Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Power point Δημιουργία blog και χρήση σελίδας στο facebook ειδικά φτιαγμένης για το μάθημα

Η αξιολόγηση των φοιτητών και φοιτητριών βασίζεται σε: - ενεργό συμμετοχή στα μαθήματα, - εισηγήσεις κατά τη διάρκεια των μαθημάτων -συμμετοχή στις επισκέψεις στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης, στην εβραϊκή συναγωγή - γραπτή ομαδική εργασία Τα κριτήρια αξιολόγησης ανακοινώνονται στην ιστοσελίδα του μαθήματος.

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Λογοτεχνική ενασχόληση Αμπατζοπούλου Φραγκίσκη (1995). Η λογοτεχνία ως μαρτυρία: Έλληνες πεζογράφοι για τη γενοκτονία των Εβραίων. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής. Το βιβλίο καταχωρίζεται εδώ για τη θεωρητική του εισαγωγή στο αντικείμενο, 9-41. Αμπατζοπούλου Φραγκίσκη (1998). Ο άλλος εν διωγμώ: η εικόνα του Εβραίου στη λογοτεχνία. Ζητήματα ιστορίας και μυθοπλασίας. Αθήνα: Θεμέλιο. Το βιβλίο είναι πολλαπλώς χρήσιμο για τους εκπαιδευτικούς που θα διδάξουν την ενότητα του ξένου, τόσο για το θεωρητικό του μέρος, όσο και για το μέρος στο οποίο παρουσιάζονται τα συγκεκριμένα λογοτεχνικά κείμενα. Ειδικότερα οι σελίδες 239-265 στις οποίες η συγγραφέας πραγματεύεται το ζήτημα «Λογοτεχνία και πολιτισμική εικονολογία» είναι πολύ κατατοπιστικές για τον τρόπο με τον οποίο η λογοτεχνία κατασκευάζει την εικόνα του Εβραίου ‘ξένου’. Αμπατζοπούλου, Φραγκίσκη (1993). Tο Oλοκαύτωμα στις μαρτυρίες των Eλλήνων Eβραίων. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής-Επίκεντρο. Αμπατζοπούλου, Φραγκίσκη (2000). Η γραφή και η βάσανος. Ζητήματα ιστορίας και μυθοπλασίας. Αθήνα: εκδ. Πατάκη. Απομημονεύματα Γιακοέλ, Γιομτώβ (1993). Απομνημονεύματα 1941-1943/εισαγωγή-επιμέλεια Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής. Δοκίμια Γκότοβος, Αθανάσιος (1996). Ρατσισμός. Κοινωνικές, ψυχολογικές και παιδαγωγικές όψεις μιας ιδεολογίας και μιας πρακτικής. Αθήνα: ΓΓΛΕ. Κωνσταντοπούλου, Χρ. κ.ά. (1999). «εμείς» και οι «άλλοι»: αναφορά στις τάσεις και τα σύμβολα. Αθήνα: τυπωθήτω-Γιώργος Δαρδανός, Όζ, Άμος (2005[2002]). Κατά του φανατισμού: τρία κείμενα που αντιδρούν στην παγκόσμια ρητορεία. Αθήνα: Καστανιώτης. Στενού, Κατερίνα (1998). Εικόνες του άλλου: η ετερότητα από τον μύθο στην προκατάληψη/μτφρ. Σάρα Μπενβενίστε & Μαρία Παπαδήμα. Αθήνα: Εξάντας-Εκδόσεις Unesco. Συνοδεύεται από πλούσιο και ενδιαφέρον εικονιστικό υλικό, το οποίο είναι χρήσιμο για τη διδασκαλία. Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μεγάλα κεφάλαια: Οι μυθολογίες του ξένου, οι μυθολογίες του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας, για μια μυθολoγία του ανθρώπινου. Το βιβλίο πέρα από το γεγονός ότι παρουσιάζει από ιστορική, ορθότερα ‘μυθολογική’ άποψη το φαινόμενου της ξενοφοβίας, αποτελεί και ένα πολύτιμο εργαλείο στην κατανόηση των αισθημάτων ξενοφοβίας. Ενδιαφέρον αποκτά το γεγονός ότι το βιβλίο διανθίζεται από αυθεντικά ιστορικά, θρησκευτικά ή/και λογοτεχνικά κείμενα, υποστηρικτικά των απόψεων της συγγραφέως. Το βιβλίο αυτό πραγματοποιεί με πολύ εξαιρετικό τρόπο την ολοκληρωμένη προσέγγιση (integrated approach) του θέματος του ξένου και της ετερότητας. Η ιστορική και όχι η λογοτεχνική χρήση της οπτικής γωνίας είναι πολύ βοηθητική για επανάληψή της από τους μαθητές. Είναι ουσιαστικά μία επανεγγραφή της ιστορίας από τη σκοπιά της ετερότητας. Σύγχρονα Θέματα 52-53 (1994). Αφιέρωμα: «Εβραίοι στην Ελλάδα: προσεγγίσεις σε μία ιστορία των νεοελληνικών μειονοτήτων». Λογοτεχνία Φάις, Μισέλ (1999). Ξένος ο άλλος μου εαυτός. Αθήνα: Πατάκης. Xριστιανόπουλος Nτίνος (1990). Oι προγραμματισμένοι στο χαμό. Ποιήματα Θεσσαλονικέων ποιητών για την καταστροφή των Eβραίων της Θεσσαλονίκης, επιλογή. Θεσσαλονίκη: Διαγώνιος. Ναρ, Αλμπέρτος (@). Επιπόλαιος επί πόλεως. Πεζά κείμενα (1998-2003). Θεσσαλονίκη: UniversityStudioPress. Ναρ, Αλμπέρτος (@). Σαλονικάι, δηλαδή Σαλονικιός. Διηγήματα. Αθήνα: Νεφέλη. Ναρ, Αλμπέρτος (1997). Σε αναζήτηση ύφους. Διηγήματα, Αθήνα: Νεφέλη. Φρανκ, Άννα (2005). Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ, μτφ. Ρένα Χατχούτ. Αθήνα: εκδ. Πατάκης. Berr, Hélène (2009[2008]). Ημερολόγιο 1942-1944/μτφρ. Αλίκη Κεραμιδά, επιμ. Αντώνης Αλεξάνδρου, επίμετρο Mariette Job, πρόλογος Patrick Modiano. Αθήνα: Πόλις. Levine, Karen (2005[2002]). H βαλίτσα της Χάνα/μτφρ. Άννα Παπασταύρου. Αθήνα: Σαββάλας. Levy, Marc (2010[2007]). Τα παιδιά της ελευθερίας/μτφρ. Τζένη Κωνσταντίνου. Αθήνα: Μοντέρνοι Καιροί. Ross, Stewart (2005[2001]). Τα σπίτια με το αστέρι: μία ιστορία από το Ολοκαύτωμα/μτφρ. Σταύρος Παπασταύρου. Αθήνα: Σαββάλας. Άπελφελντ, Ααρόν (2007[1999]). Ιστορία μιας ζωής/μτφρ. Μάγκυ Κοέν. Αθήνα: Εστία. Κοζίνσκι, Γιέρζι (2006[1965]). Το βαμμένο πουλί/μτφρ. Τρισέυγενη Παπαϊωάννου. Αθήνα: Μεταίχμιο. Μπόιν, Τζον (2006). Το αγόρι με τη ριγέ πιτζάμα/μτφρ. Αριάδνη Μοσχονά. Αθήνα: Κέδρος. Ούλμαν, Φρεντ (198515[1971]). Ξαναβρήκα το φίλο μου/μτφρ. Βίτω Αγγελοπούλου, εισαγωγή Άρθουρ Κέσλερ. Αθήνα: Πατάκης. Σμίτ, Ερίκ-Εμανουέλ (2007[2004]). Το παιδί του Νώε/μτφρ. Ιωάννα Πετρίδου, επιμ. Αχιλλέας Κυριακίδης. Αθήνα: opera. Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ: επιστολές από την 14η Ιουνίου 1942 έως την 1η Αυγούστου 1944-οριστική έκδοση των αυθεντικών χειρογράφων χωρίς περικοπές, με προσθήκες της Άννας Φράνκ και επιμέλεια του Otto H. Frank και της Mirjam Pressler/μτφρ. Ρένα Χατχούτ. Αθήνα: Πατάκης, (1996[1947, 1986]). Φράνκο, Εσθήρ (2010). Το παιχνίδι των ρόλων και δεύτερη γενιά του ολοκαυτώματος. Αθήνα: Γαβριηλίδης. Φρεντς, Τζάκι (2003[1999]). Η κόρη του Χίτλερ/μτφρ. Χαρά Ρεντζέλου. Αθήνα: Πατάκης. Φανταστική ιστορία. Ιστορία Fleming, Katherine (2009). Ιστορία των Ελλήνων Εβραίων, μετάφραση Νίκος Γάσπαρης. Αθήνα: Οδυσσέας. Αντωνίου, Γ., Στ. Ν. Δορδανάς, Ν. Ζάικος, Ν. Μαραντζίδης (επιμ.). (2011). Το Ολοκαύτωμα στα Βαλκάνια. