Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Στόχος του μαθήματος είναι να εξοικειωθούν οι φοιτητές με τα βασικά νομικά κείμενα του ενωσιακού ποινικού δικαίου αλλά και με τις διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) που αφορούν άμεσα το ποινικό δίκαιο. Επιπλέον, το μάθημα αποσκοπεί στο να καλλιεργήσει την ικανότητα των συμμετεχόντων να διακρίνουν τους τρόπους και τις μορφές επίδρασης του ενωσιακού ποινικού δικαίου στο εθνικό ποινικό δίκαιο κατά την επίλυση πρακτικών ζητημάτων που θέτει η δικαστηριακή πράξη, αλλά και να εξετάσουν το βαθμό αφομοίωσης της νομολογίας του ΔΕΕ και του ΕΔΔΑ από τα ελληνικά ποινικά δικαστήρια.
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι συμμετέχοντες θα μπορούν να: 1) χρησιμοποιούν με συστηματικό τρόπο τα βασικά κείμενα τόσο του πρωτογενούς όσο και του παράγωγου δικαίου της ΕΕ που αφορούν το ποινικό δίκαιο, 2)κατανοούν τις σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ του ενωσιακού (ποινικού) δικαίου και του εθνικού ποινικού δικαίου και τις βασικές ερμηνευτικές μεθόδους για την επίλυση προβλημάτων που αναφύονται λόγω της συνύπαρξης των δύο συστημάτων, 3) επεξεργάζονται νομολογιακά παραδείγματα σε σχέση με την εφαρμογή του ενωσιακού ποινικού δικαίου στην πράξη, 4) αξιολογούν την επίδραση της νομολογίας του ΔΕΕ και του ΕΔΔΑ στο ελληνικό ποινικό δίκαιο και στη σχετική νομολογία των ελληνικών ποινικών δικαστηρίων.
Περιεχόμενο Μαθήματος
Α. Το Ποινικό Δίκαιο της ΕΕ
I. Ορισμός, ιστορική εξέλιξη και σύγχρονες πηγές του ποινικού δικαίου της ΕΕ
ΙΙ. Οι φιλελεύθερες εγγυήσεις του ποινικού δικαίου της ΕΕ
III. Η επίδραση του ενωσιακού δικαίου στο εθνικό ουσιαστικό ποινικό δίκαιο
IV. Η αρμοδιότητα της ΕΕ να θεσπίζει ποινικό δίκαιο: (1) τα διαθέσιμα νομικά εργαλεία, (2) η αρμοδιότητα θέσπισης κανόνων ουσιαστικού ποινικού δικαίου, (3) η αρμοδιότητα θέσπισης κανόνων δικονομικού ποινικού δικαίου
V. Επιλεκτική παρουσίαση βασικών νομικών κειμένων της ΕΕ στο ουσιαστικό και δικονομικό ποινικό δίκαιο
VI. Ενωσιακά όργανα επιβολής του ποινικού δικαίου: Ευρωπόλ, Eurojust, OLAF, ευρωπαϊκή εισαγγελική αρχή
Β. Το Ποινικό Δίκαιο της ΕΣΔΑ
Ι. Η επίδραση της ΕΣΔΑ στο ελληνικό ποινικό δίκαιο
ΙΙ. Η ποινική ύλη της ΕΣΔΑ (άρθρα 1-10 ΕΣΔΑ)
α. Υποχρέωση σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου (άρθρο 1) β. δικαίωμα στη ζωή (άρθρο 2) γ. απαγόρευση των βασανιστηρίων (άρθρο 3) δ. απαγόρευση της δουλείας και των καταναγκαστικών έργων (άρθρο 4) ε. δικαίωμα στην προσωπική ελευθερία και ασφάλεια (άρθρο 5) στ. δικαίωμα στη χρηστή απονομή δικαιοσύνης (άρθρο 6) ζ. μη επιβολή ποινής χωρίς νόμο (άρθρο 7) η. δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής (άρθρο 8) θ. δικαίωμα στη σκέψη στη συνείδηση και στη θρησκευτική ελευθερία (άρθρο 9) ι. δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση (άρθρο 10).
Λέξεις Κλειδιά
Ευρωπαϊκό Ποινικό Δίκαιο, Ουσιαστικό Ποινικό Δίκαιο, Δικονομικό Ποινικό Δίκαιο, Θεμελιώδη Δικαιώματα
Περιγραφή
Σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού σπουδών της Σχολής, οι συμμετέχοντες θα αξιολογηθούν με βάση γραπτή εργασία (όριο λέξεων: 3000) την οποία θα εκπονήσουν και θα παρουσιάσουν στο αμφιθέατρο σύμφωνα με πρόγραμμα που θα αναρτηθεί στην πλατφόρμα e-learning μετά την οριστικοποιήση της διανομής των θεματικών.
Η γραπτή εργασία θα υπόκειται σε έλεγχο anti-plagiarism πριν αναρτηθεί στην πλατφόρμα e-learning.
Η αξιολόγηση των εργασιών και της προφορικής τους παρουσίασης θα βασίζεται στην επιτυχή οριοθέτηση του επιλεγμένου θέματος (με βάση ερευνητικό ερώτημα που θα διαμορφώνει-οριοθετεί ο/η εξεταζόμενος/-η), στην κριτική σκέψη και την επιχειρηματολογία του/της συγγραφέα, στη δομή και την οργάνωση του υλικού, στην πρωτοτυπία των ιδεών, στο ύφος (χρήση γλώσσας και ορολογίας) και στην ορθή χρήση της βιβλιογραφίας.
Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά στην παρουσίαση της εργασίας, όλοι οι συμμετέχοντες στο μάθημα αναμένεται να συμμετέχουν στη σχετική συζήτηση εισφέροντας feedback. Η ενεργή συμμετοχή τους θα ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της συνολικής τους αξιολόγησης.
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Καϊάφα - Γκμπάντι Μαρία, Παπακυριάκου Θεόδωρος, Στοιχεία ενωσιακού ποινικού δικαίου, Έκδοση: 2η/2019, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΑΚΚΟΥΛΑ ΑΕ, Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 86197227
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία καθώς και άλλο βοηθητικό υλικό (διαγράμματα παραδόσεων, πρακτικά παραδόσεων, αποφάσεις νομολογίας, φροντιστηριακές ασκήσεις, σεμιναριακό υλικό) αναρτάται αποκλειστικά στο e-learning.