001, Gypsies in the Ottoman Empire, University of Hertfordshire Press, Hatfield. Michman Dan, 2011, The Emergence of Jewish Ghettos during the Holocaust, Cambridge University Press. Pagden Antony, 2022, The Pursuit of Europe. A history, Oxford University Press, Oxford. Pirjevec Jože, Pelikan Egon, Ramet Sabrina P., 2023, Anti-fascism in European history: from the 1920s to today, CEU Press, Budapest.
Τελευταία Επικαιροποίηση
03-10-2024