ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ
| Τίτλος | ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ / Introduction to Pedagogy |
| Κωδικός | ΕΙΣΠ100 |
| Σχολή | Φιλοσοφική |
| Τμήμα | Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής |
| Κύκλος / Επίπεδο | 1ος / Προπτυχιακό |
| Περίοδος Διδασκαλίας | Χειμερινή/Εαρινή |
| Κοινό | Ναι |
| Κατάσταση | Ενεργό |
| Course ID | 280008595 |
Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής (2011-σήμερα)
Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 240
| Κατεύθυνση | Τύπος Παρακολούθησης | Εξάμηνο | Έτος | ECTS |
|---|---|---|---|---|
| Κορμός | Υποχρεωτικό | Χειμερινό/Εαρινό | - | 6 |
| Τίτλος | ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ |
| Ακαδημαϊκό Έτος | 2025 – 2026 |
| Περίοδος Τάξης | Χειμερινή |
| Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ |
|
| Διδάσκοντες άλλων Κατηγοριών |
|
| Ώρες Εβδομαδιαία | 3 |
| Ώρες Συνολικά | 39 |
| Class ID | 600279650
|
| Τμήμα | Διδάσκοντες |
|---|---|
| 1. Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής | Γεώργιος Ζαρίφης, Όλγα Παντούλη |
| 2. Τμήματα Φιλοσοφικής Σχολής | Γεώργιος Ζαρίφης |
| 3. Τμήματα Σχολής Θετικών Επιστημών | Γεώργιος Ζαρίφης |
Τύπος Μαθήματος
Γενικού Υποβάθρου
Τύπος Μαθήματος 2016-2020
- Υποβάθρου
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Γενικού Υποβάθρου
Τρόπος Παράδοσης
- Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
- e-Οδηγός Σπουδών https://qa.auth.gr/el/class/1/600279650
- Στον ιστοχώρο του Τμήματος: www.edlit.auth.gr
- eLearning: https://elearning.auth.gr/course/view.php?id=17877
Γλώσσα Διδασκαλίας
- Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Γνωριμία και κατανόηση της βασικής παιδαγωγικής ορολογίας, του αντικειμένου της Παιδαγωγικής Επιστήμης και των ερευνητικών της μεθόδων.
Δυνατότητα διάκρισης και σύγκρισης διαφορετικών θεωρητικών πλαισίων και επιλογών εκπαιδευτικής πολιτικής για τη διαμόρφωση των σκοπών της εκπαίδευσης, της εκπαιδευτικής διαδικασίας, του ρόλου των εκπαιδευτικών και των μαθητών/τριών.
Διερεύνηση των προσωπικών θεωριών για την εκπαίδευση, τη διδασκαλία και τη μάθηση και κριτικός αναστοχασμός.
Κατανόηση των δομικών χαρακτηριστικών της εκπαίδευσης και ενίσχυση μιας κριτικής προσέγγισης των εκπαιδευτικών φαινομένων με μια συστημική οπτική και με πρόσημο την κοινωνική δικαιοσύνη.
Γνωριμία με βασικές προϋποθέσεις και αρχές της διδασκαλίας και της μάθησης.
Γενικές Ικανότητες
- Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
- Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
- Λήψη αποφάσεων
- Αυτόνομη εργασία
- Ομαδική εργασία
- Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
- Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
- Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
- Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
- Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα Εισαγωγή στην Παιδαγωγική απευθύνεται σε φοιτητές και φοιτήτριες με στόχο την κριτική και διευρυμένη ανάλυση της παιδαγωγικής ως μιας βαθιά ανθρώπινης, πολιτισμικής και πολιτικής διεργασίας. Η παιδαγωγική δεν προσεγγίζεται εδώ ως ένα σύνολο τεχνικών διδασκαλίας, αλλά ως ένα δυναμικό πεδίο θεωρητικής και πρακτικής αναστοχαστικότητας — ιστορικά θεμελιωμένο, κοινωνικά ενσωματωμένο και ηθικά φορτισμένο. Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες ενθαρρύνονται να σκεφτούν κριτικά πάνω στα πολλαπλά νοήματα και τις πρακτικές της εκπαίδευσης, και να εμβαθύνουν στους παράγοντες που επηρεάζουν τι διδάσκεται, σε ποιους και ποιες, πώς και γιατί.
Ξεκινώντας με θεμελιώδη ερωτήματα για τη φύση και τους σκοπούς της εκπαίδευσης, το μάθημα εξετάζει τις ιστορικές, φιλοσοφικές και κοινωνικοπολιτικές βάσεις της παιδαγωγικής σκέψης. Αναδεικνύει τον/την μαθητή/μαθήτρια ως ένα πολύπλοκο υποκείμενο διαμορφωμένο από την ταυτότητα, την εμπειρία και τη διαθεματικότητα, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζει τον ρόλο της οικογένειας, της κοινότητας και των άτυπων χώρων μάθησης στις μαθησιακές διαδρομές.
