Εκπαιδευτική έρευνα-δράση. Μια μεθοδολογία υποστήριξης του εκπαιδευτικού έργου
| Τίτλος | Εκπαιδευτική έρευνα-δράση. Μια μεθοδολογία υποστήριξης του εκπαιδευτικού έργου / Educational Action Research: a methodology for the support of educational work |
| Κωδικός | Π3034 |
| Σχολή | Φιλοσοφική |
| Τμήμα | Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής |
| Κύκλος / Επίπεδο | 1ος / Προπτυχιακό |
| Περίοδος Διδασκαλίας | Χειμερινή/Εαρινή |
| Υπεύθυνος/η | Σοφία Αυγητίδου |
| Κοινό | Όχι |
| Κατάσταση | Ενεργό |
| Course ID | 600020275 |
Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής (2011-σήμερα)
Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 34
| Κατεύθυνση | Τύπος Παρακολούθησης | Εξάμηνο | Έτος | ECTS |
|---|---|---|---|---|
| Παιδαγωγική | Υποχρεωτικό Κατ' Επιλ. Κατεύθυνσης | Χειμερινό/Εαρινό | - | 6 |
| Τίτλος | Εκπαιδευτική έρευνα-δράση. Μια μεθοδολογία υποστήριξης του εκπαιδευτικού έργου |
| Ακαδημαϊκό Έτος | 2021 – 2022 |
| Περίοδος Τάξης | Χειμερινή |
| Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ |
|
| Ώρες Εβδομαδιαία | 3 |
| Ώρες Συνολικά | 39 |
| Class ID | 600189538
|
Τύπος Μαθήματος
Eιδίκευσης / Kατεύθυνσης
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Γενικού Υποβάθρου
Τρόπος Παράδοσης
- Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
- e-Οδηγός Σπουδών https://qa.auth.gr/el/class/1/600189538
- eLearning: https://elearning.auth.gr/course/view.php?id=15702
Γλώσσα Διδασκαλίας
- Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
- Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές και φοιτήτριες αναμένεται: Να μπορούν να εντοπίσουν τις βασικές επιστημολογικές, μεθοδολογικές και ηθικές παραδοχές της εκπαιδευτικής έρευνας-δράσης. Να γνωρίσουν τον τρόπο οργάνωσης και σχεδιασμού μιας εκπαιδευτικής έρευνας-δράσης και ζητήματα που αφορούν στο ρόλο του ερευνητή / της ερευνήτριας και το ρόλο των συμμετεχόντων στην έρευνα, τις διαδικασίες ανάλυσης και ερμηνείας των δεδομένων και του τρόπου που υποστηρίζουν την εκπαιδευτική έρευνα-δράση.
- Να εξοικειωθούν με τις ερευνητικές μεθοδολογίες και τεχνικές και να μπορούν να σχεδιάσουν ανάλογες διαδικασίες και εργαλεία που υποστηρίζουν το ρόλο του εκπαιδευτικού ως ερευνητή και αναστοχαζόμενου επαγγελματία.
- Να μπορούν να αναγνωρίσουν και να συγκρίνουν τον τρόπο εργασίας ενός εκπαιδευτικού - ερευνητή σε σχέση με τον εκπαιδευτικό ως υλοποιητή του αναλυτικού προγράμματος.
- Να είναι σε θέση να συνθέτουν ένα σχέδιο οργάνωσης και διεξαγωγής μιας έρευνας-δράσης και να αξιολογούν τις δυνατότητές του για τη διερεύνηση και βελτίωση των εκπαιδευτικών πρακτικών.
Γενικές Ικανότητες
- Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
- Λήψη αποφάσεων
- Αυτόνομη εργασία
- Ομαδική εργασία
- Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα αποσκοπεί στην γνωριμία των φοιτητών και φοιτητριών με την εκπαιδευτική έρευνα-δράση ως μεθοδολογίας υποστήριξης του εκπαιδευτικού έργου. Η έρευνα-δράση υποστηρίζει τους εκπαιδευτικούς ως ερευνητές του εκπαιδευτικού πλαισίου και των αποτελεσμάτων των επιλεγμένων ενεργειών τους, ως αναστοχαζόμενους επαγγελματίες που συνεχώς αναρωτιούνται για τους τρόπους βελτίωσης των εκπαιδευτικών τους πρακτικών με πρόταγμα μια δικαιότερη κοινωνία και, τέλος, ως μελών μιας επαγγελματικής κοινότητας μάθησης. Οι ρόλοι αυτοί αντιτίθενται σε μια τεχνοκρατική διδασκαλία και στο ρόλο του εκπαιδευτικού ως διεκπεραιωτή του αναλυτικού προγράμματος. Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τις επιστημολογικές, μεθοδολογικές και ηθικές αρχές της έρευνας-δράσης και να ασκηθούν στις διαδικασίες οργάνωσης μιας έρευνας-δράσης αλλά και στο σχεδιασμό και τη χρήση ερευνητικών και αναστοχαστικών εργαλείων που μπορούν να υποστηρίξουν άμεσα το έργο τους στην πρακτική άσκηση και μακροπρόθεσμα στην επαγγελματική τους καριέρα. Στο μάθημα παρουσιάζονται διαφορετικά παραδείγματα από εκπαιδευτικές έρευνες-δράσης και δίνεται η δυνατότητα επί χάρτου σχεδιασμού μιας έρευνας-δράσης σε θέμα ανάλογο με τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες των φοιτητών και φοιτητριών.
