ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΚΡΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ
| Τίτλος | ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΚΡΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ / CRITICAL AND POST-CRITICAL PEACE EDUCATION |
| Κωδικός | ΕΠΜ97 |
| Σχολή | Παιδαγωγική |
| Τμήμα | Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης |
| Κύκλος / Επίπεδο | 1ος / Προπτυχιακό |
| Περίοδος Διδασκαλίας | Χειμερινή/Εαρινή |
| Υπεύθυνος/η | Κυριάκος Μπονίδης |
| Κοινό | Όχι |
| Κατάσταση | Ενεργό |
| Course ID | 600024088 |
Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Μερικής Φοίτησης (2026-σήμερα)
Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 0
| Κατεύθυνση | Τύπος Παρακολούθησης | Εξάμηνο | Έτος | ECTS |
|---|---|---|---|---|
| ΚΟΡΜΟΣ | Επιλογής | 3 | 2 | 5 |
Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης (2024-σήμερα)
Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 1
| Κατεύθυνση | Τύπος Παρακολούθησης | Εξάμηνο | Έτος | ECTS |
|---|---|---|---|---|
| ΚΟΡΜΟΣ | Επιλογής | 3 | 2 | 5 |
| Τίτλος | ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΚΡΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ |
| Ακαδημαϊκό Έτος | 2025 – 2026 |
| Περίοδος Τάξης | Χειμερινή |
| Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ | |
| Ώρες Εβδομαδιαία | 3 |
| Ώρες Συνολικά | 39 |
| Class ID | 600278163
|
Τύπος Μαθήματος
Ειδικού Υποβάθρου
Τρόπος Παράδοσης
- Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
- e-Οδηγός Σπουδών https://qa.auth.gr/el/class/1/600278163
- eLearning: https://elearning.auth.gr/course/view.php?id=17921
Γλώσσα Διδασκαλίας
- Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Σκοπός του μαθήματος είναι οι συμμετέχοντες και οι συμμετέχουσες να γνωρίσουν εισαγωγικά τη γενεαλογία και την αρχαιολογία τωνς επιμέρους λόγων (discourses) της Παιδαγωγικής της Ειρήνης της νεωτερικότητας (την ιδεαλιστική, την κριτική και την οικολογική Παιδαγωγική της Ειρήνης και την πραγματιστική Εκπαίδευση για την Ειρήνη) και να αναλύσουν τους ειρηνιστικούς παιδαγωγικούς λόγους της Κριτικής και της Μετακριτικής Παιδαγωγικής της Ειρήνης.
Οι φοιτήτριες και οι φοιτητές θα καταστούν ικανές και ικανοί να:
• κατανοούν τις βασικές έννοιες της Παιδαγωγικής της Ειρήνης και να την προσδιορίζουν επιστημολογικά.
• γνωρίζουν, εισαγωγικά, την ιστορικότητα των επιμέρους λόγων της Παιδαγωγικής της Ειρήνης της νεωτερικότητας: της Αγωγής της Ειρήνης του Μεσοπολέμου, της Ιδεαλιστικής Ερμηνευτικής Παιδαγωγικής της Ειρήνης, της Κριτικής Παιδαγωγικής της Ειρήνης, της Πραγματιστικής Εκπαίδευσης για την Ειρήνη και της Οικολογικής-Συστημικής Παιδαγωγικής της Ειρήνης.
• προσδιορίζουν τους όρους “Κριτική Έρευνα της Ειρήνης” και “Κριτική Παιδαγωγική της Ειρήνης”
• αναγνωρίζουν τη διαλογικότητα μεταξύ της Κριτικής και Μετακριτικής Παιδαγωγικής της Ειρήνης και της Κριτικής Θεωρίας της Σχολής της Φρανκφούρτης, του λόγου του Gramsci, του Altusser του Bourdieu και της Κριτικής Έρευνας της Ειρήνης
• αναφέρουν τα κυριότερα σχετικά ερευνητικά ινστιτούτα και κέντρα της Κριτικής Παιδαγωγικής της Ειρήνης.