Στη συνέχεια, η προσοχή στρέφεται στον ρόλο του/της εκπαιδευτικού — όχι απλώς ως μεταδότη/μεταδότριας γνώσης, αλλά ως ηθικού, συναισθηματικού και διαπροσωπικού φορέα που συνδιαμορφώνει το μαθησιακό περιβάλλον. Εξετάζονται επίσης τα προγράμματα σπουδών: πώς κατασκευάζονται, ποιοι αποφασίζουν το περιεχόμενο, και πώς η εξουσία, η ιδεολογία και η πολιτική διαπλέκονται στη διδακτική πράξη.
Το μάθημα εστιάζει στις κοινωνικές ανισότητες στην εκπαίδευση, εξετάζοντας πώς οι ταξικές διαφορές, το φύλο, η μετανάστευση, η φυλή και η αναπηρία επηρεάζουν την πρόσβαση και την εμπειρία της μάθησης. Αυτά τα θέματα προσεγγίζονται διαθεματικά και με στοχασμό πάνω στις παιδαγωγικές προσεγγίσεις που απαιτούνται.
Στο δεύτερο μισό, το μάθημα εξετάζει τις προκλήσεις της σύγχρονης εκπαίδευσης: την επίδραση των ψηφιακών και μετα-ψηφιακών περιβαλλόντων, τη διά βίου μάθηση, την εκπαίδευση ενηλίκων και τη λαϊκή εκπαίδευση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις παγκόσμιες και απο-αποικιοκρατικές οπτικές, στην αναγνώριση πολλαπλών γνωσιακών παραδόσεων και στη θεματική της επιστημονικής και πολιτισμικής δικαιοσύνης.
Το μάθημα ολοκληρώνεται με τη μελέτη της δημοκρατικής εκπαίδευσης και της κριτικής παιδαγωγικής, ενθαρρύνοντας τους φοιτητές και τις φοιτήτριες να αντιληφθούν την εκπαίδευση όχι μόνο ως προετοιμασία για τη ζωή, αλλά ως έναν τρόπο ζωής που καλλιεργεί την πράξη, τη συνείδηση και τη συλλογικότητα για κοινωνικό μετασχηματισμό.
Με το πέρας του μαθήματος, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα έχουν αναπτύξει ένα ευρύ εννοιολογικό πλαίσιο και κριτική αντίληψη για την κατανόηση της εκπαίδευσης στις ποικίλες μορφές της, και θα είναι σε θέση να προσεγγίσουν την εκπαιδευτική τους ταυτότητα με αναστοχαστικότητα, ήθος και κοινωνική ευθύνη.
Το μάθημα διαρθρώνεται σε 13 εβδομάδες ως εξής:
1. Τι είναι Παιδαγωγική; Αναθεώρηση των Θεμελίων στον 21ο Αιώνα
2. Η Μάθηση ως Δικαίωμα και ως Αναγνώριση: Ηθική, Πρόσβαση και Ανθρώπινη Ανάπτυξη
3. Μαθήτριες και Μαθητές: Ταυτότητα, Εμπειρία και Διατομεακότητα
4. Οικογένεια και Άτυπες Παιδαγωγικές Πρακτικές: Εκπαίδευση Πέρα Από Το Σχολείο
5. Ο/Η Εκπαιδευτικός: Ρόλοι, Συναισθήματα και Επαγγελματική Ηθική
6. Αναλυτικό Πρόγραμμα και Πολιτική της Γνώσης: Ποιος/Ποια Αποφασίζει Τι Διδάσκουμε και Τι Μαθαίνουν οι Μαθητές/-τριες;
7. Σχολείο και Θεσμική Μάθηση: Εξουσία, Δομή και Κοινωνικοποίηση
8. Παιδαγωγική και Κοινωνικές Ανισότητες: Τάξη, Φυλή, Μετανάστευση, Ικανότητα
9. Φύλο, Σεξουαλικότητα και Ένταξη στην Εκπαίδευση: Φεμινιστικές και «Κουήρ» (Φιλοπερίεργες) Οπτικές
10. Μετα-Ψηφιακή Παιδαγωγική: Οθόνες, Τεχνητή Νοημοσύνη και Υβριδικά Περιβάλλοντα Μάθησης
11. Δια Βίου Μάθηση, Εκπαίδευση Ενηλίκων και Λαϊκή Εκπαίδευση: Μάθηση Καθ’ Όλη τη Διάρκεια της Ζωής
12. Παγκόσμιες και Απο-αποικιοκρατικές Προσεγγίσεις στην Εκπαίδευση: Διαπολιτισμικότητα και Γνωσιακή Δικαιοσύνη
13. Εκπαίδευση και Δημοκρατία: Κριτική Παιδαγωγική και Κοινωνικός Μετασχηματισμός
Επίσης, κατά τη διάρκεια του εξαμήνου, οι συμμετέχοντες και οι συμμετέχουσες επισκέπτονται σπουδαστήρια και βιβλιοθήκες, ενημερώνονται αναφορικά με την αναζήτηση και ανεύρεση παιδαγωγικής βιβλιογραφίας και αρθογραφίας, ασκούνται στην επιστημονική τεχνογραφία.
