Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με το πέρας του μαθήματος ο/η φοιτητής/τρια θα είναι ικανός/η να:
1) Παρατηρεί, αναγνωρίζει, περιγράφει και επεξηγεί την ηφαιστειακή δραστηριότητα στο πλαίσιο της θεωρίας των τεκτονικών πλακών.
2) Διακρίνει και επεξηγεί τα αίτια και τον τρόπο των ηφαιστειακών εκρήξεων.
3) Αναγνωρίζει και περιγράφει τις φυσικές ιδιότητες του μάγματος και πώς αυτές επηρεάζουν τις εκρήξεις.
4) Περιγράφει και διακρίνει τους διάφορους τύπους ηφαιστείων, ηφαιστειακών εκρήξεων, γεωτεκτονικού περιβάλλοντος και χαρακτηριστικών περιπτώσεων.
5) Περιγράφει και επεξηγεί τους κυριότερους τύπους ηφαιστειακών εκρήξεων και χαρακτηριστικών περιπτώσεων.
6) Ορίζει και ταξινομεί τα ηφαιστειακά προϊόντα.
7) Αναγνωρίζει και εκτιμά/ευαισθητοποιείται στην έννοια του ηφαιστειακού κινδύνου και στην ανάγκη ηφαιστειακής παρακολούθησης.
8) Αναγνωρίζει και περιγράφει την ελληνική ηφαιστειότητα.
Περιεχόμενο Μαθήματος
• ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΚΡΗΞΗΣ: Εξετάζεται η ποικιλία των γεωτεκτονικών περιβαλλόντων που σχετίζονται με την ηφαιστειακή δραστηριότητα και των φυσικοχημικών παραγόντων που ελέγχουν τους μηχανισμούς της έκρηξης: Θερμότητα και δομή του εσωτερικού της Γης. Γεωτεκτονικά περιβάλλοντα. Ηφαιστειότητα σε περιβάλλον απόκλισης. Ηφαιστειότητα σε περιβάλλον σύγκλισης. Ενδοπλακική ηφαιστειότητα. Φυσικοχημικοί παράγοντες. Μεταβλητότητα των εκρήξεων. Μηχανισμός έκρηξης.
• ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ: Εξετάζονται τα ηφαιστειακά οικοδομήματα ως προς τη μορφή και τη δραστηριότητά τους: Τύποι ηφαιστείων. Κώνοι σκωριών. Ασπιδόμορφα ηφαίστεια. Στρωματοηφαίστεια. Καλδέρες. Θόλοι λάβας.
• ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ ΕΚΡΗΞΗΣ: Περιγράφονται τα προϊόντα και τα φαινόμενα που δημιουργούν οι ηφαιστειακές εκρήξεις καθώς και η κλιματική τους επίδραση και ο ηφαιστειακός κίνδυνος: Ροές λάβας. Χαρακτηριστικά ροής της λάβας. Λάβα και νερό. Τέφρα και πυροκλαστικά πετρώματα. Πυροκλαστικές ροές. Λαχάρ. Ηφαιστειακά αέρια. Κλιματική επίδραση των εκρήξεων.
• ΤΥΠΟΙ ΕΚΡΗΞΕΩΝ: Περιγράφονται οι διάφοροι τύποι ηφαιστειακής δραστηριότητας: Ύψος στήλης και εκρηκτικότητα. Σχισμογενής έκρηξη. Έκρηξη τύπου Χαβάης. Έκρηξη τύπου Στρόμπολι. Έκρηξη τύπου Βουλκάνο. Πλινιακή έκρηξη. Έκρηξη τύπου Πελέ. Υδροηφαιστειακή έκρηξη.
• ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΕΚΡΗΞΕΙΣ: Περιγράφονται κάποιες χαρακτηριστικές ιστορικές εκρήξεις: Krakatau. Pelée. Paricutin. Αγία Ελένη. Nevado del Ruiz. Λίμνη Nyos.
• ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ: Περιγράφεται η ηφαιστειακή δραστηριότητα του ηφαιστείου της Σαντορίνης: Γεωλογία της Σαντορίνης. Ηφαιστειότητα και δημιουργία της Σαντορίνης. Η Μινωική έκρηξη. Η Παλαιά και Νέα Καμένη. Το υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κολούμπος. Η κατάσταση και παρακολούθηση του ηφαιστείου σήμερα. Ο μύθος της Ατλαντίδας.
• ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΤΗΤΑ: Εξετάζεται η ηφαιστειακή δραστηριότητα στον Ελλαδικό χώρο κατά το Καινοζωικό μέχρι σήμερα: Ηλικία ηφαιστιτών. Ηφαιστειακές επαρχίες. Εξέλιξη καινοζωικού μαγματισμού. Ηφαιστειακά κέντρα ηφαιστειακού τόξου νοτίου Αιγαίου.
• ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΤΗΤΑ: Εξετάζεται η ηφαιστειότητα στο ηλιακό σύστημα: Πυριτική ηφαιστειότητα (Ερμής, Αφροδίτη, Άρης, Σελήνη, Ιώ). Κρυοηφαιστειότητα (Εγκέλαδος, Τιτάνας, Τρίτωνας, Ευρώπη).
Λέξεις Κλειδιά
Ηφαίστειο, μάγμα, λάβα, πυροκλαστική ροή, ηφαιστειακή έκρηξη, ηφαιστειακή δραστηριότητα, ηφαιστειακός κίνδυνος, Σαντορίνη