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Βερέμης, Θάνος & Φωτεινή Κωνσταντοπούλου (@). Οι Έλληνες Εβραίοι: στοιχεία της ιστορίας τους μέσα από διπλωματικά και ιστορικά έγγραφα του Υπουργείου Εξωτερικών. Αθήνα: Καστανιώτης. Εταιρεία Μελέτης Ελληνικού Εβραϊσμού (1995). Οι Εβραίοι στον ελληνικό χώρο. Ζητήματα ιστορίας στη μακρά διάρκεια. Πρακτικά του Α΄ Συμποσίου Ιστορίας. Θεσσαλονίκη 23-24/11/1991. Αθήνα: Γαβριηλίδης. Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας (1999). Ο Ελληνικός Εβραϊσμός. Επιστημονικό Συμπόσιο 3-4 Απριλίου 1998. Αθήνα. Μαζάουερ, Μαρκ (1994). Στην Ελλάδα του Χίτλερ, η εμπειρία της Κατοχής,μετάφραση @. Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Μαζάουερ, Μαρκ (2006). Θεσσαλονίκη, πόλη των φαντασμάτων. Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι και Εβραίοι, 1430-1950/μετάφραση Κώστας Κουρεμένος. Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Μενασέ, Αλβέρτος (αρ. 124.454). Birkenau (Auschwitz IΙ). Αναμνήσεις ενός αυτόπτη μάρτυρος πώς εχάθησαν 72.000 Έλληνες Εβραίοι. Θεσσαλονίκη: Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης. Μόλχο, Μιχαήλ & Ιωσήφ Νεχαμά (1974). In Memoriam: Αφιέρωμα εις την μνήμην των Ισραηλιτών θυμάτων του Ναζισμού εν Ελλάδι/μετάφραση: Γιώργος Ζωγραφάκης. Θεσσαλονίκη: Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης [α΄ έκδοση: Molho Michael & Joseph Nehama (1948). In memoriam: hommage aux victimes juives des Nazis en Grèce. Θεσσαλονίκη: Νικολαΐδης]. Μόλχο, Ρένα (2001). Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, 1856-1919. Μια ιδιαίτερη κοινότητα. Αθήνα: Θεμέλιο. Μόλχο, Ρένα (2011). «Προβλήματα ένταξης της Γενοκτονίας στη συλλογική εθνική μνήμη: Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης», στο Γ. Αντωνίου, Στ. Ν. Δορδανάς, Ν. Ζάικος, Ν. Μαραντζίδης (επιμ.). Το Ολοκαύτωμα στα Βαλκάνια. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο, 537-555. Μόλχο, Ρένα (2011). «Ψηφιακά αρχεία για την συγκρότηση της μνήμης του Ολοκαυτώματος», στο Βασίλης Βασιλάκης, Χρήστος Βενέτης, Βαγγέλης Γκόκας, Κώστας Χριστόπουλος (επιμ.). Αναφορά/Αναπαράσταση. Αθήνα: Futura, 36-19. Μόλχο, Ρένα (2012). «Η διδασκαλία περί του Ολοκαυτώματος στο ελληνικό σχολείο» THE BOOKS’JOURNAL, 16, 52-55. Μπενβενίστε, Ρίκα (επιμ.) (1998). Οι Εβραίοι της Ελλάδας στην Κατοχή, Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Μαρτυρίες Kούνιο-Aμαρίλιο, Έρικα & Aλμπέρτος Nαρ (1997). Προφορικές Mαρτυρίες των Eβραίων της Θεσσαλονίκης από το Oλοκαύτωμα, επιμ. Φραγκίσκη Aμπατζοπούλου. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής. Ασσέρ-Πάρδο, Ροζίνα (1999). 