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
1. Εισαγωγή στο μάθημα. Σκοποί, περιεχόμενο και οργάνωση του μαθήματος. Συμμετοχή των φοιτητών και φοιτητριών. Τρόποι αξιολόγησης στο μάθημα. Οδηγίες για την εργασία (προαιρετική).
2. Ορισμοί και χαρακτηριστικά της έρευνας-δράσης. Αναγκαιότητα της έρευνας δράσης. Επιστημολογικές και μεθοδολογικές παραδοχές. Είδη έρευνας-δράσης.
3. Προσωπική θεωρία διδασκαλίας και οι επιπτώσεις της στην εκπαιδευτική πράξη.
4. Σχεδιασμός μιας έρευνας δράσης. Βήμα 1. Αφετηρία της έρευνας-δράσης. Εντοπισμός και νοηματοδότηση του ζητήματος. Άσκηση 1.
5. Ανατροφοδότηση στην άσκηση 1. Πλαισιώνοντας το ζήτημα της έρευνας-δράσης θεωρητικά και ερευνητικά. Παραδείγματα.
6. Ερευνητικές τεχνικές στο πλαίσιο της έρευνας-δράσης. Άσκηση 2.
7. Ανατροφοδότηση στην άσκηση 2. Αξιοποίηση των ερευνητικών δεδομένων για το σχεδιασμό της δράσης.
8. Αναστοχασμός – αναστοχαστικά εργαλεία για την επαγγελματική μάθηση των εκπαιδευτικών. Άσκηση 3.
9. Ανατροφοδότηση στην άσκηση 3. Οι διαφορετικοί ρόλοι στην έρευνα-δράση. Ο ρόλος του διευκολυντή και υποστηρικτικές ενέργειες.
10. Σχεδιασμός επί χάρτου μιας έρευνας-δράσης. Παραδείγματα και εργασία σε ομάδες.
11. Παρουσιάσεις ομάδων ή/και ασκήσεις.
12. Παρουσιάσεις ομάδων ή/και ασκήσεις.
13. Παρουσιάσεις ομάδων ή/και ασκήσεις. Ανακεφαλαίωση.
Λέξεις Κλειδιά
εκπαιδευτική έρευνα-δράση, αναστοχασμός, εκπαιδευτική έρευνα, διδασκαλία
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
- Σημειώσεις
- Διαφάνειες
- Βιντεοδιαλέξεις
- Διαδραστικές ασκήσεις
- Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
- Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Αξιολόγηση των Φοιτητών
Οργάνωση Μαθήματος
| Δραστηριότητες | Φόρτος Εργασίας | ECTS | Ατομικά | Ομαδικά | Erasmus |
|---|---|---|---|---|---|
| Διαλέξεις | 39 | 1,6 | |||
| Σεμινάρια | |||||
| Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων | 26 | 1,0 | |||
| Συγγραφή εργασίας / εργασιών | 30 | 1,2 | |||
| Εξετάσεις | 30 | 1,2 | |||
| Άλλο / Άλλα | 25 | 1 | |||
| Σύνολο | 150 | 6 |
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες μπορούν να επιλέξουν έναν από τους παρακάτω 2 τρόπους αξιολόγησης.
Αξιολόγηση στο μάθημα (επιλογή ενός από τους τρεις παρακάτω τρόπους)
1ος τρόπος
Γραπτές εξετάσεις 70% και ασκήσεις στο μάθημα 30%
2ος τρόπος
α. Παράδοση ασκήσεων στο μάθημα 30%
β. Εργασία (προαιρετική) 40%
γ. Γραπτές εξετάσεις 30%
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
- Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης (Διαμορφωτική)
- Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική)
- Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική)
- Γραπτή Εξέταση με Επίλυση Προβλημάτων (Διαμορφωτική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Αυγητίδου, Σ. (2014). Οι εκπαιδευτικοί ως ερευνητές και ως στοχαζόμενοι επαγγελματίες: Υποστηρίζοντας την επαγγελματική μάθηση για μια συμμετοχική και συνεργατική εκπαίδευση. Αθήνα: Gutenberg
Altricher, H., Posch, P. &Somekh, B. (2001). Οι εκπαιδευτικοί ερευνούν το έργο τους. Μια εισαγωγή στις μεθόδους της έρευνας δράσης. (Μετ. Μ. Δεληγιάννη). Αθήνα: Μεταίχμιο.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Αυγητίδου, Σ. (2020). Υποστηρίζοντας την επαγγελματική μάθηση των εκπαιδευτικών: επιστημολογικά και μεθοδολογικά ζητήματα. Μπονίδης, Κ. & Ζαρίφης, Γ. (επιμ.) Παιδαγωγική. Επιστήμη της Αγωγής. Επιστήμες της Αγωγής. Επιστημολογικά και Μεθοδολογικά Ζητήματα. (σ.σ. 236-256). Θεσσαλονίκη: Γράφημα.
