Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γενικές Προαπαιτήσεις
Το μάθημα εισάγει τις φοιτήτριες και τους φοιτητές σε βασικές έννοιες και ζητήματα που αφορούν τη μελέτη της γλώσσας ως κοινωνικού φαινομένου, με εστίαση στον ρόλο της γλώσσας στην κατασκευή κοινωνικών ταυτοτήτων. Ειδικότερα, συζητιούνται οι βασικότερες θεωρήσεις στη μελέτη των κοινωνικών ταυτοτήτων, δίνοντας έμφαση στη μετάβαση από μια ουσιoκρατική σε μια κονστρουξονιστική και λογοαναλυτική προσέγγιση. Αναλύονται οι κοινωνικοί παράγοντες της εθνότητας/ εθνικότητας (με εστίαση στις κατασκευές της γερμανικότητας/ του εθνικού ‘άλλου’ στην ελληνική κοινωνία και των εθνοπολισμικών στερεοτύπων που τις συνοδεύουν) ως βασικές συνιστώσες διαμόρφωσης της ταυτότητας του ατόμου. Οι παραπάνω θεωρητικές έννοιες εφαρμόζονται σε μια ευρεία γκάμα κειμένων από τη μαζική κουλτούρα (διαφημίσεις, ταινίες, τηλεοπτικές σειρές) που αναπαριστούν μέσω της γλώσσας (αλλά και της εικόνας) διαφορετικές εκδοχές των εθνικών ταυτοτήτων.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής / τρια θα είναι σε θέση να:
• Κατανοεί τις βασικές έννοιες που σχετίζονται με την κοινωνική λειτουργία των γλωσσικών φαινομένων
• Αντιλαμβάνεται τον ενεργητικό ρόλο της γλώσσας/του λόγου στην κατασκευή των εθνικών ταυτοτήτων
• Nα διακρίνει τις συμβολικές επενδύσεις της γλώσσας και να εκτιμήσει τις κοινωνικές ανισότητες με τις οποίες συνδέονται συγκεκριμένες χρήσεις της γλώσσας
• Χρησιμοποιεί τις μεθοδολογίες της κοινωνιογλωσσολογικής και της λογοαναλυτικής έρευνας για να προσδιορίσει τις κοινωνικές παραμέτρους με τις οποίες σχετίζεται η χρήση της γλώσσας σε μια δεδομένη περίσταση επικοινωνίας
Περιεχόμενο Μαθήματος
• Οριοθέτηση της κοινωνιογλωσσολογίας και αμφισβήτηση της γλωσσικής αυτονομίας και ομοιογένειας
• Διαστάσεις γλωσσικής ποικιλότητας
• Γλώσσα και ταυτότητα: Ουσιοκρατικές και κονστρουξιονιστικές προσεγγίσεις
• Γλώσσα και εθνοτικές/ εθνικές ταυτότητες: o εθνικός ‘άλλος’ και η περίπτωση της γερμανικότητας στην Ελλάδα (εφαρμογές σε κείμενα της μαζικής κουλτούρας)
Λέξεις Κλειδιά
γλώσσα, ταυτότητες, κοινωνική πρακτική, γερμανικότητα, ανάλυση λόγου
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Αρχάκης, Α. & Κονδύλη, Μ. (2011). Εισαγωγή σε Ζητήματα Κοινωνιογλωσσολογίας. Αθήνα: Νήσος.
Αρχάκης, Α. & Τσάκωνα, Β. 2011. Ταυτότητες, Αφηγήσεις και Γλωσσική Εκπαίδευση. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.
Boutet, J. (1984). Εισαγωγή στην Κοινωνιογλωσσολογία (μτφ. A. Ιορδανίδου & Ε. Τσαμαδού). Αθήνα: Γρηγόρη.
Γεωργαλίδου, Μ. Σηφιανού, M. & Β. Τσάκωνα (επίμ.) Ανάλυση Λόγου. Θεωρία και Εφαρμογές. Αθήνα: Νήσος.
Holmes, J. (2016[1992]). Εισαγωγή στην Κοινωνιογλωσσολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.
Μπουκάλα, Σ. & Στάμου Α.Γ. (2020) (επιμ.). Κριτική Ανάλυση Λόγου: (Απο)δομώντας την Ελληνική Πραγματικότητα. Αθήνα: Νήσος.