ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΕΙΣΜΟΛΟΓΙΑ

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΤΕΧΝΙΚΗ ΣΕΙΣΜΟΛΟΓΙΑ / Engineering Seismology
ΚωδικόςNGGP 835E
ΣχολήΘετικών Επιστημών
ΤμήμαΓεωλογίας
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΕαρινή
Υπεύθυνος/ηΕμμανουήλ Σκορδύλης
ΚοινόΌχι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600019096

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ-Τμήμα Γεωλογίας (2020-σήμερα)

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 0
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚΟΡΜΟΣΕπιλογής845
ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΕπιλογής Κατεύθυνσης845
Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΤΕΧΝΙΚΗ ΣΕΙΣΜΟΛΟΓΙΑ
Ακαδημαϊκό Έτος2025 – 2026
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Διδάσκοντες άλλων Κατηγοριών
Ώρες Εβδομαδιαία4
Ώρες Συνολικά52
Class ID
600285815
Τύπος Μαθήματος 2016-2020
  • Επιστημονικής Περιοχής
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Εμβάθυνσης / Εμπέδωσης Γνώσεων
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με το πέρας του μαθήματος ο/η φοιτητής/τρια θα είναι ικανός/ή: 1) Να κατανοεί και να μπορεί να περιγράφει το περιεχόμενο της Τεχνικής Σεισμολογίας η οποία αποτελεί το όριο ανάμεσα στην επιστήμη της Σεισμολογίας και αυτήν του Πολιτικού Μηχανικού, με στόχο την παροχή όλων των απαραίτητων πληροφοριών σχετικά με την εδαφική (σεισμική) κίνηση ώστε καταστεί εφικτός ο σχεδιασμός τεχνικών έργων ανθεκτικών στις πιθανές ισχυρές σεισμικές κινήσεις σε μια περιοχή. 2) Να αξιολογεί και αποτιμά τη σημασία των πληροφοριών που προκύπτουν από τη μελέτη της σεισμικότητας μιας περιοχής στην οποία πρόκειται να κατασκευαστεί κάποιο τεχνικό έργο και να ορίζει τα μέτρα που την περιγράφουν. 3) Κατανόηση παραγόντων που επηρεάζουν την ισχυρή σεισμική κίνηση. Η σημασία της πηγής, του δρόμου διαδρομής και των τοπικών εδαφικών συνθηκών στις επιπτώσεις των σεισμών σε τεχνικά έργα. 4) Να περιγράφει και να αποτιμά τη σημασία της μέγιστης εδαφικής ταχύτητας (PGV) και της μέγιστης εδαφικής επιτάχυνσης (PGA) στη διαμόρφωση των επιπτώσεων των σεισμών στις τεχνικές κατασκευές. 5) Να χαράζει ισόσειστες που σχετίζονται με τις επιπτώσεις των σεισμών στις κατασκευές. 6) Να γνωρίζει τις κλίμακες εντάσεων που χρησιμοποιούνται ανά τον κόσμο και τις σχέσεις μεταξύ τους. 7) Να κατανοεί τη σχέση ανάμεσα στην ένταση και το μέγεθος του σεισμού, καθώς και τις σχέσεις απόσβεσης εντάσεων με την επικεντρική απόσταση. 8) Να μπορεί να πραγματοποιεί εκτίμηση της σεισμικής επικινδυνότητας μιας περιοχής και επιλέγει τα μέτρα για την εκτίμησή της. 9) Να αποτιμά τον τρόπο απόκρισης τεχνικών κατασκευών στην ισχυρή σεισμική κίνηση και να κατανοεί τις βασικές αρχές Αντισεισμικής Μηχανικής. 10) Να γνωρίζει και να μπορεί να υλοποιεί τη διαδικασία εκπόνησης μικροζωνικών μελετών.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Σχεδιασμός και διαχείριση έργων
Περιεχόμενο Μαθήματος
