Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Περιεχόμενο Μαθήματος
Στην παράδοση αυτή θα διαβάσουμε συμμετοχικά τον φημισμένο «δεύτερο λόγο» του Ρουσσώ ή την «Πραγματεία περί της καταγωγής και των θεμελίων της ανισότητας ανάμεσα στους ανθρώπους» (1755), όπως είναι ο πλήρης τίτλος του έργου. Στο δοκίμιο αυτό, ο Ρουσσώ αναπτύσσει και τεκμηριώνει τη θέση του για τον πολιτισμό ως έκπτωση του ανθρώπου από την αγαθή φύση του - θέση η οποία είχε ήδη αποτελέσει τη βάση της κριτικής του στον πολιτισμό στον «πρώτο λόγο» ή τον «Λόγο περί επιστημών και τεχνών» (1750), χωρίς όμως να θεμελιώνεται εκεί επαρκώς. Ο Ρουσσώ συνθέτει κατ' αρχάς την εικόνα του ανθρώπου ως «καλού άγριου» που ζει σε μια υποθετική φυσική κατάσταση, για να την αντιπαραβάλει, στο δεύτερο μέρος, προς τη ζωή του πολιτισμένου ανθρώπου, όπως τη γνωρίζουμε από την ιστορία. Στο πλαίσιο της συζήτησής μας θα μας απασχολήσουν θέματα όπως η λογική της επιχειρηματολογίας του Ρουσώ για τη μετάβαση από τη φυσική στην κοινωνική κατάσταση, η θέση και λειτουργία της περιγραφής της φυσικής κατάστασης στο συνολικό επιχείρημα, η κριτική του πολιτισμού και της έννοιας της προόδου, η κριτική του Ρουσσώ στον Διαφωτισμό, οι πολιτικές συνέπειες της ρουσσωικής κριτικής του πολιτισμού κ.ο.κ.
Λέξεις Κλειδιά
Ζ.Ζ. Ρουσώ, δεύτερος λόγος περί ανισότητας, καλή φύση του ανθρώπου, αποξένωση, κριτική του πολιτισμού
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
1) Στέφανος Δημητρίου, Ο ελεύθερος άνθρωπος: Ο πολιτικός ανθρωπισμός και η «πολιτική μηχανή» του Ζαν-Ζακ Ρουσσώ, Πόλις: Αθήνα 2021.
2) Peter Gay, Το κόμμα της ανθρωπότητας – θέσεις για τον γαλλικό Διαφωτισμό, Θύραθεν 2009.
2) Jean-Jacques Rousseau, Το κοινωνικό συμβόλαιο, Πόλις: Αθήνα 2012.
3) Rojda Azizoglu, Γιώργος Φαράκλας (επιμ.), Η δημοκρατία στην εξορία. Ένας οδηγός για τη σκέψη του Ρουσώ 300 χρόνια μετά τη γέννησή του, Νήσος: Αθήνα 2012.