Ορθολογικότητα και δημοκρατία
| Τίτλος | Ορθολογικότητα και δημοκρατία / Rationality and Democracy |
| Κωδικός | ΦΣΜ147 |
| Σχολή | Φιλοσοφική |
| Κύκλος / Επίπεδο | 2ος / Μεταπτυχιακό |
| Περίοδος Διδασκαλίας | Χειμερινή/Εαρινή |
| Υπεύθυνος/η | Κωνσταντίνος Καβουλάκος |
| Κοινό | Όχι |
| Κατάσταση | Ενεργό |
| Course ID | 600025716 |
Πρόγραμμα Σπουδών: 2018 ΔΠΜΣ: ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 32
| Κατεύθυνση | Τύπος Παρακολούθησης | Εξάμηνο | Έτος | ECTS |
|---|---|---|---|---|
| ΚΟΡΜΟΣ | Υποχρεωτικό Επιλογής | 1 | 1 | 10 |
| Τίτλος | Ορθολογικότητα και δημοκρατία |
| Ακαδημαϊκό Έτος | 2024 – 2025 |
| Περίοδος Τάξης | Χειμερινή |
| Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ | |
| Ώρες Εβδομαδιαία | 3 |
| Ώρες Συνολικά | 39 |
| Class ID | 600267746
|
Τύπος Προσφοράς
- Επιστημονικής Περιοχής
Τύπος Μαθήματος
Eιδίκευσης / Kατεύθυνσης
Τρόπος Παράδοσης
- Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
- e-Οδηγός Σπουδών https://qa.auth.gr/el/class/1/600267746
Γλώσσα Διδασκαλίας
- Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
- να εξοικειωθούν με τη σύγχρονη κριτική θεωρία της δημοκρατίας.
- να εξοικειωθούν με τα προβλήματα της κριτικής θεωρίας της δημοκρατίας που στηρίζεται σε μια έννοια τυπικού λόγου.
- να είναι σε θέση να προεκτείνουν τις έρευνές τους με τη μελέτη περαιτέρω σχετικής βιβλιογραφίας.
Γενικές Ικανότητες
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
- Αυτόνομη εργασία
- Ομαδική εργασία
- Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
- Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
- Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
- Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
- Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
- Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Μεγάλο μέρος των προσπαθειών για τη θεμελίωση ενός σύγχρονου μοντέλου κοινωνικής κριτικής πήραν, κατά τη δεκαετία του ’80 και του ’90, τη μορφή μιας συζήτησης γύρω από τα κανονιστικά θεμέλια των φιλελεύθερων δημοκρατιών. Στο σεμινάριο θα ξεκινήσουμε από την πλέον ολοκληρωμένη προσπάθεια να θεμελιωθούν οι φιλελεύθερες και δημοκρατικές αρχές σε μια σύγχρονη, «μετα-μεταφυσική» έννοια του Λόγου, θα ξεκινήσουμε δηλαδή από τη θεωρία της δημοκρατίας του Γιούργκεν Χάμπερμας. Η σύνδεση της δημοκρατίας με την έννοια της επικοινωνιακής ορθολογικότητας οδήγησε, ωστόσο, σε μια οικουμενιστική και φορμαλιστική θεώρησή της, στην οποία μπορούν να ασκηθούν μια σειρά από κριτικές. Θα δοθεί έτσι η ευκαιρία να συζητήσουμε τις προσπάθειες άλλων θεωρητικών της κριτικής θεωρίας να συμπληρώσουν ή να διορθώσουν ανεπάρκειες της θεωρίας της «διαβουλευτικής δημοκρατίας» που συνδέονται με τον φορμαλισμό της (π.χ. Α. Βέλμερ, Α. Χόνετ) ή να υπερβούν τους περιορισμούς της προς μια νέα κατεύθυνση (Κ. Καστοριάδη). Τέλος, θα εξεταστούν, ανάλογα με τις διαθεσιμότητες που θα υπάρξουν, εκδοχές της κριτικής στον οικουμενισμό του συναινετικού μοντέλου της «διαβουλευτικής» δημοκρατίας, όπως αυτές διατυπώθηκαν στο πλαίσιο της θεωρίας της «αγωνιστικής δημοκρατίας» (Ε. Λακλάου, Σ. Μουφ) ή των μεταδομιστικής προέλευσης γαλλικών θεωριών (Ε. Μπαλιμπάρ, Ζ. Ρανσιέρ), στις οποίες η δημοκρατία συλλαμβάνεται ως το πεδίο ανάπτυξης ανεξάλειπτων διαφωνιών/εντάσεων.
