ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ
| Τίτλος | ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ / CRITICAL PEDAGOGY |
| Κωδικός | ΕΠΜ127 |
| Σχολή | Παιδαγωγική |
| Τμήμα | Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης |
| Κύκλος / Επίπεδο | 1ος / Προπτυχιακό |
| Περίοδος Διδασκαλίας | Χειμερινή/Εαρινή |
| Υπεύθυνος/η | Αναστάσιος Λιάμπας |
| Κοινό | Όχι |
| Κατάσταση | Ενεργό |
| Course ID | 600024226 |
Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Μερικής Φοίτησης (2026-σήμερα)
Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 0
| Κατεύθυνση | Τύπος Παρακολούθησης | Εξάμηνο | Έτος | ECTS |
|---|---|---|---|---|
| ΚΟΡΜΟΣ | Επιλογής | 6 | 3 | 5 |
Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης (2024-σήμερα)
Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 0
| Κατεύθυνση | Τύπος Παρακολούθησης | Εξάμηνο | Έτος | ECTS |
|---|---|---|---|---|
| ΚΟΡΜΟΣ | Επιλογής | 6 | 3 | 5 |
| Τίτλος | ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ |
| Ακαδημαϊκό Έτος | 2025 – 2026 |
| Περίοδος Τάξης | Εαρινή |
| Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ | |
| Ώρες Εβδομαδιαία | 3 |
| Ώρες Συνολικά | 39 |
| Class ID | 600278198
|
Τύπος Μαθήματος
Ειδικού Υποβάθρου
Τρόπος Παράδοσης
- Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
- e-Οδηγός Σπουδών https://qa.auth.gr/el/class/1/600278198
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές
προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
- Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα: α) κατανοούν τις ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες της γέννησης και ανάπτυξης της Κριτικής παιδαγωγικής β) γνωρίζουν τα βασικά θεωρητικά χαρακτηριστικά της Κριτικής παιδαγωγικής, γ) γνωρίζουν βασικές πτυχές του θεωρητικού έργου των θεμελιωτών της.
Γενικές Ικανότητες
- Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
- Αυτόνομη εργασία
- Ομαδική εργασία
- Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
- Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
- Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
- Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
- Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Η Κριτική παιδαγωγική ως ρεύμα θεωρητικής σκέψης και παιδαγωγικής πρακτικής γεννήθηκε στις Η.Π.Α. στη δεκαετία του 1980. Η κατανόησή της αποτελεί σύνθετο εγχείρημα που περιλαμβάνει:
α) Την ανάλυση των κοινωνικών, πολιτικών και ιδεολογικών συνθηκών της γέννησης και ανάπτυξής της. Καθώς, η Κριτική παιδαγωγική από τη γέννησή της στις ΗΠΑ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νεοφιλελεύθερη-νεοσυντηρητική επίθεση διαρκείας κατά την οποία το σχολείο και η εκπαιδευτική διαδικασία με επιταχυνόμενο ρυθμό αποδιαρθρώνονται μέσα από τις κυρίαρχες εκπαιδευτικές πολιτικές περικοπής πόρων, καθώς και από τις αντιδραστικές αλλαγές που επιβάλλονται στις παιδαγωγικές σχέσεις και την κουλτούρα τους. Πρόκειται για την κοινωνικοπολιτική συγκυρία κατά την οποία οι δυνάμεις του ιδιωτικού κεφαλαίου, κυριαρχώντας στον οικονομικό, κοινωνικό, πολιτισμικό, πολιτικό, επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα, επιχειρούν να αναδιαρθώσουν τη δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση. Την υποβαθμίζουν από δημόσιο και κοινωνικό αγαθό, τη μετατρέπουν βαθμιαία σε ιδιωτικό καθιστώντας την εμπόρευμα. Η Κριτική παιδαγωγική δεσμευμένη στον αγώνα για κοινωνικοπολιτικό μετασχηματισμό, επιχειρεί όχι μόνο να αντισταθεί στις συγκεκριμένες πολιτικές, αλλά και να μετασχηματίσει σχολείο και κοινωνία.
β) Τη μελέτη των χαρακτηριστικών της, όπως είναι: i) η κοινωνική και εκπαιδευτική οπτική της για δικαιοσύνη και ισότητα ii) η πολιτική διάσταση της εκπαίδευσης iii) ο αγώνας για αλλαγή των συνθηκών της πραγματικότητας που αναγκάζουν τους ανθρώπους να υποφέρουν iv) η παρεμπόδιση των μηχανισμών κοινωνικής και εκπαιδευτικής κατηγοριοποίησης και ιεράρχησης που πλήττουν γλωσσικά, κοινωνικά και οικονομικά περιθωριοποιημένους μαθητικούς πληθυσμούς v) η σημασία των παραγωγικών θεμάτων vi) οι εκπαιδευτικοί ως ερευνητές των μαθητών τους vii) η κοινωνική αλλαγή και η ανάπτυξη / καλλιέργεια της κριτικής συνείδησης viii) ο αγώνας για τους περιθωριοποιημένους, τους αναλώσιμους και όσους/ες δεν έχουν φωνή ix) η κριτική στον θετικισμό x) η κριτική επαγρύπνηση για τον κανονιστικό και ρυθμιστικό ρόλο της επιστήμης xi) η σημασία της κατανόησης της συνθετότητας/περιπλοκότητας του κοινωνικού πλαισίου (social context) xii) η αντίσταση απέναντι σε κάθε εξουσία που έχει σκοπό την κυριαρχία και την εκμετάλλευση των ανθρώπων.