548 ημέρες με άλλο όνομα. Θεσσαλονίκη 1943. Μνήμες πολέμου. Αθήνα: Γαβριηλίδης. Κούνιο-Αμαρίλιο, Έρικα (1995). Πενήντα χρόνια μετά. Αναμνήσεις μιας θεσσαλονικιώτισσας εβραίας. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής. Περαχιά, Λεών, 118745 (1990). Αναμνήσεις από τα στρατόπεδα του θανάτου. Θεσσαλονίκη. Σεφιχά, Ανδρέας (2010). Αναμνήσεις μιας ζωής και ενός κόσμου. Θεσσαλονίκη: Ιανός. Ναρ, Αλμπέρτος (1997).«Κειμένη επί ακτής θαλάσσης». Μελέτες και άρθρα για την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Νέα Εστία, αφιέρωμα: Ο Άλλος εν λόγω: Εβραίοι στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, αρ. 1842, Mάρτιος 2011. Νεχαμά, Γιοζέφ (2000). Ιστορία των Ισραηλιτών της Σαλονίκης. Θεσσαλονίκη: UniversityStudioPress. Ο Παρατηρητής, περιοδική έκδοση λόγου και τέχνης, Αφιέρωμα: Η πνευματική προσφορά των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, 1-132. Σιμπή, Ιακώβ & Καρίνα Λάμψα (2010). Η ζωή απ’ την αρχή. Η μετανάστευση των Ελλήνων Εβραίων στην Παλαιστίνη (1945-1948). Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Ταγκυέφ, Πιερ-Αντρέ (2011). Τι είναι αντισημιτισμός; μετάφραση Αναστασία Ηλιαδέλη & Ανδρέας Πανταζόπουλος. Αθήνα: Βιβλιοπωλείο της Εστίας. Τοντορόφ, Τζβετάν (2002). Απέναντι στο Ακραίο, μτφ. Οντέτ Βαρών. Αθήνα: Νησίδες. Ναρ, Αλμπέρτος (1997). «Κειμένη επί ακτής θαλάσσης». Μελέτες και άρθρα για την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Kόκκινος, Γιώργος (2003). Επιστήμη, ιδεολογία, ταυτότητα. Το μάθημα της ιστορίας στον αστερισμό της υπερεθνικότητας και της παγκοσμιοποίησης. Αθήνα: Μεταίχμιο. Pierron Bernard (2004). Εβραίοι και Χριστιανοί στη νεότερη Ελλάδα. Ιστορία των διακοινοτικών σχέσεων από το 1821 ως το 194/μετάφραση Γιώργος Σαρατσιώτης. Αθήνα: Πόλις. Δώδος, Δημοσθένης (2005).Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στις εκλογές του ελληνικού κράτους, 1915-1936. Αθήνα: Σαββάλας. Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο (2006). Το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων. Αθήνα: Κ.Ι.Σ. Χεκίμογλου, Ευάγγελος (1999). «Η πρόοδος της τοπικής ιστοριογραφίας ως προς το ζήτημα της πολυ-πολιτισμικής συνύπαρξης στη Θεσσαλονίκη (1430-1924), Εμείς και οι άλλοι, αναφορά στις τάσεις και τα σύμβολα, Αθήνα: Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, 339-348. Δοκίμια Λέβι, Πρίμο (1997). Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος, μτφ. Χαρά Σαρλικιώτη. Aθήνα: Άγρα. Λέβι, Πρίμο (2000). Αυτοί που βούλιαξαν και αυτοί που σώθηκαν, μτφ. Χαρά Σαρλικιώτη. Αθήνα: Άγρα. Αμερύ, Ζαν (2011). Πέρα από την ανοχή και την εξιλέωση, μτφ. Γιάννης Καλιφατίδης. Αθήνα: Άγρα. Αντέλμ, Ρομπέρ (2008). Το ανθρώπινο είδος, μτφ. Τερέζα Βεκιαρέλι, Σάρα Μπενβενίστε. Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της Εστίας. Ιστότοποι εμπειρία των Εβραίων της Ελλάδας στις οπτικοακουστικές μαρτυρίες για το Ολοκαύτωμα http://gjst.ha.uth.gr/el