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
- Σημειώσεις
- Διαφάνειες
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
- Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Οργάνωση Μαθήματος
| Δραστηριότητες | Φόρτος Εργασίας | ECTS | Ατομικά | Ομαδικά | Erasmus |
|---|---|---|---|---|---|
| Διαλέξεις | 12 | 0,5 | |||
| Σεμινάρια | 27 | 1,1 | |||
| Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων | 158 | 6,3 | |||
| Συγγραφή εργασίας / εργασιών | 50 | 2 | |||
| Εξετάσεις | 3 | 0,1 | |||
| Σύνολο | 250 | 10 |
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Παρουσίαση στην τάξη, συμμετοχή σε εξετάσεις στο τέλος του εξαμήνου, εκπόνηση σεμιναριακής εργασίας.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
- Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Συμπερασματική)
- Γραπτή Εργασία (Συμπερασματική)
- Δημόσια Παρουσίαση (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
1) Jürgen Habermas: Αποσπάσματα από τις παραδόσεις «Δίκαιο και ηθική (Tanner Lectures 1986)» (από το τ. ιδίου, Το πραγματικό και το ισχύον, Λιβάνης: Αθήνα 1996).
2) Jürgen Habermas: «Η λαϊκή κυριαρχία ως διαδικασία» (από το ό.π.).
3) Jürgen Habermas: «Περί του εσωτερικού συνδέσμου κράτους δικαίου και δημοκρατίας».
4) Albrecht Wellmer: «Μοντέλα ελευθερίας στο νεωτερικό κόσμο» (από το τ. ιδίου, Η ελευθερία στο νεωτερικό κόσμο, Αλεξάνδρεια: Αθήνα 2001).
5) Axel Honneth: «Η δημοκρατία ως αναστοχαστική συνεργασία» (από το τ. ιδίου, Από την επικοινωνία στην αναγνώριση, Πόλις: Αθήνα 2000).
6) Κορνήλιος Καστοριάδης: «Εξουσία, πολιτική, αυτονομία» (από το τ. ιδίου, Οι ομιλίες στην Ελλάδα, Ύψιλον: Αθήνα 1990).
7) Κορνήλιος Καστοριάδης: «Φύση και αξία της ισότητας» (από το τ. ιδίου, Χώροι του ανθρώπου, Ύψιλον: Αθήνα 1995).
8) Κορνήλιος Καστοριάδης: «Η δημοκρατία ως διαδικασία και ως καθεστώς» (από το τ. ιδίου, Η άνοδος της ασημαντότητας, Ύψιλον: Αθήνα 2000).
9) E. Laclau, «Για την επανάσταση της εποχής μας», στου ιδίου, Για την επανάσταση της εποχής μας, Νήσος: Αθήνα 1997.
10) Ch. Mouffe, «Προς ένα αγωνιστικό πρότυπο δημοκρατίας», στης ιδίας, Το δημοκρατικό παράδοξο, Πόλις: Αθήνα 2004.
11) É. Balibar, «Τι είναι μια πολιτική των δικαιωμάτων του ανθρώπου», στου ιδίου, Τα όρια της δημοκρατίας, Ο Πολίτης: Αθήνα 1993.
12) J. Rancière, «Η πολιτική ή ο χαμένος ποιμένας» και «Δημοκρατία, αβασίλευτη πολιτεία, αντιπροσώπευση», στου ιδίου, Το μίσος για τη δημοκρατία, Πεδίο: Αθήνα 2009.
Τελευταία Επικαιροποίηση
07-10-2025