γ) Τη μελέτη και ανάλυση σημαντικών κειμένων των πρωτοπόρων θεμελιωτών της: Henry Giroux, Stanley Aronowitz, Peter Mc Laren & Paulo Freire.
Λέξεις Κλειδιά
Κριτική παιδαγωγική, κοινωνική ισότητα και δικαιοσύνη, περιθωριοποιημένοι και αναλώσιμοι πληθυσμοί, κριτική συνείδηση, θεωρία της αντίσταση ς
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
- Σημειώσεις
- Διαφάνειες
- Πολυμεσικό υλικό
- Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
- Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
powerpoint
Οργάνωση Μαθήματος
| Δραστηριότητες | Φόρτος Εργασίας | ECTS | Ατομικά | Ομαδικά | Erasmus |
|---|---|---|---|---|---|
| Διαλέξεις | 80 | ✓ | ✓ | ||
| Σεμινάρια | 10 | ✓ | ✓ | ||
| Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων | 50 | ✓ | ✓ | ||
| Εξετάσεις | 10 | ✓ | |||
| Σύνολο | 150 |
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Η γλώσσα αξιολόγησης είναι η ελληνική.
Τα κριτήρια, τα είδη και οι τεχνικές της αξιολόγησης των φοιτητών/τριών παρουσιάζονται στο πρώτο μάθημα του εξαμήνου.
Η αξιολόγηση είναι: 1. Διαμορφωτική, κατά τη διάρκεια των διαλέξεων 2. Τελική/συμπερασματική στη γραπτή εξέταση του μαθήματος κατά την εξεταστική περίοδο (σε ύλη που συγκροτείται από το βιβλίο, αποσπάσματα βιβλίων και άρθρα).
Η Τελική/συμπερασματική αξιολόγηση πραγματοποιείται με θέματα που είναι ανοικτές ερωτήσεις οι οποίες οδηγούν σε απαντήσεις τύπου δοκιμίου.
1) Για τη Διαμορφωτική αξιολόγηση τα κριτήρια αξιολόγησης είναι:
• Ο θεωρητικός σχολιασμός προβλημάτων που τοποθετεί ο διδάσκοντας για συζήτηση κατά τη διάρκεια της διάλεξης με τους κατάλληλος όρους του πεδίου της Κριτικής παιδαγωγικής από τους/τις φοιτητές/τριες.
2) Για τη συμπερασματική αξιολόγηση στη γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου, τα κριτήρια αξιολόγησης είναι:
• Η ακρίβεια των όρων, η λογική συνέπεια, η ορθότητα και η πληρότητα του θεωρητικού σχολιασμού στην απάντηση της ανοικτής ερώτησης. Η απάντηση βασίζεται σε γνώσεις, θεωρίες θέσεις και προβλήματα που παρουσιάστηκαν αναλύθηκαν στις διαλέξεις του μαθήματος. Οι φοιτητές/τριες έχουν προσεγγίσει τα παραπάνω τόσο θεωρητικά όσο και μέσω της μελέτης κειμένων, άρθρων κατά τη διάρκεια των διαλέξεων.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
- Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Συμπερασματική)
- Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
- Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
- Γραπτή Εξέταση με Επίλυση Προβλημάτων (Συμπερασματική)
- Έκθεση / Αναφορά (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Giroux, H. (2024). Για την Κριτική παιδαγωγική. Αθήνα: Gutenberg.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Γούναρη, Π.& Γρόλλιος, Γ. (επιμ.) (2010). Κριτική Παιδαγωγική. Αθήνα: Gutenberg.
Γούναρη, Π. & Γρόλλιος, Γ. (2016). Απελευθερωτική και Κριτική Παιδαγωγική στην Ελλάδα. Ιστορικές διαδρομές και προοπτική. Αθήνα: Gutenberg.
Μc Laren, P. & Farahmandpur, R. (2013). Για μια παιδαγωγική της αντίστασης. Διδάσκοντας ενάντια στον παγκόσμιο καπιταλισμό και τον νέο ιμπεριαλισμό. Αθήνα: Τόπος.
Νικολακάκη, Μ. (επιμ.) (2011) Η Κριτική παιδαγωγική στον νέο μεσαίωνα, Αθήνα: Εκδόσεις Ι. Σιδέρης
Ράσης, Σ. (1988). Η Θεωρία της αντίστασης στην εκπαίδευση. Σύγχρονη Εκπαίδευση, τχ 40, σς. 52-63.
Freire, P. (2022). Παιδαγωγική της αυτονομίας. Αθήνα: Διάδραση.
Freire, P. (2022). Παιδαγωγική της ελπίδας. Αθήνα: Διάδραση.
Φρέιρε, Π. (1977). Αγωγή του καταπιεζόμενου. Αθήνα: Ράππας.
Φρέιρε, Π. (2023). Η Αφήγηση. Προς μια παιδαγωγική του διαλόγου. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο
Τελευταία Επικαιροποίηση
31-03-2024