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΜΕΤΡΑ ΣΕΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑΣ: Σεισμολογία και κοινωνία - οι μεγαλύτεροι σεισμοί στον κόσμο, σεισμοί στον κόσμο και στην Ευρώπη τον 20ο αιώνα και οικονομικές συνέπειες. Οι μεγαλύτεροι καταστροφικοί σεισμοί στην Ελλάδα. Πρόγνωση σεισμών. Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης γένεσης σεισμών (early warning systems). Ποσοτική εκτίμηση της σεισμικότητας. Κατανομή σεισμών κατά μέγεθος (Gutenberg –Richter). Η σημασία της παραμέτρου b για την εκτίμηση της σεισμικότητας. 2. ΜΕΤΡΑ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ: Επιταχυνσιογράφοι - επιταχυνσιογράμματα. Παράγοντες που καθορίζουν την ισχυρή σεισμική κίνηση (σεισμική εστία, μέγεθος, δρόμος διάδοσης, τοπικές εδαφικές συνθήκες). Μέγιστες εδαφικές τιμές (επιτάχυνση, ταχύτητα, μετακίνηση). Διάρκεια και ενεργειακές παράμετροι της ισχυρής σεισμικής κίνησης. 3. ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΠΟΣΒΕΣΗΣ: Απόσβεση κυμάτων- Ελαστικό μέσο: Γεωμετρική Διασπορά – Σκέδαση - Πολλαπλή διόδευση – ανελαστική απόσβεση – παράγοντας ποιότητας Q. Φάσματα ταχύτητας-επιτάχυνσης - Μοντέλα απόσβεσης και χρήση για σεισμική επικινδυνότητα. Σχεδιασμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού βάση των αναμενόμενων τιμών των μέγιστων εδαφικών παραμέτρων κυρίως της επιτάχυνσης με τη βοήθεια σχέσεων απόσβεσης. Επίδραση τοπικών εδαφικών συνθηκών και μέσου διάδοσης. 4. ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΔΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ: Έννοιες και ορισμοί. Μέθοδοι εκτίμησης των τοπικών εδαφικών συνθηκών. α) Πειραματικές - εμπειρικές : εδαφικός θόρυβος (Kanai 1956). Φασματικοί λόγοι ως προς έναν σταθμό αναφοράς (SSR). Φασματικοί λόγοι οριζόντιας προς κατακόρυφη συνιστώσα (HVSR). Τεχνική κυμάτων Coda. β) θεωρητικές μέθοδοι: απλά αναλυτικά μοντέλα, ανάλυση της εδαφικής απόκρισης (μονοδιάστατη ή δισδιάστατη). 5. ΜΑΚΡΟΣΕΙΣΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Μακροσεισμικές παρατηρήσεις - μακροσεισμική ένταση. Χάρτες ισόσειστων. Ισότροπη και ανισότροπη ακτινοβολία. Σχέσεις μακροσεισμικής έντασης με την απόσταση και το μέγεθος για σεισμούς του ελληνικού χώρου. Παραγωγή και χρήσεις χαρτών απεικόνισης σεισμικής κίνησης μετά από μεγάλους σεισμούς. Εκτίμηση επικέντρου και μεγέθους από μακροσεισμικές παρατηρήσεις για τους ιστορικούς σεισμούς. 6. ΣΕΙΣΜΙΚΗ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑ: Μέτρα σεισμικής επικινδυνότητας: Μέγιστες αναμενόμενες τιμές έντασης, μεγέθους, εδαφικής επιτάχυνσης-ταχύτητας. Μέγιστες και επικρατούσες τιμές της αναμενόμενης εδαφικής κίνησης. Στατιστικές και αιτιοκρατικές μέθοδοι εκτίμησης της σεισμικής επικινδυνότητας. 7. ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ: Εξίσωση κίνησης κατασκευών (μονοβάθμιος ταλαντωτής). Παράμετροι της τεχνικής κατασκευής (περίοδος ταλάντωσης, παράγοντας απόσβεσης και δείκτης πλαστιμότητας). Ελαστικό και ανελαστικό φάσμα απόκρισης. Σεισμικές κινήσεις σχεδιασμού. Σεισμική απόκριση και φάσματα σχεδιασμού. Ψευδοφάσματα. Ελληνικός Αντισεισμικός Κανονισμός (ΕΑΚ). Δυναμικός και στατικός υπολογισμός σεισμικής απόκρισης. Κατηγορίες εδαφών. Σεισμικές ζώνες. 8. ΜΙΚΡΟΖΩΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ: Λεπτομερής εκτίμηση της σεισμικής απόκρισης μιας περιοχής. Αξιολόγηση των απαραίτητων μεταβλητών για τον αντισεισμικό σχεδιασμό. Υπολογισμός και απεικόνιση της κατανομής διαφόρων παραμέτρων σε υποζώνες της περιοχής μελέτης. Σενάρια σεισμικού κινδύνου. Σύνταξη μικροζωνικών μελετών. Διάρθρωση και ύλη εργαστηρίων/εργαστηριακών-φροντιστηριακών ασκήσεων Οι Εργαστηριακές ασκήσεις θα αφορούν, πρακτικά, την κατά βήματα σύνθεση τεχνικής έκθεσης που θα αφορά μελέτη σεισμικής επικινδυνότητας σε μια περιοχή στην οποία προβλέπεται να κατασκευαστεί κάποιο σημαντικό τεχνικό έργο (π.χ. φράγμα, μονάδα παραγωγής ενέργειας κλπ.). Συλλογή σεισμολογικών πληροφοριών της περιοχής μελέτης, δημιουργία ομογενούς καταλόγου σεισμών, μελέτη πληρότητάς του και καθορισμός παραμέτρων σεισμικότητας (μέση περίοδος επανάληψης σεισμών διαφόρων μεγεθών για διάφορα χρονικά διαστήματα, μέγιστο αναμενόμενο μέγεθος για διάφορα χρονικά παράθυρα, πιθανότητα υπέρβασης διαφόρων μεγεθών για διάφορα χρονικά διαστήματα, κλπ.). Χρήση επιταχυνσιογραμμάτων της περιοχής μελέτης για τον υπολογισμό της μέγιστης εδαφικής επιτάχυνσης και της αντίστοιχης περιόδου, καθώς και της διάρκειας της εδαφικής επιτάχυνσης για τιμές πάνω από ένα συγκεκριμένο κατώφλι. Εκτιμήσεις της μέγιστης εδαφικής μετάθεσης, ταχύτητας και επιτάχυνσης σε διάφορες αποστάσεις από το επίκεντρο ενός σεισμού σχεδιασμού. Σχέσεις απόσβεσης, καθορισμός εδαφικών φασματικών μεταθέσεων για διάφορες τιμές περιόδου, παράγοντα απόσβεσης, επικεντρικής απόστασης και μεγέθους σεισμού. Χρήση μετρήσεων μικροθορύβου για καθορισμό δεσπόζουσας περιόδου και θεμελιώδους συχνότητας, Χρήση μετρήσεων μικροθορύβου για καθορισμό τιμών Vs30 (και/ή Vs20 κλπ.) μέσω της αντιστροφής των καμπύλων HVSR. Χρήση μακροσεισμικών παρατηρήσεων για χάραξη ισοσείστων και κατασκευή χάρτη κίνησης εδάφους (Surface motion map). Διάγραμμα της απόσβεσης της έντασης σε συνάρτηση με την επικεντρική απόσταση με και χωρίς την χρήση του παράγοντα ανελαστικής απόσβεσης. Χρήση των μακροσεισμικών εντάσεων και μετατροπή τους σε τιμές PGA για την κατασκευή shake maps ελλείψει δεδομένων ισχυρής κίνησης με τη χρήση διαφόρων σχέσεων από βιβλιογραφία και σύγκριση τους με πραγματικά δεδομένα από επιταχυνσιογράμματα. Καθορισμός μέτρων σεισμικής επικινδυνότητας με την πιθανολογική μέθοδο. Καθορισμός μέτρων σεισμικής επικινδυνότητας με την αιτιοκρατική μέθοδο. Συνδυασμός της πιθανολογικής και αιτιοκρατικής μεθόδου για τη μελέτη ενός ακραίου σεισμικού σεναρίου. Χρήση επιταχυνσιογραμμάτων και τιμών PGA της περιοχής για τον καθορισμό των απόλυτων και κανονικοποιημένων φασμάτων απόκρισης στην επιφάνεια, για διάφορες τιμές απόσβεσης
Λέξεις Κλειδιά
Ισχυρή σεισμική κίνηση, εδαφικές συνθήκες, ανελαστική απόσβεση, σεισμική επικινδυνότητα, μακροσεισμικά αποτελέσματα, μικροζωνικές μελέτες.