• προσδιορίζουν τους όρους άμεση, δομική και πολιτισμική βία, αρνητική και θετική ειρήνη, αντίθεση βορά-νότου, πολιτισμικό εξάγωνο
• κατανοούν τις βασικές έννοιες, θεματικές επιλογές και παραδοχές της Κριτικής και της Μετακριτικής Παιδαγωγικής της Ειρήνης
• κατανοούν τις αρχές και τους στόχους της κριτικής ειρηνιστικής εκπαίδευσης
• αναγνωρίζουν την υβριδικότητα του λόγου της μετακριτικής, συνοριακής Παιδαγωγικής της Ειρήνης, διακρίνοντας τις δομιστικές και μεταδομιστικές έννοιές του.
• προσεγγίζουν τον πολιτισμό της βίας ως λόγο που φυσικοποιεί την άσκηση της δομικής και της άμεσης βίας
• αποφυσικοποιούν την πολιτισμική βία και αρθρώνουν λόγους της πολιτισμικής ειρήνης
• σχεδιάζουν την κοινωνικο-κριτική, καθώς και την πολιτισμικο-κριτική μετακριτική ειρηνιστική εκπαίδευση (οικογενειακή και προσχολική αγωγή σχολική, πανεπιστημιακή και συνεχιζόμενη εκπαίδευση, προγράμματα σπουδών, διδακτικές πρακτικές, πρακτικές επίλυσης συγκρούσεων και διαμεσολάβησης κ.λπ.)
Γενικές Ικανότητες
- Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
- Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
- Λήψη αποφάσεων
- Αυτόνομη εργασία
- Ομαδική εργασία
- Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
- Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
- Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
- Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
- Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
- Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
- Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Θέματα μάθησης και έρευνας, χρονοδιάγραμμα
Εισαγωγή: Το αντικείμενο της Παιδαγωγικής της Ειρήνης, βασικές έννοιες. Η «φύση» (αγαθή, βίαιαη ή ουδέτερη) του ανθρώπου και το «διδακτόν» της ειρήνης. Επιστημολογικοί προσδιορισμοί της Παιδαγωγικής της Ειρήνης.
Η ιστορικότητα των επιμέρους λόγων της Παιδαγωγικής της Ειρήνης της νεωτερικότητας: η ανάδυση των πρώτων λόγων της Παιδαγωγικής της Ειρήνης κατά το Μεσοπόλεμο. Λόγοι της Παιδαγωγικής της Ειρήνης από το 1945 κ.ε.: η Ιδεαλιστική Ερμηνευτική Παιδαγωγική της Ειρήνης, η Κριτική Παιδαγωγική της Ειρήνης, η Πραγματιστική Εκπαίδευση για την Ειρήνη, η Οικολογική-Συστημική Παιδαγωγική της Ειρήνης (1ο, 2ο & 3ο σεμινάριο).
Ενότητα πρώτη: Η Κριτική Παιδαγωγική της Ειρήνης
1. Εισαγωγικά: H Κριτική Θεωρία, η Κριτική Έρευνα της Ειρήνης και η Κριτική Παιδαγωγική.
2. Ινστιτούτα και ερευνητικά κέντρα Κριτικής Έρευνας της Ειρήνης και της Κριτικής Παιδαγωγικής της Ειρήνης διεθνώς, σχετική βιβλιογραφία και περιοδικά.
3. Βασικές οντολογικές, ανθρωπολογικές, ηθικές, επιστημολογικές και παιδαγωγικές παραδοχές και έννοιες της Κριτικής Παιδαγωγικής της Ειρήνης. Η άμεση, η δομική και η πολιτισμική βία. Η «αρνητική» και «θετική» ειρήνη. Η αντίθεση βορρά-νότου/κέντρου-περιφέρειας, Το πολιτισμικό εξάγωνο.
4. Χώρος, χρόνος, κείμενα, ερευνητικές και εκπαιδευτικές πρακτικές και τεχνολογίες της ειρηνιστικής κριτικής εκπαίδευσης.
5. Ανάλυση λόγου κειμένων κριτικών παιδαγωγών της Ειρήνης. (4ο, 5ο, 6ο, 7ο & 8ο σεμινάριο).