Avgitidou, S. (2019). Facilitating teachers as action researchers and reflective practitioners: new issues and proposals, Educational Action Research, 28(2), 175-191. DOI: 10.1080/09650792.2019.1654900
Αυγητίδου, Σ., Κατσαρού, Ε. & Τσάφος, Β. (2019) (επιμ). Πρακτικά 2ου Πανελλήνιου Συμποσίου Εκπαιδευτική Έρευνα-Δράση: Ζητούμενα, Συγκρούσεις και Προοπτικές. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης και ΕΚΠΑ http://www.actionresearch.gr/sites/default/files/2o_symposio_0.pdf ISBN 978-618-80640-6-5
Αυγητίδου, Σ. & Γουργιώτου, Ε. (2016). Ο Εκπαιδευτικός ως Στοχαζόμενος Επαγγελματίας. Στο Σ. Αυγητίδου, Μ. Τζεκάκη & Β. Τσάφος. (Επιμ.), Οι υποψήφιοι εκπαιδευτικοί παρατηρούν, παρεμβαίνουν και αναστοχάζονται: προτάσεις υποστήριξης της πρακτικής τους άσκησης (τόμος 1ος). Αθήνα: Gutenberg.
Αυγητίδου, Σ. (2016) Οι εκπαιδευτικοί ως ερευνητές και ως στοχαζόμενοι επαγγελματίες: Ένα μοντέλο υποστήριξης της επαγγελματικής μάθησης (κεντρική ομιλία). Στο Μαλαφάντης, Κ.Δ., Παπαδοπούλου, Β., Αυγητίδου, Σ., Ιορδανίδης, Γ. &. Μπέτσας, Ι. (2016) (επιμ.). Ελληνική Παιδαγωγική και Εκπαιδευτική Έρευνα, 9ο Πανελλήνιο Συνέδριo, 28-30 Νοεμβρίου 2014, τ.1, (σ.σ. 37-53). Αθήνα: Διάδραση.
Αυγητίδου, Σ. (2015). Η επαγγελματική μάθηση των εκπαιδευτικών ως μια μετασχηματιστική διαδικασία: ο ρόλος της θεωρίας, της πράξης, της έρευνας και του αναστοχασμού. Στο Κ. Γ. Μπίκος & Ε. Ευ. Ταρατόρη [επιμ.]. Μελετήματα και ερωτήματα της Παιδαγωγικής Επιστήμης. Χαριστήριος τόμος στον Ομότιμο Καθηγητή Δημήτρη Χρ. Χατζηδήμου (σσ. 55-68). Αφοί Κυριακίδη – Εκδόσεις Α.Ε., Θεσσαλονίκη.
Αυγητίδου, Σ. (2011). Η αξιοποίηση των ημερολογίων στην εκπαιδευτική έρευνα-δράση: προϋποθέσεις και διαδικασίες. Action Researcher in Education, 2, 29-48.
Avgitidou, S. (2009). Participation, Roles and Processes in a Collaborative Action Research Project: A reflexive account of the facilitator. Educational Action Research, 17(4), 585-600.
Κατσαρού, Ε. & Τσάφος, Β. (2018). Πρακτικά 1ου Πανελλήνιου Συμποσίου (Ρέθυμνο, 27-06-2015) με θέμα: Ορίζοντας την έρευνα-δράση στην Ελλάδα Στην προοπτική διαμόρφωσης μιας επαγγελματικής κοινότητας εκπαιδευτικών ερευνητών. Πανεπιστήμιο Κρήτης και ΕΚΠΑ http://www.actionresearch.gr/sites/default/files/1o_symposio.pdf
Κατσαρού, Ε. &Τσάφος, Β. (2004). Από την έρευνα στη διδασκαλία. Η εκπαιδευτική έρευνα δράσης. Αθήνα: Σαββάλας.
Κατσαρού, Ε. (2016). Εκπαιδευτική έρευνα-δράση. Πολυπαραδειγματική διερεύνηση για την αναμόρφωση της εκπαιδευτικής πράξης. Αθήνα: Κριτική.
Ματσαγγούρας, Η. (1998). Θεωρία και πράξη της διδασκαλίας-Η προσωπική θεωρία ως πλαίσιο στοχαστικο-κριτικής ανάλυσης. Αθήνα: Gutenberg.
Μπαγάκης, Γ. (επιμ.) (2002). Ο εκπαιδευτικός ως ερευνητής. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Συναφή επιστημονικά περιοδικά (ενδεικτικά):
ActionResearch
Educational Action Research
Educational Action researcher
Τελευταία Επικαιροποίηση
01-10-2022