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Εργαστηριακή Εκπαίδευση
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Αξιολόγηση των Φοιτητών
Περιγραφή
1) Το σύνολο των παραδόσεων διατίθεται σε ηλεκτρονική μορφή στους φοιτητές μέσω της ιστοσελίδας του μαθήματος 2) Ο διδάσκων επικοινωνεί με τους φοιτητές μέσω email 3) Η αξιολόγηση του μαθήματος γίνεται με ηλεκτρονικό τρόπο μέσω ΜΟ.ΔΙ.Π
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις52✓✓
Σεμινάρια
Εργαστηριακή Άσκηση47✓✓
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων16✓
Εκπαιδευτικές επισκέψεις και παρακολούθηση συνεδρίων / σεμιναρίων / εκδηλώσεων2✓
Εκπόνηση μελέτης (project)2✓
Εξετάσεις6✓
Σύνολο125
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
1. Γραπτή Εξέταση με ερωτήσεις σύντομης απάντησης στην θεωρία. Αποτελεί το 50% της συνολικής βαθμολογίας. 2. Εξέταση σε σχέση με την ύλη των εργαστηρίων του μαθήματος. Αποτελεί το 50% της συνολικής βαθμολογίας. 3. Δυνατότητα για δυο προαιρετικές ενδιάμεσες απαλλακτικές προόδους με ερωτήσεις σύντομης απάντησης (θεωρία) που η κάθε μία αφορά στο μισό της ύλης. Η κάθε μια αποτελεί το 50% της συνολικής βαθμολογίας.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Επίλυση Προβλημάτων (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Έκθεση / Αναφορά (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
1) “ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΕΙΣΜΟΛΟΓΙΑ”, Β. ΠΑΠΑΖΑΧΟΣ, Γ. ΚΑΡΑΚΑΙΣΗΣ, Π. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, Εκδόσεις ΖΗΤΗ, Θεσσαλονίκη, Σελ. 517, 2005. 2) “ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΣΜΟΛΟΓΙΑ”, Τόμος Β΄ “ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΕΙΣΜΟΛΟΓΙΑ”, Α. ΤΣΕΛΕΝΤΗΣ, Εκδόσεις LIBERAL BOOKS, Αθήνα, Σελ. 773, 2018. 3) “ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΗ ΣΕΙΣΜΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ”, Κ. ΠΙΤΙΛΑΚΗΣ, Εκδόσεις ΖΗΤΗ, Θεσσαλονίκη, ISBN: 978-960-456-226-8, 2010. 4) Σημειώσεις διδασκόντων
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
1) “GEOTECHNICAL EARTHQUAKE ENGINEERING”, S.L. KRAMER, Prentice Hall Inc., pp 653, ISBN: 0-13-374943-6, 1996. 2) “INTERNATIONAL HANDBOOK OF EARTHQUAKE & ENGINEERING SEISMOLOGY, Part B, Volume 81B, Editors: W. Lee, H. Kanamori, P. Jennings & C. Kisslinger, pp 1000, ISBN: 9780124406582, 2003.1. “ENGINEERING SEISMOLOGY WITH APPLICATIONS TO GEOTECHNICAL ENGINEERING”, Ö. YILMAZ, Publisher: Society of Exploration Geophysicists, pp 964, ISBN 978-1-56080-329-4, 2015. 3) “ENGINEERING SEISMOLOGY”, K. KANAI, University of Tokyo Press, pp 251, ISBN: 0860083268, 9780860083269, 1983. 4) EARTHQUAKE ENGINEERING: FROM ENGINEERING SEISMOLOGY TO PERFORMANCE-BASED ENGINEERING”, AMR ELNASHAI & LUIGI DI SARNO, Edited by Y. Bozorgnia and V. V. Bertero, ICC-CRC Press, Boca Raton, Florida, USA, Hardcover, pp 1152, 8:6, 963-964, DOI: 10.1080/13632460409350517, 2004.
Τελευταία Επικαιροποίηση
11-06-2025