Ενότητα δεύτερη: Η μεταιχμιακή Μετακριτική Παιδαγωγική της Ειρήνης μεταξύ της νεωτερικότητας και της μετανεωτερικότητας
1. Εισαγωγικά: Οι κριτικές θεωρίες, οι έννοιες της ιδεολογίας, της ηγεμονίας, της συμβολικής βίας, του πεδίου. οι πολιτισμικές σπουδές, η μεταδομιστική κριτική του Ανθρωπισμού και του υποκειμένου, το τρίτο φεμινιστικό κύμα, η σύγχρονη Μετακριτική Έρευνα της Ειρήνης και η «συοριακή» Μετακριτική Παιδαγωγική (border pedagogy), η μετακριτική φεμινιστική Έρευνα και Παιδαγωγική της Ειρήνης. οι έννοιες της φυλής, του έθνους, της τάξης και της σεξουαλικότητας.
2. Βασικές οντολογικές, ανθρωπολογικές, ηθικές, επιστημολογικές και παιδαγωγικές παραδοχές και έννοιες της Μετακριτικής Παιδαγωγικής της Ειρήνης. Το τρίγωνο της βίας (πολιτισμική, δομική και άμεση βία) και η πολιτισμική, δομική και άμεση ειρήνη.
3. Χώρος, χρόνος, κείμενα, ερευνητικές και εκπαιδευτικές πρακτικές και τεχνολογίες της ειρηνιστικής μετακριτικής εκπαίδευσης. Η Κριτική Ανάλυση Λόγου, η Κοινωνική Σημειωτική και οι κριτικοί γραμματισμοί.
5. Ανάλυση λόγου κειμένων μετακριτικών παιδαγωγών της Ειρήνης (9ο, 10ο, 11ο & 12ο σεμινάριο).
Συγκεφαλαίωση και αξιολόγηση του μαθήματος από τις φοιτήτριες και τους φοιτητές (13ο σεμινάριο).
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
- Σημειώσεις
- Διαφάνειες
- Ήχος
- Πολυμεσικό υλικό
- Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
- Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Εργαστηριακή Εκπαίδευση
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Οργάνωση Μαθήματος
| Δραστηριότητες | Φόρτος Εργασίας | ECTS | Ατομικά | Ομαδικά | Erasmus |
|---|---|---|---|---|---|
| Διαλέξεις | 39 | ✓ | ✓ | ||
| Σεμινάρια | 13 | ✓ | ✓ | ||
| Εργαστηριακή Άσκηση | 20 | ✓ | ✓ | ||
| Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων | 15 | ✓ | ✓ | ||
| Εκπόνηση μελέτης (project) | 20 | ✓ | ✓ | ||
| Συγγραφή εργασίας / εργασιών | 23 | ✓ | ✓ | ✓ | |
| Καλλιτεχνική δημιουργία | 10 | ✓ | ✓ | ✓ | |
| portfolioi | 10 | ✓ | ✓ | ||
| Σύνολο | 150 |
Αξιολόγηση Φοιτητών
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
- Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική)
- Εργαστηριακή Εργασία (Διαμορφωτική)
- Καλλιτεχνική Ερμηνεία (Διαμορφωτική)
- Άλλη / Άλλες (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Μπονίδης, Κ. (2020) Νεωτερικοί «κριτικοί» ειρηνιστικοί παιδαγωγικοί λόγοι. Στο Κ. Μπονίδης, Γ. Ζαρίφης (επιμ.) Παιδαγωγική-Επιστήμη της Αγωγής-Επιστήμες της Αγωγής: Επιστημολογικά και μεθοδολογικά ζητήματα. Θεσσαλονίκη: Γράφημα, 111-164.
Μπονίδης, Κ. (2023) Παιδαγωγική της Ειρήνης. Ειρηνιστικοί παιδαγωγικοί λόγοι της Νεωτερικότητας. Θεσσαλονίκη: Πεδίο.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Γούναρη, Π., Γρόλλιος, Γ. (επιμ.) (2010) Κριτική Παιδαγωγική – μια συλλογή κειμένων. Αθήνα: Gutenberg.
Νικολακάκη, Μ. (επιμ.) Η κριτική Παιδαγωγική στον νέο μεσαίωνα. Αθήνα: Ι. Σιδέρης.