Λέξεις Κλειδιά
Παιδαγωγική, Έρευνα, εκπαιδευτικοί, διδασκαλία, μάθηση
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
- Σημειώσεις
- Διαφάνειες
- Πολυμεσικό υλικό
- Διαδραστικές ασκήσεις
- Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
- Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Εργαστηριακή Εκπαίδευση
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Αξιολόγηση των Φοιτητών
Περιγραφή
Κάθε εβδομάδα περιλαμβάνει:
– Διάλεξη με κεντρικό θέμα, το οποίο επιμερίζεται σε τρία υποθέματα.
– Συζήτηση στο Αμφιθέατρο πάνω στη θεματική της εβδομάδας.
Το εβδομαδιαίο υλικό και οι παρουσιάσεις θα αποστέλλονται μέσω του ιδρυματικού email.
Οργάνωση Μαθήματος
| Δραστηριότητες | Φόρτος Εργασίας | ECTS | Ατομικά | Ομαδικά | Erasmus |
|---|---|---|---|---|---|
| Διαλέξεις | 39 | 1,6 | ✓ | ||
| Σεμινάρια | 6 | 0,2 | ✓ | ||
| Εργαστηριακή Άσκηση | 10 | 0,4 | ✓ | ||
| Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων | 25 | 1 | ✓ | ||
| Εξετάσεις | 40 | 1,6 | ✓ | ||
| Ατομικό Πορτφόλιο | 30 | 1,2 | ✓ | ||
| Σύνολο | 150 | 6 |
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Η αξιολόγηση γίνεται με Ατομικό Πορτφόλιο. Το πορτφόλιο περιλαμβάνει 4 τεκμήρια:
1. Αναστοχαστικό ημερολόγιο 13 εβδομάδων – «Τι έμαθα (και πώς το συνδέω με τη δική μου εμπειρία)».
2. Σύντομη online εβδομαδιαία δραστηριότητα – Σύνδεσμος προς φόρμα απάντησης (θα αποστέλλεται μαζί με το υλικό της εβδομάδας μέσω ιδρυματικού email).
3. Πρώτη Πρόοδος – Online Quiz (μετά την 7η εβδομάδα): 20 ερωτήσεις (10 πολλαπλής επιλογής + 10 σωστού/λάθους). Καλύπτει τις εβδομάδες 1–7. Διεξάγεται εξ ολοκλήρου online.
4. Δεύτερη Πρόοδος – Online Quiz (μετά την 13η εβδομάδα): 40 ερωτήσεις (20 πολλαπλής επιλογής + 20 σωστού/λάθους). Καλύπτει τις εβδομάδες 8–13. Διεξάγεται εξ ολοκλήρου online.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
- Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής (Διαμορφωτική)
- Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης (Διαμορφωτική)
- Έκθεση / Αναφορά (Συμπερασματική)
- Εργαστηριακή Εργασία (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Μπονίδης, Κ., Ζαρίφης, Γ. (επιμ.) (2020). ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ-ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ- ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ: Επιστημολογικά και Μεθοδολογικά Ζητήματα, Θεσσαλονίκη, ΓΡΑΦΗΜΑ. ISBN: 978-618-5494-06-3
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Elzer, Η. M. (1984). Ο άνθρωπος και η μόρφωσή του (μετ. Δ. Χατζηδήμου). Θεσσαλονίκη.
Elzer, Η. M. (1980). Εισαγωγή στην παιδαγωγική (μετ. Δ. Χατζηδήμου). Αθήνα.
Κογκούλης, Ι. (1996). Εισαγωγή στην παιδαγωγική. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης.
Κοσμόπουλος, Α. (1983). Σχεσιοδυναμική παιδαγωγική του προσώπου. Αθήνα: Γρηγόρης.
Κρίβας, Σ. (1998). Παιδαγωγική επιστήμη: Βασική θεματική. Αθήνα: Σμυρνιωτάκης.
Kron, F., & Σοφός, Α. (2012). Βασικές γνώσεις παιδαγωγικής επιστήμης (μετ. Π. Ψαλλίδα, επιμέλεια-πρόλογος Α. Σοφός). Αθήνα: Ίων.
Mialaret, G. (1996). Εισαγωγή στις επιστήμες της αγωγής (μετ. Γ. Ζακόπουλου). Αθήνα: Δαρδανός.
Ξωχέλλης, Π. (1997). Εισαγωγή στην παιδαγωγική: Θεμελιώδη προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης.
Πυργιωτάκης, Ι. (1999). Εισαγωγή στην παιδαγωγική επιστήμη. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Χατζηδήμου, Δ., Ταρατόρη, Ε., & Κουγιουρούκη, Μ. (Επιμ.). (2003). Η εξέλιξη της παιδαγωγικής επιστήμης στην Ελλάδα τα τελευταία 50 χρόνια. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης.
Τελευταία Επικαιροποίηση
08-09-2025