Τσιάκαλος, Γ. (2006) Απέναντι στα Εργαστήρια του Ρατσισμού. Αθήνα: Τυπωθήτω.
Bajaj, M. (2008) Critical peace education. Στο Bajaj, M. (επιμ.) Encyclopedia of Peace Education. Charlotte: Information Age Publishing, σσ. 135-146.
Bajaj, M., Brantmeier., E.J. (2011) The Politics, Praxis, and Possibilities of Critical Peace Education, Journal of Peace Education, 8/3, σσ. 221-224
Brantmeier, E. J. (2013) Toward critical peace education for sustainability. Journal of Peace Education, 10 (/3), 242-258.
Brantmeier, E. J. (2011) Toward mainstreaming critical peace education in U.S. teacher education. Στο C.S. Malott & B. Porfilio (επιμ.) Critical Pedagogy in the Twenty-First century: A new generation of scholars. Charlotte, NC: Information Age publishing, σσ. 349-375.
Brock-Utne, B. (1989) Feminist Perspectives on Peace and Peace Education. NewYork: Pergamon Press.
Confortini, C. (2006) Galtung, violence, and gender: The case for a peace studies/feminism alliance. Peace & Change 31(3): 333–367.
Diaz-Soto, L. (2005) How can we teach peace when we are so outraged? A call for critical peace education. Στο Taboo: The Journal of Culture and Education, σσ. 91-96.
Galtung, J. (1969) Violence, Peace and Peace Research. Journal of Peace Research. 6/3, σσ. 167-191.
Galtung, J. (1976) Peace education: problems and conflicts. Στο: Haavelsrud, M. (επιμ.), Education for peace: Reflection and Action. Guilford: IPC Science & Technology Press.
Galtung, J. (1990) Cultural Violence. Journal of Peace Research. 27- 3, σσ. 291-305.
Gottesman, I.H. (2016) The critical turn in education: from Marxist critique to poststructuralist feminism to critical theories of race. New York : Routledge.
Gounari (2013) Critical Pedagogy and Peace Education: Understanding Violence, Human Rights, and the Historical Project of Militant Peace. Στο P.P. Trifonas, B.L.Wright (επιμ.)(2013) Critical Peace Education: Difficult Dialogues. Dordrecht: Springer, σσ. 69-88.
Reardon, B. (2011) Concerns, cautions and possibilities for peace education for political efficacy. In B. W. a. P. Trifonas (Ed.) Critical peace education: difficult dialogue. Cham: Springer Press.
Reardon, B.A. & Snauwaert D.T. (2011) Reflective Pedagogy, Cosmopolitanism, and Critical Peace Education for Political Efficacy: A Discussion of Betty A. Reardon’s Assessment of the Field, Factis Pax-Journal of Peace Education, and social justice. 5/1, σσ. 1-14.
Trifonas, P. (2005β) Ourselves as another: Cosmopolitical humanities. Στο P. Trifonas & M. Peters (επιμ.) Deconstructing Derrida: Tasks for the new humanities. New York: Palgrave MacMillan,σσ. 205–220.
Trifonas, P. (επιμ.). (2000) Revolutionary pedagogies: Cultural politics, the institution of education, and the discourse of theory . New York/London: Routledge Falmer.
Trifonas, P. (επιμ.). (2003) Pedagogies of difference: Rethinking education for social justice. New York/London: Routledge Falmer.
Trifonas, P.P. (επιμ.) (2005) Communities of difference: language, culture, and the media. New York: Palgrave MacmillanWintersteiner, W, (2004)2 Pädagogik des Anderen. Bausteine für eine Friedenspädagogik in der Postmoderne. Münster: Waxmann.
Trifonas, P.P., Wright B.L. (ed.)(2013) Critical Peace Education: Difficult Dialogues. Dordrecht: Springer.
Wulf, C. (επιμ.) (1973) Friedenserziehung in der Diskussion. München: R. Piper.
Wulf, C. (επιμ.) (1973) Kritische Friedenserziehung. Frankfurt: Suhrkamp.
Wulf, C. (επιμ.) (1974) Handbook on Peace Education. Oslo: International Peace Research Association.
Τελευταία Επικαιροποίηση
28-08-2024
